LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Shkrimtarët më të mëdhenj ‘kryqëzojnë fitoren e Nobelit të Peter Handke: Idioti i vitit, çmimi i duhet dhënë Jul

12 Tetor 2019, 10:53 Nga DOSJA
Shkrimtarët më të mëdhenj ‘kryqëzojnë

Njëzet vjet para se Peter Handke të bëhej laureat i Nobelit, ai fitoi një titull tjetër. Në vitin 1999, Salman Rushdie e emëroi atë garuesin e “Budallain Ndërkombëtar të vitit” në The Guardian, për “serinë e tij të faljeve dhe mbrojtjeve ndaj regjimit gjenocidist të Slobodan Millosheviç.

Dramaturgu austriak,tek i cili, trashëgimia e tij sllovene kishte frymëzuar tek ai një nacionalizëm të zjarrtë gjatë luftës në Ballkan, kishte sugjeruar publikisht që muslimanët e Sarajevës kishin masakruar veten e tyre dhe kishin fajësuar serbët, dhe mohoi genocidin e Srebrenicës. Shtatë vite pas dënimit të ashpër të Rushdie, në vitin 2006, ai gjithashtu do të marrë pjesë në funeralin e kriminelit Millosheviç.

Të enjten, pas shpalljes së fitores së Handke për çmimin 9 milion krona suedeze (786,000), Rushdie i tha Guardian: “Nuk kam asgjë për të shtuar sot, por qëndroj pranë asaj që shkruaja atëherë.”

Vendimi për dhënien e çmimit Nobel për Handke në vitin 2019 – krahas Olga Tokarczuk të Polonisë për medaljen e vitit 2018 – u kritikua gjerësisht nga vëzhguesit si një premtim i thyer në dy fronte.

Së pari, angazhim i dukshëm i Akademisë Suedeze për të qenë më pak “të orientuar nga burrat” dhe “Eurocentrik”, u provua i rremë, me 2 fituesë evropianë, dhe me laureten e 15-të femër në 120 vite.

Së dyti, pasi kishte deklaruar se çmimi do të merrte një vit dëbimi për të rivlerësuar drejtimin e tij pas një skandali famëkeq të ngacmimit seksual, akademia kishte lënë vëzhguesit me shpresë se Nobeli do të zgjonte polemika me ashpërsinë intelektuale, dhe të zgjidhte autorë që mund të lavdëroheshin për të dy punën dhe politikën e tyre.

Handke është një zgjedhje shqetësuese për një komitet Nobeli që po përpiqet të vendosë çmimin në rrugën e duhur pas skandaleve të fundit,” tha autori Hari Kunzru, i cili u ka mësuar punën e laureatit studentëve të tij. “Ai është një shkrimtar i shkëlqyeshëm, i cili ndërton një pasqyrë të madhe me verbimin etik tronditës”.

Kunzru tha se ai besonte se Handke do të kishte fituar Nobel më herët, “nëse ai nuk do të kishte vendosur të vepronte si një propagandist për regjimin gjenocid të Milosheviçit”. Ai shtoi: “Më shumë se kurrë ne kemi nevojë për intelektualë publik, të cilët janë në gjendje të bëjnë një mbrojtje të fortë të të drejtave të njeriut përballë indiferencës dhe cinizmit të udhëheqësve tanë politikë. Handke nuk është një person i tillë. “

Slavoj Zizek, filozof slloven dhe kritik  i Handke, i tha “The Guardian”: “Në vitin 2014, Handke kërkoi që Nobeli të shfuqizohej, duke thënë se ishte një” kanonizim i rremë “i letërsisë. Fakti që ai e mori atë tani, dëshmon se ai kishte të drejtë. Kjo është Suedia sot: një mbrojtës për krimet e luftës merr një çmim Nobel, ndërsa vendi mori pjesë plotësisht në ‘vrasjen’ e heroit të vërtetë të kohërave tona, Julian Assange. Reagimi ynë duhet të jetë: jo çmimi Nobel për letërsinë për Handke, por çmimi Nobel për paqen për Assange.”

Autori slloven Miha Mazzini tha: “Disa artistë shitën shpirtrat e tyre njerëzorë për ideologji (Hamsun dhe Nazizëm), disa për urrejtje (Celine dhe antisemitizmin e tij të tërbuar), disa për para dhe fuqi (Kusturica) por ai që më ofendoi më shumë ishte Handke me naivitetin e tij për regjimin e Milosheviç. Dhe është personale. Nuk do ta harroj kurrë dimrin e ftohtë kur Jugosllavia po binte dhe nuk kishte asgjë në raftet e dyqaneve. Ne ishim një familje e re dhe vajza ime ishte vogëlushe dhe ishte jashtëzakonisht e ftohtë. Unë e kalova tërë ditën në radhë për vajin e ngrohjes dhe në mbrëmje, pothuajse të ngrirë, fillova të lexoj esenë e Handke për Jugosllavinë. Ai shkroi për mënyrën sesi më kishte zili: ndërsa ata austriakë dhe gjermanë, ata perëndimorë, kishin rënë për konsumizëm, ne, jugosllavët, duhej të radhiteshim dhe të luftonim për gjithçka. Oh, sa afër natyrës që ishim! Sa më pak materialistë dhe më të frymëzuar ishim! Edhe në atë kohë, e gjeta atë mizor dhe tërësisht të zhytur në naivitetin e tij. “

Dhe në një deklaratë të lëshuar të enjten, novelisti Jennifer Egan, president i letërsisë dhe organizatës së të drejtave të njeriut Pen America, tha që ndërsa Pen “nuk komenton përgjithësisht për çmimet letrare të institucioneve të tjera … por shpallja e sotme duhet të jetë një përjashtim.

“Jemi mërzitur nga përzgjedhja e një shkrimtari që ka përdorur zërin e tij publik për të nënvizuar të vërtetën historike duke u vetë ofruar si ndihmës publik për autorët e gjenocidit, si ish presidenti serb Slobodan Milosheviç dhe udhëheqësi serb boshnjak Radovan Karadiç,” vazhdoi Egan. “Ne hedhim poshtë vendimin që një shkrimtar që vazhdimisht ka hedhur në pyetje krime lufte të dokumentuara plotësisht meriton të marrë për ‘zgjuarsinë gjuhësore të tij.” Në një moment të nacionalizmit në rritje, udhëheqjes autokratike dhe dezinformimit të gjerë në të gjithë botën, bashkësia letrare meriton me mire se kjo Ne jemi shumë të keqardhur për zgjedhjen e Komitetit Nobel për Letërsinë. “

Politika e Handke është udhëhequr prej kohësh nga miq dhe autorë të mëparshëm. Në vitin 2008, romancieri Jonathan Littell vërejti: “Ai mund të jetë një artist fantastik, por si qenie njerëzore ai është armiku im … ai është një trap.” Alain Finkielkraut e quajti atë “një përbindësh ideologjik”, ndërsa Susan Sontag, i cili kaloi disa muaj në Sarajevo gjatë luftës në Bosnje duke bërë një shfaqje të ‘Duke pritur Godonë’,  tha që komentet e Handke e kishin turpëruar atë të ish miqve të tij në New York.

Dr Helen Finch, profesor i asociuar në Gjermani në Universitetin e Leeds, vlerësoi aftësinë e Handke për të eksploruar “kufijtë e përvojës njerëzore në një mënyrë të jashtëzakonshme dhe për” formën e tij të hershme dhe komplekse të ekopoetikës “, por tha se fitimi i tij Nobel” tregon se komiteti i çmimeve është akoma i pwrbwrw nga burra të bardhë evropianë që shkruajnë në një traditë poetike elitare, dhe vazhdon të jetë i veshur me shoqërimin politik të atyre burrave ”.

Disa ishin të kënaqur nga fitorja e Handke, megjithatë: Mediat serbe u rreshtuan të lavdërojnë vendimin, duke e quajtur Handke një “mik të shkëlqyeshëm”, ndërsa presidenti austriak Alexander Van der Bellen e quajti zërin e Handke “të pakëndshëm dhe unik … “.

Burimi: The Guardian

Përshtati në Shqip: F.G/Dosja.al

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

kulture kulture cmimi nobel për letersi peter hanke cmimi nobel për letersi peter hanke

Sondazh

Poll

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin Dhërmiun

Ndryshim drastik i motit, stuhia përfshin qytetin e Vlorës

Shi dhe erë e fortë, stuhia e befasishme godet Vlorën

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet