LIVE UPDATES
Editorial

Si asnjëherë më parë, rreziku global nga presidencialet amerikane

31 Gusht 2020, 07:58 Nga DOSJA
Si asnjëherë më parë, rreziku global nga presidencialet

Në dallim nga libri i Zhyl Vernit “Rreth botës për 80 ditë”, udhëtimi modern gjatë 80 ditëve të ardhshme, do të jetë më shumë një slogan sesa një aventurë e mirrfilltë. Por ai do të kulmojë me një ngjarje që do të ketë pasojë globale dhe historike.

Në më pak se 3 muaj, Shtetet e Bashkuara do të mbajnë zgjedhjet e 59-ta presidenciale. Për shkak se Amerika është ende më e fuqishme ekonomikisht dhe ushtarakisht sesa dy rivalet e saj kryesore (Rusia dhe Kina) të marra së bashku, zgjedhjet e saj janë gjithnjë të rëndësishme në rrafshin global.

Por asnjëherë më parë këto zgjedhje nuk kanë paraqitur një kërcënim kaq të mprehtë për pjesën tjetër të botës. S’ka dyshim se rizgjedhja e presidentit Donald Trump do të rrezikonte si SHBA-në ashtu edhe botën. Për më tepër, ka shumë arsye për t’u frikësuar se një proces me një rezultat shumë të ngushtë mund ta zhysë SHBA-në në një krizë të thellë e të zgjatur kushtetuese, dhe ndoshta edhe në dhunë civile.

Ngjashëm, nëse Trump siguron fitoren vetëm tek Kolegji Zgjedhor, dhe e humbet votën popullore – siç ndodhi në vitin 2016 – as kundërshtari i tij, Xho Bajden, dhe as pjesa më e madhe e vendit që e kundërshton atë, nuk ka gjasa ta pranojë aq lehtë rezultatin sa Hilari Klinton më 2016-ën, apo Al Gor në vitin 2000.

Dhe nëse Gjykata e Lrtë, ndërhyn sërish për të zgjedhur fituesin, sikurse veproi kur zgjodhi Xhorxh Ë.Bush dhe jo Al Gor, protestat masive në mbarë vendin, do të jenë një skenar thuajse i sigurt. Në kundërpërgjigje, me siguri që Trump do të nxirrte në rrugë trupat federale për vendosjen e rendit, siç ka bërë tashmë në Portlend dhe qytete të tjera.

Ndërkohë, për shkak se Bajden është vazhdimisht para Trumpit në sondazhe, Trump mund të përpiqet ta përdorë pandeminë e Covid-19 si një pretekst për shtyrjen ose manipulimin e zgjedhjeve. Dhe ai e ka kaluar tashmë verën me përpjekjet për të mohuar vlefshmërinë e votimit me postë, në mënyrë që të de-legjitimojë paraprakisht votimin e 3 nëntorit.

Edhe pse këto veprime kanë hasur një rezistencë të fortë, Trump po hedh bazat për të mobilizuar përkrahësit e tij dhe për të mbetur në Shtëpinë e Bardhë pavarësisht nga rezultati i zgjedhjeve. Trazirat dhe plaçkitjet e para së fundmi në Portlend dhe Çikago, do ta ndihmojnë në mënyrë të pashmangshme Trumpin në aspektin politik, teksa ai ndjek këtë strategji.

Ai ka qenë tashmë i gatshëm të zbarkojë në Portlend forcat e Departamentit të Sigurisë së Brendshme, për të frikësuar grupet relativisht të vogla të protestuesve (kryesisht paqësorë). Rezultati i parashikueshëm (dhe ndoshta i synuar), është një zgjerim i protestave, dhe një përshkallëzim i dhunës.

Mesazhi i Trumpit për periferitë e banuara nga shtresa e mesme e të bardhëve është i qartë: vendi ka një president që ruan ligjin dhe rendin. Përdorimi i burimeve federale për të frikësuar popullsinë, buron ndërkohë nga narrativa e Trumpit se zgjedhjet nuk mund të zhvillohen në mënyrë të ndershme dhe të qetë, pa manipulimin e votave nga kundërshtarët e tij.

Imazhet e milicisë së krahut të djathtë të armatosur rëndë që shfaqet në protestat paqësore, janë një lloj prologu i asaj që e pret SHBA-në këtë vjeshtë. Ky version i SHBA-së, ku ndarjet e brendshme janë thelluar gjithnjë e më shumë edhe në politikën e saj të jashtme, është ndoshta kërcënimi më i madh i sigurisë me të cilin përballet sot pjesa tjetër e botës.

Në kohën e rritjes së rreziqeve globale – nga pandemitë dhe ndryshimi i klimës, deri tek përhapja e armëve bërthamore, dhe sjellja agresive e Kinës dhe Rusisë – një krizë e rëndë politike në SHBA do të ishte shumatorja përfundimtare e kërcënimit.

Amerika është thjesht shumë e rëndësishme ekonomikisht, politikisht dhe ushtarakisht, për t’u tërhequr qoftë edhe përkohësisht apo akoma më keq, për t’u bërë një nxitës i paparashikueshëm i konflikteve globale, për shkak të nevojës së qeverisë amerikane për t’u fokusuar vetëm tek çështjet e saj të brendshme.

Mund të shpresohet vetëm që zgjedhjet e nëntorit të prodhojnë një fitues vendimtar si në Kolegjin Zgjedhor, ashtu edhe në votimin popullor. Megjithatë, edhe atëherë, nxjerrja e rezultatit përfundimtar mund të marrë kohë, për shkak të shtimit të madh të votimit përmes postës.

Çdo fletë votimi e hedhur më 2 ose 3 nëntor (në varësi të shtetit), do të konsiderohet e vlefshme, çka do të thotë që rezultati përfundimtar nuk do të dihet deri pas ditës së zgjedhjeve. Pavarësisht pasigurive të shumta që rrethojnë këto zgjedhje, njëra ose të dyja shtabet elektorale mund të përpiqen të pretendojnë fitoren, bazuar në numërimin aktual të votave.

Në çdo rast, nuk ka shanse që Trump të presë i qetë në Zyrën Ovale për ditë ose javë të tëra për të marrë vesh rezultatin përfundimtar. Në intervistat e fundit, ai ka bërë deklarata të mjegullta, duke sugjeruar se nuk do të largohet nga Shtëpia e Bardhë edhe nëse humbet.

Dhe në fakt, duket se ai po përgatitet aktivisht për një skenar të tillë.

Nëse ndjek këtë rrugë, superfuqia udhëheqëse në botë do ta gjejë veten në një krizë të gjatë kushtetuese. Aleanca e vjetër perëndimore e vendeve demokratike dhe të industrializuara, ka bërë shumë gabime vitet e fundit, dhe ato e kanë minuar reputacionin e saj ndërkombëtar.

Por asnjë institucion nuk është më themelor, për joshjen që ka Perëndimi në pjesën tjetër të botës, sesa zgjedhjet e lira dhe të ndershme. Nëse udhëheqësja e Perëndimit, nuk mund ta mbështesë edhe këtë parim, pjesa tjetër e botës mund të zgjedhë sisteme të tjera politike. 

Marrë nga Bota.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial #zgjedhjet presidenciale 2020 zgjedhjet ne amerike #zgjedhjet presidenciale 2020 zgjedhjet ne amerike

Sondazh

Poll
Editorial 26 Gusht 2020, 10:27

Bota ndahet në Uruguai dhe ne

Ballina e “Vremes” është përkujtues i mirë. Një, se jemi në një verë e cila do të ketë efekt të madh tronditës për të gjitha shoqëritë përreth nesh, s’do mend d...

Editorial 21 Gusht 2020, 09:15

Kurthi i lehtë i Emirateve

Pra, Shqipëria nëpërmjet kryeministrit që njëherësh është edhe ministër i jashtëm dhe Kosova nëpërmjet ministres së jashtme, i dhanë përkrahje kësaj marrëveshje...

Editorial 20 Gusht 2020, 08:48

Shenja e palexuar kineze

Në analogji me futbollistin që kërkon të hyjë në lojë, Shqipëria e mori kryesimin e OSBE-së dhe po e kalon lojën duke ikur nga topi1.Presidenti amerikan Kennedy...

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Sharon Stone tregon pse nuk finalizoi me martesë lidhjen me stilistin 38-vjeçar

Rama batuta me banorin që iu shemb ndërtimi pa leje në Theth:Koka bën, koka pëson

Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, protestuesit nisin marshimi

Deklarata e ministres serbe për Kosovën/ Ish-luftëtari i UÇK-së: Heshtja e Shqipërisë është fyerje

Aktivisti: SPAK hap hetimet për kryeministrin Rama, tregoni që jeni patriotë dhe bëhuni me ne

Aktivisti: Do qëndrojmë derisa kjo qeveri e korruptuar dhe ky kryeministër të largohet

Protestuesi: Protesta do vazhdojë deri në rrëzimin e tij

“Pa rini nuk ka Shqipëri”/ Protestuesit nisin marshimin drejt Kryeministrisë: Rama jepe dorëheqjen!

“Mbret pa popull, kjo është kurora e Edi Ramës”/ I riu në protestë: Rama ka humbur mbështetjen

“Nuk duam bashkimin me Librazhdin”/ Banorët në Prrenjas protestojnë kundër reformës territoriale

"Shpati artist që nuk lypi ndonjëherë"/ Rezart Veleshnja reagon për ndihmën e Labinot Tahirit

Rama sulmon sërish protestuesit: Dalin lloj-lloj sharlatanësh delirantësh e ekstremistësh

Jeta private la nën hije filmin ‘Don't Worry Darling’, regjisorja Olivia Wilde flet për projektin

Flakët përfshijnë një sipërfaqe toke në Elbasan/ Dëgjohen shpërthime, dyshohet për fishekë

Rama: Synimi është të rriten të ardhurat, turizmin e luksit e keni vetëm ju

Rama: Keqinterpretuan fjalën time dhe u zaptua zemra e Thethit

Rama nga Thethi: Paketa e Maleve nuk është për biznesmenë dhe as për oligarkët

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës