6 interperlanca në Kuvend/ Seanca plenare nis me një minutë heshtje për vrasjen e efektivit në Korçë
Resorti në Zvërnec, Zhupa: S’ka turizëm të qëndrueshëm me beton të qëndrueshëm 4 Qershor, 1...
Resorti në Zvërnec, Zhupa: S’ka turizëm të qëndrueshëm me beton të qëndrueshëm 4 Qershor, 1...
Ngjarja në Maliq/ Zbardhen edhe identitetet e efektivëve 4 Qershor, 08:49 E rëndë në Maliq/ Vritet p...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
Megjithëse, kohë epidemie globale, plehrat dalin në skenë dhe vazhdojnë të jenë “një hall i madh për Shqiptarët” veçanërisht kur afrohet zezoni turistik. Epidemia epokale COVID dhe plehrat kanë lidhje të ngushtë sepse mikrobet patogjene dhe sëmundjet ngjizen së bashku.
Reagimi i shoqërisë dhe njerzve në përgjithësi ndaj një rreziku lidhet me perceptimin e rriskut dhe demit të mundshëm për shëndetin, ekonominë, pasurinë etj. E gjithe bota u trondit nga përmasat e demit katastrofik që mund të shkaktonte pandemia COVID, ndaj reagimi global, me apo pa të drejtë, ishte me masa ekstreme duke sakrifikuar të drejtat civile dhe alokuar burime financiare te pa njohura në histori. Rreziku nga plehrat njihet mire, ekspertët dhe studimet në Shqipëri nuk mungojnë, megjithëse nuk ka një vlerësim të demit ekonomik, mjedisor dhe shëndetësor të shkaktuar prej tyre në nivel kombëtar. Fakti që situata nuk ndryshon prej dekadash provon se nuk është perceptuar nga publiku dhe institucionet rreziku nga plehrat si dhe njihet pak ose aspak rreziku dhe dëmi i shkaktuar prej tyre.
Fatkeqësisht, rrisku nga plehrat është i pranishëm dhe dëmi i shkaktuar është i konsiderueshëm. Kur i shikon plehrat rrugës, në lumenj, në plazhe aty ku i hedhim ose aty ku i lëmë, deri në pyje e male, ato të vrasin sytë e të turpërojnë. Në fakt, rreziku dhe dëmi është shumë më i madh, i maskuar dhe i pa perceptushëm. Kanalet në fusha, përrenjtë dhe lumenjë në kodra e male janë mbushur me mbetje duke ndotur dhe degraduar ujrat, pasurinë më të çmuar të vëndit. Ujrat e ndotur përdoren për bujqësinë, industrinë, kafshët dhe njerëzit duke u kthyer në kërcënim serioz për shëndetin publik. Reaksioni zinxhir i ndikimeve nuk kursen botën e gjallë dhe natyrën. Depozitimet e materialeve rezistente ndaj degradimit në shtratin e lumenjve kanë ndryshuar grykderdhjet e lumenjëve duke ju dhënë formën e kraterit të vullkanit. Pastrimi dhe rehabilitimi ka kosto të pa përballueshme dhe do të kërkojë dekada kohë.
Gjallesat dhe shëndeti i njerëzve janë nën kërcënimin e vazhdueshëm të substancave të rrezikshme rezistente dhe toksike ose kancerogjene të pranishme tek mbetjet urbane të përhapura në mjedis nëpërmjet kontaktit ose zinxhirit ushqimor. Mekanizmi i bioakumulimit të substancave të qendrueshme me toksicitet të lartë dhe kancerogjene është i njohur shkencërisht por pak i njohur nga publiku. Me fjale te tjera substancat helmuese kanë mundësinë të kalojnë dhe përqendrohen në organizmin e njeriut dhe shfaqin efekte të renda shëndetësore të pakthyeshme, të cilat bëhen të kuptueshme pas një kohe ekspozimi disa vjeçare. Kur efekti shfaqet dëmi është bërë dhe në shumë raste ka pasoja fatale për shëndetin e njerëzve.
Gjithashtu, depozitimi i mbetjeve në mjedis të hapur krijon vatra të rrezikshme për përhapjen e patogjeneve dhe sëmundjeve të rrezikshme për njerzit nëpërmjet vektorëve siç janë kafshët, shpendët dhe insektet. Njerzit rrezikohen nga konsumi i produkteve shtazore kur kafshët shtëpiake janë kontaminuar nga kontakti ose konsumi i plehrave. Europa e ka paguar nga mbetjet dhe ujrat e zeza me humbjen e gjysmës së popullsisë ndaj dhe reagimi i tyre kur shohin mbetjet vend e pa vënd është i ashpër. Ata e njohin mire rrezikun, e refuzojnë pisllëkun si do të bënte çdo klient kur hyn në një restorant të pistë. Standartet mjedisore të vëndit janë përafruar dhe vazhdojnë të përafrohen me ato të BE dhe Shqipëria është në prag të fillimit të negociatave për anëtarësimin. Ne Shqiptarët jemi të dëshiruar të bëhemi pjesë e familjes Europiane por një gjë është e sigurtë, BE nuk na bën pjesë me plehra nëpër këmbë. Institucionet, ekspertët dhe media nuk kanë mundur të përçojnë tek publiku mesazhin në gjuhën e duhur ashtu si bënë mjekët për coronavirusin. Shqiptarët duhet të kuptojnë dhe ndërgjegjësohen, të ndryshojnë sjelljen, të reagojnë dhe kërkojnë zgjidhje afatgjatë për “ket hall të madh”.
Nuk ka nevojë për shpikje, eksperienca Europiane e menaxhimit të mbetjeve është e dobishme: reduktim, ripërdorim, riciklim dhe asgjesim i kontrolluar. Parimi “ndotësi paguan koston” është detyrim ligjor, e vetmia rrugë për të siguruar burimet financiare dhe infrastrukturën e duhur për menaxhimin e qendrueshëm të mbetjeve, mbrojtjen e mjedisit dhe shëdetit publik.
Prof. Dr. Seit SHALLARI
Head of Department of Agri-Environment and Ecology
Faculty of Agriculture and Environment
Agricultural University of Tirana
Tirana, Albania.
1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:
TIRANË– Viktor Marku dhe Besim Lamaj dy mjekët që u akuzuan se mjekuan autorin e vrasjes së dyfishtë në Laç, Eduart Lamajn, janë liruar nga burgu dh...
TIRANË– Operacioni Forca e Ligjit u ka dërguar ditën e sotme pusullën katër subjekteve të radhës. Dosja.al mëson se bëhet fjalë për katër të dënuarit...
TIRANË– Gjykata e Posaçme kundër Krimit dhe Korrupsionit (GJKKO) do të vazhdojë të jetë e mbyllur. Dosja.al mëson se për gjashtë seanca gjyqësore, G...
TIRANË- 2 viktima nga COVID-19 në 24 orët e fundit, 117 raste të reja dhe 68 persona të shëruar. Ky është bilanci i situatës me koronavirusin e ri në Shqip...
MAL I ZI- Një ngjarje tragji-komike i ka ndodhur një gjermani, i cili kishte zgjedhur të kalonte pushimet në Ulqin. Gjatë një interviste për “Tv Teuta”, turisti...
KRUJË– Tre persona janë vënë në pranga pasi janë përfshirë në një sherr mes tyre.Sipas njoftimit nga Policia e Krujës, mësohet se bëhet fjalë për dy vëllez...
VLORË– Drejtori i Përgjithshëm i Agjencisë Shtetërore të Kadastrës, Artan Lame ka prezantuar kryeregjistruesin e ri të Kadastrës së Vlorës, Andi Binajn. Pr...
ELBASAN- Një shpërthim ka ndodhur orët e para të mëngjesit të sotëm në Elbasan. Burime të Dosja.al bëjnë me dije se ka shpërthyer një bombël me hidrogjen në ...
TIRANË– Dy mjekë në spitalin e Fierit dhe një tjetër qytetar, kanë rezultuar pozitiv me Covid-19. Mësohet se dy mjekët, njëri prej tyre anestezist, i janë ...
FUSHË KRUJË- Një person me inicialet A.B., 23 vjeç, banues në Krujë, është shpallur në kërkim. Sipas njoftimit zyrtar nga Policia, personi i s...
