LIVE UPDATES
Editorial

Shkencëtarët luftuan koronavirusin, tani ata përballen me betejën kundër dezinformimit

29 Dhjetor 2020, 08:58 Nga DOSJA
Shkencëtarët luftuan koronavirusin, tani ata përballen me

Në kohët e mëparshme, rolet e shkencëtarëve në shoqëri dukeshin shumë më të thjeshta. Ne e dinim se ku qëndronim kur bëhej fjalë për të shpjeguar punën tonë për publikun. Pothuajse duket e vështirë të besohet tani, por ka qenë një kohë kur epidemiologët, imunologët dhe virologët ëndërronin që të dilnin në televizion dhe të flisnin për fushën e tyre.

Si ka ndryshuar bota.

Në vitin 2020 publiku nuk është ‘ngopur’ me shkencën dhe me informacionet e ekspertëve dhe kjo për shkak të pandemisë. Në fakt, ne kemi qenë dëshmitarë të një ndryshimi të madh në mënyrën se si publiku e shikon rolin në shoqëri. Media dhe publiku i gjerë kanë dashur të dinë se si kryhet kërkimi shkencor dhe ka pasur një vëzhgim të mënyrës se si shkencëtarët e paraqesin punën e tyre tek publiku, gjë e cila nuk ka ndodhur kurrë më parë. Para pandemisë, kishte pasur një periudhë të një kulture shqetësuese të largimit të ekspertëve, njerëzit gjoja ishin të sëmurë prej tyre, por këtë vit, publiku kryesisht iu përgjigj thirrjes për t’i besuar shkencës dhe ndjekjes së këshillave shkencore.

Për vetë shkencëtarët kjo ka paraqitur një sfidë të re. Detyra e tyre nuk ka qenë për të ushqyer kureshtjen e  publikut për zbulimet emocionuese si vitet e kaluara, por për të siguruar udhëzime për politikanët, justifikim për publikun e gjerë për ato politika, shpesh jopopullore, të miratuara si azhurnimet mbi përparimin e kërkimit në laboratorë në të gjithë botën duke u përpjekur të kuptojnë dhe mposhtin një armik të padukshëm. Shkencëtarëve iu është dashur të punojnë më shpejt dhe më shumë se kurrë në një garë për të shpëtuar jetë, por gjithashtu iu është kërkuar që të japin një koment të vazhdueshëm mbi progresin e tyre. Gjatë rrugës, ata kuptuan se duhej të shpjegonin vetë proceset e shkencës dhe sesi fitohet njohuria shkencore.

Edhe nëse shumë prej shkencave mbeten të errëta për shumë, besimi i publikut tek shkenca dhe shkencëtarët është ndoshta aq i lartë sa nuk ka qenë ndonjëherë. Dhe tani, ndërsa po afrohet ky vit i mjerueshëm, shkenca po del fituese nga udhëtimi i saj me gunga, pasi ka prodhuar një gamë mbresëlënëse vaksinash, secila duke dhënë në mënyrën e vet të re udhëzimet gjenetike për të bërë municionin molekular për të luftuar kundër virusit.

Ndoshta tani të gjitha këto mendje të shkëlqyera shkencore do të kthehen në qetësinë e laboratorëve të tyre kërkues dhe do të marrin atje ku u ndalën, me më pak vëmendje nga media. Ndoshta Por e gjithë kjo bisedë për metodën shkencore ka nxjerrë në pah faktin se jo të gjithë janë mesazhe, me shumë akoma në diskutim. Dhe kështu, në vitin 2021 të gjithë duhet të përdorim mjetet e shkencës, një kërkesë për prova të besueshme, mendim kritik, debat të hapur dhe një gatishmëri për të rishikuar idetë tona në dritën e të dhënave të reja, në mënyrë që të trajtojmë gënjeshtrat dhe keqinformimin. Kjo do të jetë kritike në javët dhe muajt e ardhshëm. Kam frikë se shumë njerëz, duke ndjerë një ndjenjë false të sigurisë falë fillimit të një programi imunizimi masiv, do të heqin dorë, pasi kanë bindur veten se virusi Covid-19 heq edhe pushimet e Krishtlindjeve. Pastaj është një pakicë e konsiderueshme e njerëzve që do të refuzojnë vaksinën , qoftë nervoz nëse është nxituar shumë shpejt pa kontrollet e duhura mbi sigurinë e saj ose, më marrëzisht, që vaksinat në përgjithësi duhet të shmangen. Si atëherë shoqëria duhet t’i përgjigjet këtij lloji të keqinformimit, veçanërisht kur mund të përhapet më shpejt se vetë virusi?

A është ky shqetësim i vërtetë ky trend i njerëzve që blejnë narrativa të pavërteta, përshembull se pandemia Covid është e gjitha një mashtrim ose se vaksinat janë mjete të kontrollit të mendjes ? Sigurisht. Por a është për t’u habitur? Jo në të vërtetë – teoritë e konspiracionit vështirë se janë një fenomen i ri. Natureshtë natyrë njerëzore të thashethemet, trillimet, ekzagjerimet, ndërsa ata që janë në pushtet gjithmonë do të përdorin propagandën ose deformimin e së vërtetës për qëllime politike ose financiare. Në një kohë kur jemi duke u bombarduar me informacion, mund të jetë e vështirë për shumë që të thonë të vërtetën nga gënjeshtra – shumë njerëz kanë atë që ne mund ta quajmë shkrim-leximi i dobët i informacionit. Të gjithë duam përgjigje, por duhet të dimë se ku të kërkojmë dhe kujt t’i besojmë. Merrni vaksinat e reja Covid, për shembull: shkencëtarët e kuptojnë shumë mirë se provat e kontrolluara të rastësishme që përfshijnë dhjetëra mijëra vullnetarë që drejtohen për të zbuluar nëse vaksinat e reja janë të sigurta dhe efektive janë pothuajse aq të mira sa merr. Ato janë standardi i artë i shkencës së bazuar në prova. Por a është i kuptueshëm më mirë ky proces i besueshëm i mbledhjes së njohurive nga publiku? Ekziston një rrezik real që shumë njerëz do të përfshihen nga përmbytja e rrëfimeve të rreme në lidhje me çështje të tilla si vaksinat – shumë prej të cilave drejtohen ideologjikisht dhe janë të disponueshme në internet.

Politizimi i njohurive shkencore ka ardhur në moshë këtë vit, por ndoshta është i pashmangshëm kur ka një ndikim kaq të drejtpërdrejtë në jetën tonë. Lundrimi në këtë fushë të minuar të mendimeve të polarizuara, veçanërisht gjatë pandemisë, ka qenë një sfidë për të gjithë, shkencëtarët dhe jo-shkencëtarët. Sidoqoftë, nuk duhet të na pengojë të vazhdojmë të debatojmë dhe diskutojmë hapur dhe sinqerisht, për rëndësinë e të menduarit në mënyrë racionale dhe kritike. E gjithë kjo është e rëndësishme, jo vetëm për të na parë përmes pandemisë. Trajtimi i keqinformimit dhe ruajtja e besimit të shoqërisë në shkencë është e nevojshme për shumë beteja që priten përpara. Aftësia e vazhdueshme e ndërmarrjes shkencore për të trajtuar sfidat më të mëdha me të cilat përballet njerëzimi në shekullin 21, qoftë kriza e klimës ose çrrënjosja e sëmundjeve dhe varfërisë, ardhja e pandemive të reja, ose thjesht të mësojmë më shumë për veten dhe vendin tonë në univers, të gjitha varet nga hapja dhe bashkëpunimi. Shtë e qartë se nuk mund t’u lihet vetëm shkencëtarëve që të mbajnë barrën e sigurimit të mbijetesës së njerëzimit. Politikanët, media dhe publiku i gjerë të gjithë kanë një rol për të luajtur, ashtu siç kemi bërë së bashku këtë vit të kaluar. Ndoshta këto mësime të reja që kemi mësuar të gjithë gjatë vitit 2020 me të vërtetë mund të jenë një rresht argjendi në renë e errët Covid.

(a.k;dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial jim al-khalili jim al-khalili

Sondazh

Poll
Editorial 23 Dhjetor 2020, 20:58

T’i themi lamtumirë të ardhmes?

Kjo qeveri i ka shkaktuar vendit kosto të mëdha për sa i përket jetëve të humbura nga Coronavirusi por dhe nga sëmundjet e tjera të cilat kanë ngelur pa u trajt...

Editorial 21 Dhjetor 2020, 08:07

Prangat e pushtetit

Dikur një i afërmi im P. Kavo me profesion mësues, u arrestua pasi u shpreh se ishte e padrejtë që fshatarët (kooperativistët) edhe pse e prodhonin vetë grurin,...

Editorial 20 Dhjetor 2020, 09:28

Për kë bien këto këmbana?!

Dosja 184 na tregoi edhe një herë se “diktatorët” e shekullit XXI kanë karakteristikën e përbashkët që i njoftojnë dhe i promovojnë krimet që do të kryejnë, mad...

Editorial 19 Dhjetor 2020, 08:26

BE pranë marrëveshjes tregtare me Kinën

Bashkimi Evropian dhe Kina kanë rreth shtatë vjet që negociojnë për një marrëveshje për mbrojtjen e investimeve. Tani pak para përfundimit të Presidencës së Kës...

Editorial 18 Dhjetor 2020, 19:03

Zjarri që Vjosa Osmani ndezi në Tiranë

Vizita e presidentes në detyrë të Kosovës,Vjosa Osmani, mund të shënohet pa frikë si një nga më të tensionuarat që një kryetar shteti ka kryer në këtë vend, ndo...

Editorial 18 Dhjetor 2020, 11:16

Protestat që trembin!

Protestat kundër vrasjes së Klodian Rashës nga Policia tronditën të gjitha palët në skenën publike shqiptare.Rama i krahasoi protestuesit me grupe terroriste. T...

Editorial 16 Dhjetor 2020, 14:28

Ne jemi ekspertë të mbërritjes me vonesë

Ne shqipëtarët jemi ekspertë tëmbërritjes me vonesë! Po po mos u çudisni, është pikërisht kështu.Ne gjithmonë e kemi një justifikim në lidhje me zakonin ...

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj