LIVE UPDATES
Art&Argëtim

22 Prill 2020, 13:50 Nga DOSJA

Dikur, shkrimtari Zija Çela do të na mësonte se për dashurinë flitet pas vdekjes. U desh një vdekje, ose më saktë një ikje, që të kthehej pas në kohë, atëherë kur një djalë me një portret melankolik luante muzikë italiane me fizarmonikë. Një djalë me sy të mëdhenj, melankolikë, me një portret të skalitur, që do të bëhej një nga aktorët e regjisorët më të njohur të kinemasë shqiptare të para viteve ’90.

Në një intervistë për gazetën “Panorama”, Zija Çela tregon njohjen me Rikard Ljarjen, që në kohën e gjimnazit. Në mendje i ka mbetur portreti i atij djali, që mishëronte fisnikërinë e trashëguar prej familjes. E pas një shkëputje shumë vjeçare do të vinte bashkëpunimi në filmin “Në pyjet me borë ka jetë”.

Një film fatlum, siç do të thoshte Zija Çela, sepse jo vetëm u mirëprit nga publiku, duke shënuar një sukses në karrierën e Rikard Ljarjes si aktor e regjisor, por më së shumti sepse njohu shoqen e tij të jetës, marjetën, e cila do ta shoqëronte në shtigjet e vështira të artit. dhe ishte pikërisht ky moment që do ta bënte atë kumbarin e një lidhjeje dashurie, duke marrë pjesë në një nga ato momentet unike të jetës, siç është celebrimi martesor.

Pavarësisht ceremonisë së thjeshtë, ai mban mend ndjesinë e mirë që i jepnin sytë e tyre dhe ajo bisedë e ngrohtë në kafen pas ceremonisë. Ai kujton njeriun, që kurrë nuk i ra gjoksit për arritjen, artistin, që urrejtjen që mishëronte në personazhe, nuk e njohu në jetë.

“Kam përshtypjen se, sikur unë të mund ta pyesja dhe ai të mund të më përgjigjej se çfarë kornize do të donte për portretin e tij, do të më thoshte: “Të vogël, sa më të vogël. Ose, e di ç’ke ti, miku im, lëre fare pa kornizë!”.

Rikardi s’e përdorte modestinë per t’u bërë “popullor”, sado elitar për nga shija dhe rangu, thjeshtësinë e kishte virtyt”, tregon Zija Çela.

Përmes një rrëfimi të ndjerë, shkrimtari na bën portretin e njeriut dhe artistit që u nda nga jeta në një kohë të çuditshme, që u mohoi miqve e kolegëve ta përcillnin për në banesën e fundit.

Ky është edhe pengu i shkrimtarit, që ai, kumbari i dasmës, nuk arriti të ishte i pranishëm në këtë lamtumirë të fundit, të cilën duhet ta shoqëronin shumë duartrokitje, në shenjë respekti për njeriun dhe artistin.marjeta

E keni njohur herët Rikardin, ç’kujtoni prej atëherë?

Po, njohja me Rikardin është e hershme, që në vitet e shkollës së mesme, kur studionim në “Xheladin Fishta”. Por njohjen më së pari e pata me babanë e tij, Karlo Ljarja, mësuesin tim të gjermanishtes. Ai burrë edhe sot më vjen ndërmend me atë trupin e drejtë si fiskaja, pavarësisht nga mosha e shtyrë. E di si më dukej? Me dukej sikur, gjithë kohën që kishte studiuar dikur në Perëndim, e kishte kaluar duke vallëzuar valsin vienez. Me vonë, fisnikërinë dhe finesën e tij i gjeta edhe tek i biri, Rikardi. Me Rikardin kisha tri vjet diferencë. Kur unë isha në vitin e parë, ai ishte maturant dhe së bashku zhvillonim ato mbrëmjet e vallëzimit, ku ai i binte fizarmonikës. Luante muzikë italiane dhe teksa po flasim, përpara syve kam imazhin e tij, me kokën pak mënjanë, me ata sytë e mëdhenj në pamje të parë neutralë, por ku lexohej një melankoli e brendshme, që e shoqëroi gjithë jetën. Rikardi pati fatin të lindte në një familjet shkodrane me lidhje të forta kulturore europiane, çka u mishërua tek ai. Më pas Riku, siç i thoshim shkurt, “u zhduk” për ne, po vazhdonte Institutin e Lartë të Arteve.

Por fati e deshi që rrugët tuaja të puqeshin sërish, pikërisht në filmin e titulluar “Në pyjet me bore ka jetë”, si lindi ky bashkëpunim?

Jemi takuar në rrethana të çuditshme. Kishte kohë që më kërkonte një skenar filmi dhe unë e shkrova, sipas motiveve të një prej novelave të mia. Dhe është filmi që ju përmendet. Do ta quaja një film fatlum, sepse aty ai bëri regjinë, luajti protagonistin, por gjeti edhe Marjetën, e cila po ashtu luante rolin e protagonistes. Ata ranë në dashni me njëri-tjetrin. Më pas më kërkuam të bëhesha dëshmitar, apo më bukur kumbar, në celebrimin e lidhjes së tyre. Megjithëse tashmë ishin bërë të njohur për publikun, akti zyrtar nuk pati shumë nuanca ceremoniale. Mbasi u ulëm në një kafe, çifti e pyeti kumbarin për celebrimin e tij dhe unë ua rrëfeva. Isha në vitin e katërt të shkollës së lartë dhe mora si dëshmitarë tre shokë të kursit. Pastaj drejt e ne klub, ku porositëm dy fërrneta e gjysmë, sepse aq para kisha ne xhep. Pra, dua të theksoj ndjesinë e mirë që po më përcillnin Rikardi e Marjeta. Më kujtohet buzëqeshja e tyre. Ishin çaste sublime, pasi martesa është një lidhje në të mirë e në të keq.

Pas filmit “Në pyjet me borë ka jetë”, patët bashkëpunime të tjera?

Jo, nuk vazhdova më me bashkëpunime kinematografike. Takimet tona u bënë më të rralla, por gjithnjë dashamirëse. Rikardi kishte ca tipare, që e dallonin. Ishte nga më fisnikët dhe më pak egoistët që kam njohur në rrethet artistike. Nuk e kam dëgjuar kurrë të mburrë veten apo t’i bjerë gjoksit. Ka diçka tepër individuale te Rikardi. E keni vënë re? Edhe rolet e tij më dramatike, sikur i vajis një butësi njerëzore e pashqitshme. Si artist, ai kishte talentin për ta interpretuar urrejtjen, por me gjasë nuk e ushtronte si njeri. Është për t’u vërejtur gjithashtu shpërndarja e energjisë së tij gjatë interpretimit. I ngadalshëm në lëvizje, tepër shprehës në mimikë. Dhe pikërisht pse ishte aq shprehës, fytyra e tij me volume të lakmuara për kamerën, të fiksohej në kujtesë. Kam përshtypjen se, sikur unë të mund ta pyesja dhe ai të mund të më përgjigjej se çfarë kornize do të donte për portretin e tij, do të më thoshte: “Të vogël, sa më të vogël. Ose, e di ç’ke ti, miku im, lëre fare pa kornizë!”. Rikardi s’e përdorte modestinë per t’u bërë “popullor”, sado elitar për nga shija dhe rangu, thjeshtësinë e kishte virtyt.

Sidoqoftë, figura e mësuesit, Dritanit, e bëri atë gjerësisht të njohur në publik…

Është e vërtetë, ashtu si figura e Dedës. Shih, po të tregoj një episod. Unë dhe ime shoqe ishim mësues ne Krumë të Hasit kur u bëmë me fëmijën e parë. Me parandjenjën se do të ishte vajzë, unë ia kisha gjetur emrin, ishte Riviera. Lindi djalë dhe zonja ime e quajti Dritan. Mbas pak muajsh, për të na takuar, vjen në konvikt, ku kishim një dhomë, kryetari i këshillit të komunës. “Zot, përse ka ardhur?”, pyesnim veten. Musa ishte bërë me djalë dhe kërkonte leje prej nesh nëse edhe ai mund ta quante të birin Dritan. Efekti i kinemasë, reaksioni zinxhir.

Ju keni bërë një status në “Facebook” me titullin “Në mungesë, Rikard…”. Ka pasur shume klikime, shumë shpërndarje e komente. A mund ta përfshijmë në këtë intervistë?

Pse jo, megjithëse mund të ketë ndonjë përsëritje, në stilin bisedor është edhe ai tekst. E përfytyroja sikur ato fjalë po ia thosha drejtpërdrejt miqve të mi. Ja, ky është rekuiemi im i vogël: Sa pak, sa pak mori Rikard Ljarja dhe sa shumë, sa shumë na dha. Dhe ne përsëri nuk do të mund t’i japim, ndërsa Ai do të vazhdojë të na japë përmes ekranit. Pikëllimi ka ndriçimin e vet dhe në këto çaste ka pikërisht atë të diamantit të zi. U njohëm herët, në vitet e rinisë së gjimnazit, në Shkodrën e vendlindjes sonë. E sot, ky bashkëpunëtori e ky kumbari, sot mungon në mortin tënd. E di Rikard, siç e dije fort mirë edhe ti, miku im i ndier, shume plagë marrim gjatë rrugës së jetës, vdekja është e fundmit që na vret. Por që, njëkohësisht, na përball edhe me të ardhmen tjetër. I paqtë amshimi, e paharrueshme vepra!

Marrë nga Panorama

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

kulture kulture marjeta ljarja rikard ljarja marjeta ljarja rikard ljarja

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje