LIVE UPDATES
Insights

Përtej çiltërsisë dhe magjisë së plazhit

22 Gusht 2019, 09:25 Nga DOSJA
Përtej çiltërsisë dhe magjisë së plazhit

Nga kafja ku jam ulur shoh plazhin 100 – 150 metra më tej. Më bën përshtypje lëvizja e njerëzve. Ngjajnë si në një film me projektim të ngadalësuar. Pamja përcjell një lloj qetësie, përzier me nge, shkujdesje dhe përzëmërsi.

Më kujtohet nëpër të një poezi e Driteroit. Ç’qe kjo hata e madhe që na bëre, o plazh, thotë poeti, na i hoqe rrobat si fletët e pemëve. Dhe kështu lakuriq na ngjan vetja si fëmijë të dashur e të çiltër. Po sikur të veshim kostumet e të lidhim kravatat, çiltërsia avullon në çast, bëhemi hijerëndë siç e kërkon sëra e distanca.

Çiltërsia që gjeneron të jetuarit në natyrë më kujton Beniamin Franklinin që, gati tre shekuj më parë, fliste për një fakt të çuditshëm.

Fëmijët e indigjenëve që kapeshin dhe rriteshin nga kolonët e bardhë nuk para krijonin afinitet me jetën moderne dhe në rastin më të parë iknin. E kundërta ndodhte me të bardhët, fëmijë e të rritur, që për një arsye a tjetrën jetonin në tributë indigjene. Shumica nuk para kishin dëshirë të ktheheshin.

Është vështirë të thuash pse jeta e indigjenëve u dukej më tërheqëse sesa jeta gjithë lehtësi e komoditet e qytezave.

Natyra, thonë disa, është si dashuria e parë, gjeneron nostalgji dhe të tërheq drejt gjirit të vet gjithë jetën. Stërgjyshrit e lashtë të njeriut s’kishin shtëpi të ngulura, jetonin në natyrë.

Antropologë të tjerë thonë se ishte liria ajo që i ngashënjente kolonët drejt jetës tribale. Të jetosh pa orare e disiplinë të rreptë, me veshje bazike pa shumë konvencione e kotësi, me ndalesa minimale në marrëdhëniet e seksit, ngjan si çlirim nga verigat e civilizimit.

Të tjerë thonë se është egalitarizmi apo barazia social që e bën ngashënjyese jetën e tribusë. Si mbledhës e gjahtarë, tributë e indigjenëve bënin jetë nomade dhe s’ishin të interesuar për kamje e rraqe të tepërta që do t’ua bënte lëvizjen ferr.

Vërtet kamja dhe katandia i sigurojnë jetë të rehatshme njeriut të qytetruar, por edhe po e shtyjnë t’i ikë jetës kolektive e të përjetojë një vetmi gati-gati pathologjike.

Jo vetëm kaq, kamja dhe komoditeti e shtypin dhe e stresojnë njeriun me preokupimet për t’i siguruar e për t’i ruajtur.

Mes këtij stresi të vazhdueshëm për karrierë, status e kamje, bëhet e kuptueshme pse në qytetërimin e sotëm njerëzit kanë aq shumë çrregullime psikologjike e mendore, thotë Sebastian Junger në librin ‘Tribe: On Homecoming and Belonging’, nga kam marrë faktet e mësipërme.

Me sa duket njeriu i qytetërimit të sotëm jeton një kontradiktë ndrydhëse. Më njerën anë ka dëshirën për liri e egalitarizëm, që ia kanë programuar në gen dhjetēra mijëra vjet të jetës nomade si gjahtar e mbledhës. Më anë tjetër ka dëshirën për status, karierë e kamje, që ia ka mësuar kultura në këto 10 – 12 mijë vjetët e fundit.

Dhe ndodh që, i stresuar nga lufta e natyrës me kulturën humbet toruan e ndonjëherë dhe mendjen. Tek tributë çrregullimet psikologjike e mendore janë gjë e rrallë, kurse tek kafshët që rriten në natyrë nuk ndodhin kurrë.

Me sa duket çdo arritje e ka një çmim. Vetëm se nuk paguajmë me para, por me pjesë nga vetja, si ai djaloshi i legjendës që, për të kaluar në botën tjetër, ushqente shkabën me mish nga trupi i vet dhe, kur arriti në të përtejmen ishte bërë skelet.

( Nga cikli ‘Grunari i leximeve’ )

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

blog blog cikli 'grunari i leximeve' cikli 'grunari i leximeve'

Sondazh

Poll
Insights 20 Gusht 2019, 17:45

Ne jemi edhe më të çmendur se Mihali

Ka nja 5 ditë që nuk hap dot rrjetet sociale se më përplaset në fytyrë çmenduria e një njeriu që kacavirret mbi makinë. Çmendurinë e tij deri diku...

Insights 18 Gusht 2019, 11:12

Psikopatët që përdhunojnë turizmin shqiptar

Kokëdhima në Porto Palermo nuk është një njeri normal. Dhe njihet nga kushdo që ka shkuar qoftë dhe një herë, që nuk është normal. Nuk besoj se aty ka turistë a...

Insights 17 Gusht 2019, 08:05

‘Origjinat’ si Bibla dhe Kurani

Ne vitin 1989, pasi Charles Gaston pranoi  vrasjen e nje shitesi ne nje dyqan cigaresh ne Sacramento, Kaliforni, Gaston u perball me denimin me vdekje. Avokati ...

Zjarr masiv në Shkodër/ Flakët SHKRUMBOJNË tregun e rrobave të përdorura dhe disa banesa

Zjarr masiv në Shkodër/ Flakët SHKRUMBOJNË tregun e rrobave të përdorura dhe disa banesa

Zjarrfikëset në luftë me flakët në Shkodër, rrezikohen banesat

Zjarr në një treg rrobash në Shkodër/ Shtëllunga gjigande e tymit pushton zonën

“Jam çliruar nga ankthi i vulës dhe i logos”,Basha: Kushti që kam është distancimi nga Rama dhe Meta

Rrëzimi i interperlancës me Ramën, Spaho: Së shpejti do të zbytheni me këto qëndrime

Tritan Shehu: Berisha është anëtar i grupit të PD, po shkelni rregulloren

"Kuvendin po e trajtoni si dyqanin tuaj personal"/ Bardhi: Keni ndryshuar ditën e seancës plenare

"As emrin nuk guxoni t'ia përmendni"/ Vokshi dhe Felaj zihen për Sali Berishën: Nuk vendos Kuvendi

Klevis Balliu dëmtohet nga gazi lotsjellës i hedhur nga policia në protestë, të lënduar edhe Noka

Protesta e opozitës, qytetarët hedhin sende në drejtim të policisë, lëndohet efektivi

Protestuesit i vënë flakën gomave para bashkisë, zjarri shuhet nga policia

Përplasjet në Kuvend/ Seanca ndërpritet sërish 5 minuta, Nikolla-Nokës:Po më kërcënon? Të të vij zor

Opozita bllokon foltoren, Noka-Nikollës: Je përfaqësuese dinjitoze e narkoshtetit!

Bardhi ndryshime në Grupin Parlamentar të PD-së kërkon rikthimin e Berishës,Nikolla refuzon kërkesën

Freskohet me ujë dhe niset me vrull drejt policisë, çfarë synonte të bënte protestuesi para Kuvendit

Protestuesit qëllojnë me vezë dhe fruta policinë para Kuvendit: Hapeni rrugën!

Zjarr dhe tym i zi, protestuesit ndezin gomat jashtë Kuvendit

Protesta e opozitës, protestuesit vendosin goma të vjetra jashtë Kuvendit

Investigimi i Rai3, Meloni në krah të Ramës: Nuk ishte ai shenjestra, mirënjohës qeverisë shqiptare

Reportazhi i Rai3/ Rama: Shpëtuam afganët nga vdekja kur asnjë vend i NATO-s nuk i pranoi

Konferenca me Melonin në Shëngjin, Rama për investigimin e Rai 3: U hodh baltë mbi shqiptarët

Deputeti i opozitës italiane përplaset me Melonin në kampin e Gjadrit:Badigardët tuaj po më dhunojnë

“Mos i falni më"/ Rama për Opozitën: Braktiseni në vetminë e ujërave të zeza

Akuzat e Ahmetajt/ Rama: U përdor si hero një i arratisur i shpallur në kërkim ndërkombëtar nga SPAK

Reportazhi i RAI3/ Rama: Nuk iu shmanga ballafaqimit, gazetarët këtë e quajtën kurojo të madhe

Reportazhi i RAI3/ Rama: E kishin me Italinë, por RAI 3 dha një shfaqe të shëmtuar

Reportazhi i RAI3/ Rama: Baltë e pamerituar për Shqipërinë dhe shqiptarët

Tensionohet situata, zjarr para bashkisë së Tiranës, protestuesit i vënë flakën gomave

Themelohet Partia Mundësia, Shehaj: Jemi bashkuar për të bërë realitet një parti të re politike

"Regjimet nuk kanë kurrë fund të lavdishëm"/Noka: Sa më shumë Edveri juaj të rrisë represionin e tij

Açka vendos fotot e Stalinit dhe Leninit në sallën e Kuvendit

E paprecedentë në Kuvend, gardisti urdhëron gazetarët të dalin nga salla, ata i kthehen: Gangster

Projekt-rezoluta për krimet e komunizmit/ Gjekmarkaj: Nuk u kërkua kurrë falje!

"Shpik histori nga Ilirët e Pellazgët", Spiropali-Basha, replika: Keni një paqartësi historike

Vettingu në politikë, Spiropali: SPAK-un e kemi lënë të lirë nga kontrolli politik

Basha: Të vetmet akte të dërguara për luftën ndaj korrupsionit janë varrosur në sirtarë

Komisioni hetimor antikorrupsion/ Sula: Hiqeni nga rendi i ditës, të raportojnë institucionet

Shehu nga kuvendi: OKB votoi rezolutën për të njohur genocidin serb, mazhoranca jonë e rrëzoi

Pr. vendimi për ngritjen e Komisionit të Posaçëm Antikorrupsion,Gazment Bardhi largohet nga Kuvendit

Kuvendi voton sot Komisionin antikorrupsion,Nikolla nxjerr gazetarët nga salla,reagon ashpër opozita

Rrëzohet kërkesa e opozitës për mocionin me debat / Zhupa-Nikollës: Dëshiron t’i tregosh besnikëri

Komisioni i Posaçëm Antikorrupsion/' Basha: Manovër elektorale e Ramës. Nuk mund të jemi pjesë

Dhunimi i Sokol Mëngjesit/ Policia: Arrestohet organizatori, 20 mijë euro për atë që jep informacion

"E ardhmja nuk mund të mbrohet nga arma", Rama: Ka ardhur koha të ndërtojmë një NATO të arsimit

"Pyes veten kush je"/ Bardhi replikon me Spiropalin: Mos je gjë motra e Olsi Ramës

Rezoluta anti-korrupsion, Çuçi: Ka rënë korrupsioni, 95 % e shërbimeve kryhen nga telefoni

"Vënia në kontroll e SPAK, fantazi"/ Rama i kthehet Opozitës: Po treteni tek 'Rrugica e Shpresës'

Rama mban fjalën në seancë plenare, deputetët godasin tavolinat

"Keni ende shumë për të parë"/ Rama: Korrupsioni në Shqipëri vazhdon

Rezoluta e PS-së në Kuvend/ Rama: Jemi në luftë me korrupsionin prej 10 vjetësh