E rëndë në Maliq/ Vritet polici gjatë operacionit për kapjen e një personi në kërkim, plagoset dhe një tjetër (EMRAT)
Ngjarja në Maliq/ Zbardhen edhe identitetet e efektivëve 4 Qershor, 08:49 E rëndë në Maliq/ Vritet p...
Ngjarja në Maliq/ Zbardhen edhe identitetet e efektivëve 4 Qershor, 08:49 E rëndë në Maliq/ Vritet p...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
GJENEVË- Kur mbërritën në Liqenin e Gjenevës në atë nëntor të ftohtë të vitit 1985, dihej se do të ishim dëshmitarë të një ngjarjeje historike, por askush prej nesh as nuk e imagjinonte nga larg se lamtumira e gjatë e Luftës së Ftohtë do të fillonte me atë samit.
Megjithatë, ishte takimi i Gjenevës midis Ronald Regan dhe Mikhail Gorbaçov që theu akullin, duke siguruar prologun e një sezoni të jashtëzakonshëm, i cili në vetëm gjashtë vjet do të kishte çuar në rënien e Murit të Berlinit, shembjen e Bashkimit Sovjetik, në fund të botës bipolare që doli nga Lufta e Dytë Botërore.
Mikhail Gorbaçov dhe Ronald Regan, duke firmosur marrëveshjet ruso-amerikane
Samiti kishte ardhur në valën e një faze shumë serioze të tensionit në marrëdhëniet midis Moskës dhe Uashingtonit. I zgjedhur në vitin 1980, Ronald Regan kishte filluar programin më të madh të armatosjes pas luftës në përgjigje të vijës gjithnjë e më agresive të Kremlinit, e cila kulmoi me pushtimin e vitit 1979 në Afganistan. “Nuk është se ne nuk i besojmë njëri-tjetrit, sepse jemi të armatosur, por jemi të armatosur, sepse nuk i besojmë njëri-tjetrit”, – ishte batuta me të cilën Regan e mirëpriti Gorbaçovin në qytetin zviceran.
Presidenti amerikan ishte i bindur se vetëm gjuha e forcës dhe epërsia teknologjike e SHBA-ve do ta shtynte BRSS-në të ndryshonte qëndrimin e saj dhe të pranonte një politikë të pastrimit të vërtetë.
Regan dhe Gorbaçov, në Kaliforni gjatë vizitës së liderit rus në SHBA
Çështja e armatimit amerikan, ishte Nisma Strategjike e Mbrojtjes, plani i të ardhmes i një mburoje hapësinore anti-raketë, i cili u bë i famshëm si projekti i Luftës së Yjeve. Megjithëse ishte ende një sistem eksperimental, ambicia e tij kishte ekspozuar vonesën teknologjike të Bashkimit Sovjetik dhe çarjet e një sistemi jo efikas në krizë të plotë politike: tre sekretarë të përgjithshëm të PCUS – Brezhnjev, Andropov dhe Cernenko, të gjithë të moshuar dhe të sëmurë – kishin vdekur brenda tre vjetësh.
Pastaj, në prill 1985, u shfaq Gorbaçov, një udhëheqës i ri, i bindur se ai mund të reformonte sistemin sovjetik dhe mbi të gjitha i vendosur për të hapur një dialog të gjithanshëm me Amerikën dhe Perëndimin. “Ne do të të privojmë nga armiku”, – ishte premtimi i Georgi Arbatov, një nga bashkëpunëtorët e Gorbaçovit.
“Një udhëheqës me të cilin mund të punosh“, – ishte gjykimi i ngushtë i Margaret Thatcher, aleatja e preferuar e Reganit, e cila i besoi plotësisht mendimit të tij. Ai, kampioni antikomunist që filloi duke e quajtur Bashkimin Sovjetik si “Perandoria e së Keqes”, do të kishte krijuar një marrëdhënie politike dhe personale të bazuar në besim dhe vlerësim me udhëheqësin e Partisë Komuniste.
Kur ishin në Gjenevë përballë njëri-tjetrit, ata shtrënguan duart për shtatë sekonda, duke parë njëri-tjetrin dhe duke buzëqeshur. Dhe ishte Reagan ai që theu protokollin, duke i propozuar kreut të Kremlinit që të bënte një shëtitje para se të fillonte bisedimet në Villa Fleur d’Eau. Ishte në atë bisedë buzë liqenit, që Reagan i propozoi Gorbaçovit një pakt të aleancës së ndërsjellë kundër një sulmi të mundshëm nga alienët.
“A do të na ndihmonit?“, – e pyeti ai. “Sigurisht, zoti President”, – u përgjigj Gorbaçov. “Edhe ne do ta bënim”. Një fantazi kinematografike, tipike për një ish-aktor si Reagan, por me një forcë të madhe sugjestionuese.
Pothuajse asgjë nuk ndodhi në Gjenevë, por rruga ishte e hapur. Ishte një krizë tjetër që precipitoi një vit pas takimit të ri. Kur gazetari Nick Daniloff, i akuzuar për spiunazh, në shenjë hakmarrje për arrestimin e një spiuni sovjetik në Nju Jork, përfundoi në burg në Moskë në muajin shtator, u aktivizuan kanalet e komunikimit të hapura në Liqenin e Gjenevës. Dhe rezultati ishte Samiti i Rejkjavikut në Islandë.
Fillimisht i konceptuar si një shans tjetër për të rilidhur, ai në fakt erdhi shumë afër një marrëveshje globale për të eliminuar të gjitha raketat balistike bërthamore brenda 10 viteve.
Për dy ditë, ekspertët e të dy palëve punuan në kushte absurde në “Shtëpinë e Fantazmave”, një vilë prej druri në bregdet, duke përdorur gjithashtu tavolinat e tualetit për të përhapur harta dhe hartografitë. Në fund, marrëveshja u prish për shkak të refuzimit të Gorbaçovit për të pranuar që Shtetet e Bashkuara të Amerikës të vazhdonin studimet e fizibilitetit (jo realizimin e saj) të mburojës hapësinore.
“A doni ta refuzoni këtë mundësi historike për një fjalë të vetme?”, – pyeti Reagan. “Është një çështje parimore”, – u përgjigj Gorbaçov. Samiti u mbyll atje. Ata thonë se stafi i Shtëpisë së Bardhë mori frymë lehtësisht, i bindur se presidenti u kishte ofruar shumë sovjetikëve. Por dështimi në Islandë ishte i dukshëm, sepse që nga ai moment, negociatat për çarmatimin morën një ritëm të shpejtë.
Në Moskë, Gorbaçov kishte filluar Perestrojkën e tij, ristrukturimin e sistemit përmes dozave të vogla të liberalizimit ekonomik dhe iniciativës private. Konkluzioni ishte “Gllanosti”, transparenca që hapi rrugën për një demokratizim të pjesshëm të sistemit. Por ishte ende një fillim i ndrojtur. BRSS mbeti një gjigant i sëmurë, me borxhe dhe i shënuar nga paqëndrueshmëria në rritje.
Regani bëri presion për Gorbaçovin për të bërë më shumë. Më 12 qershor 1987, në Portën e Brandenburgut në Berlin, presidenti amerikan bëri fjalimin e tij më të famshëm: “Zoti Gorbaçov, nëse doni paqe dhe prosperitet për BRSS-në dhe për Evropën Qendrore dhe Lindore, nëse doni liberalizim, ejani në këtë derë. Hapeni. Z.Gorbaçov, shembeni atë mur”. Ishte një shpërthim nga gongu që zhurmoi në të gjithë Evropën Qendrore, ende nën zgjedhën sovjetike.
Ndërkohë, në dhjetor, politika e samiteve Reagan-Gorbaçov dha frytet e saj më të mira: nënshkrimi në Uashington i Traktatit INF për eliminimin e të gjitha raketave atomike midis 500 dhe 5000 kilometra, e para dhe për të gjithë, si marrëveshja e çarmatimit që parashikonte shkatërrimin fizik të një klase të tërë armatimesh.
Samiti amerikan shërbeu gjithashtu për të hedhur bazat për një negociatë të re për të zvogëluar armët strategjike bërthamore me 50%: megjithatë, do të duheshin katër vjet para se të përmbyllej “Start”-i, i nënshkruar në vitin 1991 nga Gorbaçov dhe George Bush, babai.
Regan dhe Gorbaçov u takuan përsëri në Moskë në maj 1988, një samit i kujtuar për deklaratën e presidentit amerikan, në Sheshin e Kuq, në të cilin ai tha se nuk e konsideronte më BRSS-në si “Perandorinë e së Keqes”.
Hera e fundit ishte në dhjetor 1988 në Gjirin e Nju Jorkut, në Governor Island, ku Regan dhe presidenti i zgjedhur George Bush, pritën Gorbaçovin, këtë herë pa shumë dhurata.
1989 do të ishte një vit festimesh, ato për 200-vjetorin e Revolucionit Francez, që shënoi fundin e “Ancien Regim” dhe miratoi Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut. Ai përfundoi duke qenë një vit tjetër i revolucionit, me të vërtetë i revolucioneve që ndryshuan hartën e Evropës.
Nga Polonia në Hungari, nga Bullgaria në Çekosllovaki dhe më në fund në Gjermaninë Lindore, kryengritjet demokratike sollën fundin e regjimeve komuniste, duke shpërbërë bllokun sovjetik.
Gorbaçov nuk lëvizi asnjë gisht për të parandaluar rrëshqitjen e dheut, në të vërtetë perestrojka e tij dhe premtimet e tij për demokraci, shpesh shkaktonin rebelime kundër vendeve të Traktatit të Varshavës. Dënimi i tij më i famshëm dhe i pavullnetshëm, ishte ai i shprehur në Berlin, në tetor, kur ai paralajmëroi rebelin Eric Honecker, kreu i GDR (Gjermania Lindore), kundër çdo hapjeje dhe reforme: “Jeta ndëshkon ata që mbërrijnë vonë”.
Më pak se një muaj më vonë, Muri i Berlinit ra. Nga ajo shkelje, falë Helmut Kohl, treni i pandalshëm i ribashkimit të Gjermanisë do të largohej.
Por Gorbaçov ishte gjithashtu pas historisë. Ishte ndrojtja e tij, luhatjet e tij, vonesa e tij në ngjarje dhe e fundit, por jo më pak e rëndësishmja, refuzimi i administratës së re amerikane për t’i dhënë atij një dorë në nivelin ekonomik që prishi përpjekjet e tij për reformë dhe ringjallje.
Dhe në fund të fundit, Mikhail Sergeeviç nuk ishte edhe një marksist i mirë: në kundërshtim me atë që do të kishin bërë komunistët kinezë, të cilët u hapën ndaj kapitalizmit dhe shtrënguan vidat e demokracisë, ai filloi me superstrukturën politike (Gllasnost, opozita, e drejta për të demonstruar), ndërsa lëvizi keq dhe pak në strukturën ekonomike, me gjysmë reforma dhe hapje të hutuara në treg.
Ndërkohë, i detyruar nga presioni i riarmatimit të Amerikës, “reganiane” dhe duke shpresuar në ndihmë nga Perëndimi, të cilin kishte premtuar për ta larguar si armik, ai hoqi pjesë nga gurët e themelit të pushtetit sovjetik, qofshin euro-raketat, armët strategjike dhe konvencionale ose zonat e ndikimit.
Grushti i gushtit të vitit 1991, i dha fund iluzioneve të tij dhe nxori fundin, pas 70 vjetësh, të shtetit të parë socialist në histori.
A do të ishte i mundur një rezultat tjetër, siç thotë ai? Nuk ka gjasa dhe është shumë ngushëlluese. Por, ish-presidenti sovjetik ka të drejtë për një gjë në çdo rast.
Kur ai thotë sot se, pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, udhëheqësit e rinj nuk dinin si të krijonin një arkitekturë të re dhe moderne të sigurisë në Evropë, Gorbaçov po tregon një të vërtetë elementare. Si dhe kur ai kritikon zgjerimin e nxituar të NATO-s në Lindje. Ajo që ndodhi më pas, përfshirë Vladimir Putinin, është e gjitha për t’u treguar.
GAZETA SI
Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?
KOSOVË- Kuvendi i Kosovës ka nxjerr detaje në lidhje me vizitën e Kryetarit Glauk Konjufca në Gjermani. Në një njoftim, Kuvendi shkruan se vizita e Konjufc...
SUEDI- Parlamenti i Suedisë ka mbështetur një votë mosbesimi ndaj kryeministrit të qendrës së majtë, Stefan Löfven, duke e bërë atë Kryeministrin e parë që do t...
KOSOVË- Deputetja e Lëvizjes Vetëvendosje, Adriana Matoshi ka zgjedhur të bëjë një nga sfidat e rrjetit social “Tik Tok”, së bashku me shoqen e tij. Në një...
GREQI- Fqinjët e Caroline dhe Babis Anagnostopulos, kanë deklaruar se guri i varrit të 20-vjeçares, e cila u vra nga bashkëshorti i saj duhet që të ndrys...
GREQI- Një mosmarrëveshje mes tifozëve ka degraduar në djegien e një adoleshenti. Ngjarja e rëndë ka ndodhur pak pas mesnatës së kaluar në Selanik. Një grup pr...
KOSOVË- Kryetari i Kuvendit në Kosovë, Glauk Konjufca ka udhëtuar ditën e sotme drejt Gjermanisë. Konjufca në Gjermani wshtw takuar me homologun e tij gjer...
SERBI- Drejtori i Zyrës për Kosovën në Serbi, Petar Petloviç ka bërë me dije se Ministri serb i Rinisë dhe Sportit Vanja Udoviçiç, i është ...
BRITANI– Mbretëria e Bashkuar mund të hapet “më shpejt nga sa është parashikuar” falë numrit të madh të njerëzve që vaksinohen dhe vendi nuk po përjeton një val...
TURQI- Një burrë në Turqi për pak sa ka vrarë fqinjen e tij, pasi ka hedhur një divan të vjetër nga dritarja. Dailymail shkruan se ngjarja ka ndodhur në perifer...
GREQI– Pikëpamja e qartë dhe e deklaruar mbi Turqinë do të përsëritet nga Ministri i Jashtëm Grek, Nikos Dendias siç deklaroi ai në Këshillin e Min...
