LIVE UPDATES
Aktualitet

‘Kënaqem që bota mendjemadhe e tyryfyle, ra në gjunjë’/ Artan Fuga tregon si e kalon kohën në karantinë: S

11 Prill 2020, 14:44 Nga DOSJA
‘Kënaqem që bota mendjemadhe e tyryfyle, ra në

Një ‘sekret’. Artan Fuga nuk ‘u lodh’ shumë për këto përgjigje. I janë dashur nja ndoca minuta për të m’i kthyer: I shkroi  në whatsapp teksa komunikonim, dhe po aty m’i dërgoi (one tool fits all). Ka një shpejtësi te to, siç ka edhe dritë që ka fuguar nga libri në libër, nga mejtimi në mejtim, për t’u bërë sintezë në ato fjali të kësaj mini-interviste.

Shtërzimi, jo shpejtësia, do të kishte qenë i tepërt.

Anëtar i Akademisë së Shkencave, Fuga ka fituar shumë pikë kur u zhvendos si outsider duke kritikuar shumë prej mentaliteteve dhe aktiviteteve të kësaj ngrehine (të supozuar) të dijes në Shqipëri.

Akademinë e vet Fuga e ka zhvendosur në web, në faqen e tij në Facebook, në leksionet online që u mban studentëve, në librat që shkruan dhe në analizat/komentet që bën në shtyp, në televizione, në shpejtësinë me të cilën është i pranishëm në hapësirën publike. Ai është intelektuali publik me të cilin nuk mund të jesh dakord në gjithçka, por praninë dhe nevojën e  zërit, që edhe nëse imbalancon disa prej nesh, balancon mendimin kritik dhe demokratik, duhet t’ia duartrokasim.

a.l

Çfarë imagjinoje (të vinte në mend) kur dëgjoje fjalën ‘karantinë’ para se ti (dhe bota) të përballeshme me Covid-19?

Artan Fuga: Unë e njihja këtë fjalë. Brezi im e ka njohur. Dikur, në rininë time, më ka qëlluar të shkoja te kushurinj që banonin në fshatra. Ndodhte që kishte epidemi në gjedhe nëpër Shqipëri dhe, në fshat, para se të hyje të detyronin të fusje shojet e këpuceve a sandaleve në ca si govata me ujë ku kishin tretur lëndë dizinfektuese, si biçim gurkali. Mos harrojmë që brezi ynë gëlltiste kininë e medikamente të tjera në shkollë kundër malarjes, bënim lloj-lloj vaksinash, që na çponin. Kundër tuberkulozit, a ku e di tjetër. Edhe ndodhi epidemia e skarlatinës aty nga vitet ‘60, ku ende fëmije n’a mbyllnin brenda. Madje, një herë, kur isha nja 4 vjeç, ra botkini dhe na mbyllën në kopësht e nuk na linim të dilnim. Kurse më pas, vitet e fundit, kur jam marrë me romanin filozofik ‘Murgu’, kam studjuar dokumenta si kantinonin në Mesjetë kundër kolerës, etj. Atje kam parë se si epidemia zhdukte gati gjithë popullsinë e zonave të tëra. Keëa tipat e konspiracionit kujtojnë se epidemitë janë tani. Nuk kanë memorje. Dhe për mua ‘Dekameroni’ i Bokacios më bënte të ndjeshëm. Në kushte karantine djemtë e qytetit gjenin rastin të shkonin të shërbenin te gratë e bukura, të cilave më parë nuk u afroheshin dot, tanimë i shërbenin trupave të tyre dhe shpesh vdisnin bashkë me to.

Cilat janë kufizimet më të mëdha që të ka sjellë karantina? A ka ndonjë plus?  

Artan Fuga: Mbyllja nuk ka ndryshuar ndonjë gjë të madhe në jetën time sepse profesioni dhe tipi im e adhurojnë vetminë. Kur dëshiron të punosh në fushën e ideve kërkon, profesionalisht, një distancim social nga tjetri, nga vetja, nga miqtë, shoqëria, paragjykimet e tua, nga jeta banale. O e bën, o nuk e bën. Turma, kolektiviteti, bandat e miqve, zijafetet, ku di unë tjetër, profesionalisht i mban larg për higjienë personale profesionale. Do t’a dashurosh tjetrin intelektualisht. Eshtë tjetër dashuri. Ndryshimi? Kohë paraindustriale. Puna, familja, shoqëria të mblidhen në habitat. Nuk ka më dallim si në kohët moderne. Unë po ia thith nektarin kësaj situate të kthimit në periudhën paramoderne nga kjo pikëpamje. Budallalliqet simbolike të modernitetit, jaa pra, nuk qenkan simbolike.

Çfarë të ka bërë përshtypje gjatë kësaj kohe të përballjes me Covid-19: çfarë të ka bërë më pesimist apo optimist?

Artan Fuga: – Vështirë të dalloj optimizmin nga pesimizmi im. Dalloj të të tjerëve, por jo të mitë. Kënaqem që bota mendjemadhe, tyryfyle, prepotente, idiote ra në gjunjë. Ne po bëjmë mëkatin e dytë pas Evës dhe Adamit, ata nuk e dëgjuan Zotin. Ne? Ne kërkojmë të hiqemi se marrim pushtetin e Zotit. Sikur sundojmë hapësirën, klonojmë njeriun, manipulojmë genet. Virusi n’a tha: O idiotë të mjerë. Mos kujtoni se njeriu është i gjithëfuqishëm. Mburoja e teknologjisë ra, Prometheu u dorëzua, Herkuli, Akili, Hektori, ranë për një kohë. Njerëzimit, kishte nevojë dikush t’ja ulte kokën. Ja uli një faktor miniatural, i padukshëm, që ne e quajmë të keq, dhe e luftojmë duke u dorëzuar. Mbylluni në shtëpi, ju gjuan nga një faqe, mos bëni asgjë, rrini, kthejini tjetrën. Ca nuk e kuptojnë fuqinë e kësaj këshille të vjetër. Brilante.

Si ka shkuar koha gjatë karantinës: mund të përshkruash ditën tipike në izolim? Cilët filma dhe libra do të sugjeroje për karantinën? 

Artan Fuga: – Fle deri vonë në mëngjes. Pastaj një orë ecje, pastaj pas mëngjezit dhe kafesë, në punë, leksionet online me studentët. Dreka. Pasdite një orë e gjysëm joga me séance në web. Kam një zysh’ kolumbiane. Ku ka kufij në web. Pastaj merrem me redaktim librash, kërkim shkencor. Hapur Facebookun gjithë ditën. Uauu, shkruan një tekst të shkurtër dhjetra mijë lexime. Adrenalinë. Ndjek informacionin shkencor mbi epideminë. Luftoj kundër sharlatanëve gjoja shkencorë që spekulojnë. Pastaj në ballkon, biçikletë apartamenti. Në darkë ndonjë film. Të këshilloj? Nuk di. Ka hypertekst, unë shoh një hyperfilm. Një copë këtu, një copë atje. Shoh skena jolineare, nuk shoh filma, shoh aktorë, jo regjisore. E në darkë kam filluar nga ndonjë gotë verë. Heq mendjen çakërqejf nga ky turp i madh, nga ky poshtërim i madh, pëgërje gjigande, nga kjo andrallë e zezë që na ka zënë, që na çoi në zgrip, n’a përdhosi gjithë heroizmin, humanitetin, solidaritetin, na ndëshkoi për herë të dytë mizorisht, meritueshëm ne, ademët dhe havatë e fandaksur të shekullit 21, që u mbyll shpejt.

Marrë nga Politiko.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

aktualitet aktualitet artan fuga koronavirusi ne shqiperi artan fuga koronavirusi ne shqiperi

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje