LIVE UPDATES
Art&Argëtim

REPORTAZHI: Monumentet e kulturës në Ishëm viktimë e amnezisë institucionale

8 Shkurt 2021, 15:36 Nga DOSJA
REPORTAZHI: Monumentet e kulturës në Ishëm viktimë e

Rruga që bashkon Fushë Krujën me Ishmin është e ngushtë, por fatmirësisht është ditë pushimi dhe trafiku nuk duket i rënduar. Kemi lënë pas fshatrat e Bashkisë së Krujës dhe Isufi nga xhami i autoveturës përpiqet të më tregojë kullën 500-vjeçare që ndodhet në një nga kodrat e Gjuricajt, aty ku fillon edhe treva e Ishmit.

Dielli i fillimshkurtit ndriçon mirë edhe banesat rreth e qark, ndërsa entuziasmi i Isufit shuhet menjëherë: “Moo, sa keq! Qenka shembur çatia.”

Kulla që i ka dhënë edhe emrin kësaj lagjeje, është kthyer në një lloj simboli të zonës së Ishmit, por mesa duket tani nuk kthehemi dot.

Një grup ishmakësh, disa nga të cilat janë shpërngulur në Durrës dhe në Tiranë kanë lënë takim pranë varrit të piktorit me famë evropiane Ibrahim Kodra (22 prill 1918 – 7 shkurt 2006) për të nderuar kujtimin e tij në 15 vjetorin e vdekjes.

Përfaqësuesit e institucioneve si zakonisht mungojnë dhe bashkëfshatarët pa u larguar nga memoriali përfitojnë të flasin për Kodrën dhe për muzeun e shumëpritur, por duket se në këtë pikë janë të paqartë.

Dikush thotë se muzeu për piktorin e madh do të ngrihet në Likmetaj, aty ku ndodhen edhe themelet e shtëpisë ku ai u lind. Një tjetër ka informaconin se projekti do të zbatohetnë kodrinën përtej, aty ku pritet të ndërtohet një lagje e re pas tërmetit që e dëmtoi rëndë Ishmin në nëntor 2019, ndërsa shumicën e mban shpresa se muzeu i premtuar çdo dy vjet në fushata elektorale do të ngrihet pranë vendvarrimit të tij.

Ata vetë e kanë ruajtur amanetin e Kodrës, që banesa e tij e fundit të ishte në vendin ku lindi, e po ashtu disa vjet më parë nuk lejuan që varri i tij të zvendosej në Tiranë, sipas një projekti të ministrisë së Kulturës.

“Kodra është simboli ynë dhe mjafton që pasardhësit tanë të krenohen si stërnipat e tij,” flet i fundit Isuf Shehu, me të drejtën që i jep mosha e thyer.

Kalaja e Ishmit, mes dëmtimit dhe pronësive

Kalaja e Ishmit është pjesë e kompleksit, ku bashkë me vendvarrimin e Ibrahim Kodrës pritet të ndërtohet edhe Muzeu për jetën dhe krijimtarinë e Ibrahim Kodrës.

Hyrja kryesore e saj u bllokua 30 vjet më parë nga një punishte marangozi, ndërsa për lëvizjen e mjeteve dhe banorëve drejt banesave brenda kalasë shfrytëzohet pjesa e rrënuar e murit.

Avokati Sulë Mezini thotë për BIRN se bashkë me dëmtimin e mureve të hyrjes, rikonstruksioni i saj duhet të përballet edhe me pretendimet e pronësisë së dy familjeve.

Miqtë e Kodrës kujtojnë vështirësitë me pretendentët e pronës, kur në këtë shesh shoqata “Ishmi” organizoi para disa muajsh një Panair agroushqimor.

Kalaja e Ishmit është ndërtuar në mesin e shekullit 16-të dhe megjithëse ka statusin “Monument i trashëgimisë kulturore” pushteti lokal dhe ai qendror nuk e kanë penguar dot dëmtimin e fortifikimit në formë katërkëndore, jo vetëm nga agjentët atmosferikë, por edhe nga ndërhyrjet e banorëve të zonës që i ngritën shtëpitë e tyre në oborrin e brendshëm të saj.

Lulzim Bega, që ka drejtuar për shumë kohë shoqatën “Ibrahim Kodra” tha për BIRN se intelektualët e kësaj treve kanë kanë ngritur zërin edhe për gjendjen e bazilikës në Gjuricaj dhe për dëmtimet në Kullën 500-vjeçare të këtij fshati. Fatkeqësisht nuk jemi dëgjuar, njëlloj si për Kepin e Rodonit, ku një postbllok pengon lëvizjen e mjeteve dhe ku banorët e Ishmit duhet të hyjnë kundrejt pagesës,” shprehet i revoltuar Lulzimi.

Bazilika në Gjuricaj, gjithnjë e më e harruar

Bazilika e Gjuricajt është zbuluar 40 vjet më parë, duke hedhur dritë edhe mbi historinë e Ishmit në antikitetin e vonë. Banorët e vjetër të këtij fshati thonë se një pjesë e kolonave dhe kapiteleve që u gjetën nën tokë janë transferuar në muzetë e Durrësit dhe Tiranës.

Veprim Bajrami, që është rritur në këto kodra, mendon se kështu mund të jetë shpëtuar një pjesë e kësaj trashëgimie. “Shikoje si është tani – më tregon ai me dorë disa nga objektet që ndodhen nën ujë, në një nga hendeqet anësore pranë mureve antikë.

“Askush nuk e njeh ekzistencën e këtyre monumenteve, për sa kohë mungojnë tabelat treguese në rrugë,” ndërhyn avokati Sulë Mezini, i cili tashmë ka grumbulluar edhe toponiminë shekullore të trevës, një tjetër informacion që duhet ndarë me kureshtarët, sipas tij.

Bazilika e hershme ndodhet vetëm 200 metra mbi rrugën rajonale që shkon drejt Ishmit.

“Mendoni se sa njerëz frekuentojnë në fundjavë lokalet e fshatrave pranë, por mungesa e informacionit i ka “fshehur” monumentet nga sytë e vizitorëve,” thotë Mezini, sipas të cilet Ministria e Kulturës dhe Bashkia e Durrësit duhet të kryejnë detyrën e tyre.

Kulla e braktisur e familjes Kulla

Megjithëse duket nga rruga, të mbërrish në kullën që i ka dhënë emrin lagjes dhe fisit që banon këtu, nuk është aspak e lehtë.

400 metrat mes baltës dhe ujrave që rrjedhin nga kodra të krijojnë ndjesinë e një shtegu që i shërben vetëm bagëtive.

Dy gra që na përshëndesin teksa zbresin nga shtegu me baltë në xhade, e bëjnë edhe më të trishtuar pamjen që na pret.

Altin Kulla na thotë se familja e Beqir Kullës ka zbritur në fushë. “Beqiri me të vetët kanë ngritur një banesë pranë rrugës, pasi aty nuk rrihej më,” thotë Altini.

Kullës 3-katëshe, edhe kjo si për ironi “monument i trashëgimisë kulturore” nuk i ka mbetur asgjë nga krenaria e dikurshme, kur vendalinjtë thonin se i përkiste kohës së Skenderbeut.

Muret prej guri duken të lodhur, dy ballkonet e ngushtë me material druri e kanë humbur formën e tyre të parë dhe vetëm harqet mbi dyer me gurë të latuar na e rikthejnë përshtypjen e lavdisë së shkuar. Nuk kuptohet mirë, nëse dëmet janë pasoja të tërmetit të fundit, të mungesës së kujdesit apo të dyja bashkë, por rrënimi i pjesës ballore të çatisë të krijon bindjen se familja Kulla që jetonte në këto tre kate që prej pesë shekujsh nuk mund të rrezikonte më shumë.

Isuf Shehu nuk ka fjalë. Mësues i hershëm në vendlindje dhe veprimtar në mbështetje të pasurive të zonës ai prek me dorë muret e kahershme dhe thotë me zë të ulët.

“Mund të kujtohen tani, por ishte më e lehtë të ndërhyhej para se të rrënohej,” tha ai.

Marrë nga Reporter.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

kulture kulture durres ishem durres ishem

Sondazh

Poll
Art&Argëtim 7 Shkurt 2021, 16:06

Deputetja e njohur e PS-së Lindita Nikolla ka qenë e ftuar në rubrikën “Gjysma ime” tek E Diela Shqiptare së bashku më bashkëshortin e tij Ligor Nikolla. Ata ka...

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët