LIVE UPDATES
Ekonomi

Moti i këtij viti është një ‘ferr’ në Tokë! Ngrohja globale me 3°C është katastrofike, do të shkatërronte

5 Shtator 2021, 05:18 Nga DOSJA
Moti i këtij viti është një ‘ferr’ në

Ulja e emetimeve të gazrave serë mund të zvogëlojë rreziqet, por nuk mund t’i eliminojë ato, shkruan The Economist

Sipas standardeve të shekullit XXI, është thuajse e sigurt se viti 2021 do të konsiderohet si një vit me mot relativisht të freskët. Por sipas standardeve të pjesës tjetër të historisë së njerëzimit, moti i këtij viti është një ferr në Tokë.

Më 20 korrik, ndërkohë që shtete si Belgjika, Gjermania, Holanda dhe Zvicra po përballonin ende përmbytjet masive që kthyen qytete të tëra në lumenj dhe shkatërruan territoret e fshatrave përreth, me qindra mijë njerëz në provincën kineze Henan, u evakuuan nga përmbytjet; në qytetin Zhengzhou, vetëm brenda tri ditësh, ra një sasi shiu sa për një vit.

Gjithashtu më 20 korrik, në Cizreza, Turqi, u regjistrua temperatura 49.1°C (120°F), më e larta e regjistruar ndonjëherë në vend. Përgjatë bregdetit verior të Paqësorit në Amerikën e Veriut, ku sapo ka kaluar vala e madhe e nxehtësisë që nisi dy javë më parë, tashmë pritet një valë tjetër.

Vende të tjera në lartësi të ngjashme mbi nivelin e detit kanë përjetuar mjaft anomali të tilla. Në gjysmën e parë të muajit, Finlanda përjetoi valën më të gjatë të të nxehtit në të paktën 60 vjet, ku temperaturat u rritën deri në 30°C në Lapland. Më 14 korrik, vendi përjetoi natën më të nxehtë në histori: 24.2°C.

Më 11 korrik, një termometër i Shërbimit Kombëtar të Motit në Furnace Creek në Death Valley, regjistroi temperaturën 54°C. Nëse konfirmohet nga Organizata Botërore Meteorologjike (WMO), kjo temperaturë do të arrinte rekordin më të lartë të regjistruar ndonjëherë në të njëjtin vend, që u shënua vitin e kaluar. Më 19 korrik, më shumë se 40% e pjesës së sipërme të akullit të Groenlandës, kishte ujë të shkrirë. Sasia e mbulesës së akullit të detit në Arktik, ishte po aq e ulët sa në të njëjtën pikë në vitin 2012, kur u regjistrua sasia më e ulët e akullit në histori, në periudhën e verës.

Kjo është gjendja që krijohet në Tokë, kur, sipas të dhënave më të fundit nga WMO, temperatura është 1.1-1.3°C më e ngrohtë se sa ishte para shpikjes së motorit me avull. Marrëveshja e Parisit e vitit 2015, ishte një zotim për të kufizuar rritjen e ngrohjes globale “nën nivelin 2°C” mbi temperaturën e periudhës para-industriale, dhe në një skenar ideal, temperatura nuk duhet të rritet më shumë se 1.5°C.

Ky objektiv i dytë më i rreptë u kërkua veçanërisht nga ishujt e vegjël, të cilët e shohin si një kërcënim ekzistencial sasinë e ngritjes së nivelit të detit nga rritja e temperaturës me dy gradë. Një raport nga Paneli Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike, zbuloi se ndryshimi midis këtyre dy objektivave, edhe nëse në teori nënkupton vetëm 10 cm rritje shtesë të nivelit të detit deri në vitin 2100, do të kërcënonte me miliona jetë. Krahasuar me ngrohjen prej 1.5°C, rritja e temperaturës me 2°C do të ekspozonte edhe 420 milionë njerëz shtesë ndaj nxehtësisë ekstreme. Dhe do të shkatërronte mbulesat e akullit në Arktik.

Objektivat e Marrëveshjes së Parisit ishin dhe mbeten njëkohësisht të matura dhe tepër ambicioze. Menjëherë pas konferencës, një OJQ e quajtur Climate Action Tracker (CAT), vendosi të mblidhte në total të gjitha objektivat e reduktimit të emetimeve dhe politikat e tjera për mbrojtjen e klimës, si standardet e efikasitetit të karburantit për makinat dhe kamionët dhe synimet e energjisë së rinovueshme, që ishin përcaktuar nga kombe të ndryshme.

Për të vlerësuar ndikimin e përgjithshëm të këtyre masave, CAT llogariti përqendrimet atmosferike të dioksidit të karbonit që ato mund të prodhonin dhe më pas përdori rezultatet e modeleve të klimës për të parë se çfarë mund të nënkuptojnë këto përqendrime për sa i përket ngrohjes së klimës. Rezultatet treguan se deri në vitin 2100, Toka do të ishte 2.7°C më e nxehtë se në periudhën para-industriale.

Pasiguritë

Njerëzit që negociuan Marrëveshjen e Parisit ishin plotësisht të vetëdijshëm për këtë kontradiktë. Ata prisnin ose shpresonin, se shtetet do të bënin premtime të reja dhe më ambicioze me përparimin e teknologjisë, duke besuar se të gjithë ishin të angazhuar drejt të njëjtit qëllim dhe se koordinimi ndërkombëtar do të përmirësohej edhe më tepër.

Ka prova se kjo po ndodh vërtet. Premtimet e rishqyrtuara të paraqitura zyrtarisht në OKB gjatë 12 muajve të fundit, në prag të konferencës COP26 që do të mbahet në nëntor, e kanë rrëzuar paksa parashikimin e organizatës CAT.

Nëse përmbushen të gjitha premtimet dhe objektivat e qeverive, ngrohja mund të mbahet deri në nivelin 2.4°C. Po të përfshijmë këtu edhe objektivat që janë njoftuar publikisht, por ende nuk janë përfshirë zyrtarisht në Marrëveshjen e Parisit, të tilla si zotimi i Amerikës për emetime neto zero deri në vitin 2050 dhe premtimi i Kinës për të eliminuar karbonin deri në vitin 2060, atëherë rritja e temperaturës mund të mbahet deri në nivelin 2.0°C.

Kjo tingëllon mjaft premtuese. Por ka pasiguri të mëdha. Së pari, ky vlerësim përfshin politikat që janë shpallur publikisht nëpër media, por nuk janë miratuar. Nëse do të ndiqeshin vetëm politikat që janë aktualisht në zbatim, sipas CAT, temperatura do të rritej me 2.9°C (Programi i mjedisit i OKB-së, i cili ndjek hendekun midis emetimeve aktuale dhe atyre që do të përmbushnin objektivat e Marrëveshjes së Parisit, ofron një shifër disi më të lartë). Pothuajse të gjithë presin ose shpresojnë që politikat të shtrëngohen, të paktën disi. Por çdo parashikim i arsyeshëm i së ardhmes, duhet të marrë parasysh edhe se çfarë mund të ndodhë nëse politikat nuk shtrëngohen.

Nga ana tjetër, pasiguritë janë të shumta dhe të ndryshme. Transformimi i deklaratave politike në gigatonë të dioksidit të karbonit, nuk është një shkencë e saktë. Gjithashtu, askush nuk mund ta dijë nëse shtetet do t’u qëndrojnë besnikë zotimeve që kanë bërë, dhe as nuk mund të jenë të sigurt nëse këto politika do të sjellin uljet e pretenduara.

Dhe megjithëse nuk ka dyshim se gazrat serë ndikojnë në klimë dhe në rritjen e temperaturave në botë, vështirësitë në zgjidhjen e ngërçeve të ndryshme dhe efektet komplekse kundërvepruese, tregojnë se mbetet një pasiguri e konsiderueshme në lidhje me pyetjen se sa ndikon vërtet një sasi e caktuar gazi serë në ndryshimin klimatik./MONITOR

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

sociale sociale ngrohja globale ngrohja globale

Sondazh

Poll
Ekonomi 3 Shtator 2021, 11:36

TIRANË– Shitja e aboneve muore për shumën e 600 lekëve të reja, ndërkohë që çmimi real është 1600 duket se nuk ka shkaktuar probleme tek qytetarët. ...

Ekonomi 2 Shtator 2021, 07:35

Huamarrja e kompanive shtetërore është në rënie

Huamarrja e kompanive publike në sektorin bankar ishte në rënie edhe gjatë këtij viti.Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se në fund të muajit korrik, por...

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje