LIVE UPDATES
Politike

Sulmet kibernetike, Rama: S'kërkuan aktivizimin e nenit të luftës, por na ndihmoni financiarisht, çdo dollar vlerësohet (Çfarë është NENI 5)

Rama tha se qeveria shqiptare ka diskutuar shumë herë dërgimin e çështjes në NATO për aktivizimin e NENIT 5, që do të thotë që një sulm ndaj një vendi të konsiderohet si sulm ndaj të gjithëve. Por, si përfundim, Rama thotë që ka vendosur të mos e ndërmarrë këtë hap.

5 Tetor 2022, 20:45 Nga F.M
Sulmet kibernetike, Rama: S'kërkuan aktivizimin e nenit të
Edi Rama

BRUKSEL- Kryeministri Edi Rama ka kërkuar ndihmë financiare nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës pas sulmeve kibernetike që u realizuan nga Irani. Në një intervistë për Politico.eu, Rama tha se qeveria shqiptare ka diskutuar shumë herë dërgimin e çështjes në NATO për aktivizimin e NENIT 5, që do të thotë që një sulm ndaj një vendi të konsiderohet si sulm ndaj të gjithëve. Por, si përfundim, Rama thotë që ka vendosur të mos e ndërmarrë këtë hap. Gjithsesi ai nuk heq dorë nga kërkesa për ndihmë dhe thotë se Shtetet e Bashkuara të Amerikës duhet të tregojnë se janë krah aleatëve e Shqipërisë.

“Shqipëria u godit nga sulme kibernetike në fillim të këtij viti aq dobësuese sa qeveria mendoi të thirrej në një deklaratë të NATO-s që mund të kishte tërhequr të gjitha vendet anëtare në konfrontim me Iranin. Do të ishte hera e parë që një shtet anëtar i NATO-s përdori një sulm kibernetik për të thirrur Nenin Pesë, i cili e trajton një sulm kundër një anëtari si një sulm kundër të gjithëve, që kërkon mbrojtje kolektive. Në fund, Shqipëria vendosi të mos e ndërmerrte atë veprim në vend që të rrezikonte përshkallëzimin dhe të antagonizonte aleatët e fuqishëm. Kam shumë respekt për miqtë dhe aleatët tanë për t’u thënë atyre se çfarë duhet të bëjnë. Ne jemi gjithmonë shumë të kujdesshëm që të jemi shumë të përulur në vlerësimet tona,”- tha Rama ndër të tjera.

Rama shton se sulmi i korrikut, i cili e detyroi vendin të mbyllte faqet e internetit në të gjithë qeverinë që përdoreshin për gjithçka, nga pagesa e shërbimeve komunale deri te marrja e patentë shoferit, kapi kulmin.

 “Është njësoj si të bombardosh një vend. 95% e shërbimeve qeveritare të Shqipërisë ofrohen në internet, që do të thotë se operacionet e përditshme ndërpriten në zyrat qeveritare në të gjithë vendin. Hakerët gjithashtu u përpoqën të fshinin të dhënat e ndjeshme, por nuk ia dolën,”- tha Rama për sulmin kibernetik, i cili i atribuohej hakerave iranianë. 

Shqipëria ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin si kundërpërgjigje, që besohet se është hera e parë që një komb e ndërmerr këtë hap për shkak të një sulmi kibernetik. Si hakmarrje e mundshme për ndërprerjen e marrëdhënieve, hakerat iranianë sulmuan sërish Shqipërinë në fillim të shtatorit, duke çaktivizuar disa sisteme të përdorura në përpunimin kufitar dhe doganor. Rama paralajmëroi se pret më shumë sulme nga Irani dhe po punon për të forcuar mbrojtjen kibernetike.

FBI dhe Agjencia e Sigurisë Kibernetike dhe Sigurisë së Infrastrukturës dolën me një raport të përbashkët në shtator, duke treguar se si hakerët iranianë fituan akses në rrjetet shqiptare 14 muaj përpara se të kryhej sulmi, duke vjedhur periodikisht emailet e lidhura me qeverinë e Shqipërisë. Qeveria britanike vuri në dukje në një alarm të veçantë se emailet e Ramës ishin ndër ato të aksesuara.

Rama vuri në dukje ndihmën e SHBA pas sulmit, e cila përfshinte dhënien e ekspertizës personalisht për të hetuar incidentin, si një "mbështetje të madhe" dhe tha se Shqipëria aktualisht është në pritje të ndihmës financiare të SHBA për përpjekjet e mbrojtjes kibernetike.

“Çdo dollar që do të vijë do të vlerësohet shumë”, tha Rama. "Unë mendoj se ata duhet dhe do të tregojnë se na mbështesin në këtë situatë."

Çfarë është NENI 5?

NENI 5 mund të përfshijë hakmarrje kibernetike kundër vendit sulmues nga të gjithë anëtarët e NATO-s ose sanksione gjymtuese. Dispozita është vënë në veprim vetëm një herë, disa ditë pas sulmeve të 11 shtatorit në Shtetet e Bashkuara. Vendet anëtare të NATO-s duhet t'i vijnë në ndihmë kombit që thërret Nenin 5, por secili vend anëtar mund të përcaktojë masën e përgjigjes së tyre.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Jens Stoltenberg tha në vitin 2018 se niveli i sulmit kibernetik për të shkaktuar mbrojtjen kolektive "duhet të mbetet qëllimisht i paqartë.”

Më pyesin shpesh, 'në çfarë rrethanash NATO do të nxiste Nenin Pesë në rast të një sulmi kibernetik?' Përgjigja ime është: do të shohim”, tha Stoltenberg në atë kohë.

Jim Lewis, drejtor i Programit të Teknologjive Strategjike në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare, tha se NATO ka të ngjarë të punojë ende përmes "menysë së opsioneve" që do të përdorte për t'iu përgjigjur një sulmi kibernetik. "Do të jetë e çrregullt për një kohë derisa të zgjidhim se çfarë mund të bëhet pa dhunë që mund të ketë dhe efekt."

Sulmet kibernetike iraniane mund të kenë shkaktuar përçarje, por nuk çuan në ndonjë vdekje ose shkatërrim të përhershëm të sistemeve. Këto fakte, të shoqëruara me vogëlsinë që ka Shqipëria si vend, për sa i përket gjeografisë dhe popullsisë, e bën edhe më të largët nxitjen e Nenit 5.

"Nëse sulmi do të kishte qenë më i dëmshëm, ata mund të kishin marrë një mbështetje," tha Lewis. "Askush nuk u lëndua, kështu që është e vështirë të thuhet se është i nevojshëm neni pesë."

Pushtimi rus i Ukrainës i ka intensifikuar këto diskutime, duke pasur parasysh paralajmërimet e fundit se Rusia po përgatitet të intensifikojë sulmet kibernetike kundër Ukrainës me afrimin e muajve të dimrit dhe se një sulm kibernetik kundër Ukrainës mund të përhapet në vendet fqinje që i përkasin NATO-s.

Shumë anëtarë të NATO-s, duke përfshirë Shqipërinë, kanë ofruar mbështetje për sigurinë kibernetike për Ukrainën.

“Ne kemi bërë pjesën tonë”, tha Rama për ndihmën e Shqipërisë, “por ajo që ka ndodhur me Iranin imponon një shpejtësi tjetër”.

NATO dhe vendet anëtare të saj morën veprime për të mbështetur Shqipërinë pas goditjes së korrikut. NATO lëshoi ​​një deklaratë duke dënuar sulmin dhe duke u zotuar të ofrojë mbështetje për të forcuar mbrojtjen kibernetike të Shqipërisë. Departamenti Amerikan i Thesarit sanksionoi agjencinë e inteligjencës iraniane dhe udhëheqësin e saj, dhe Departamenti i Drejtësisë paditi hakerët e dyshuar iranianë për sulme të përhapura kundër infrastrukturës kritike globale.

edi rama irani sulmon shqiperine

Sondazh

Poll

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet