LIVE UPDATES
Editorial

Vende të jashtëzakonshme, liderë të këqij

1 Gusht 2019, 08:59 Nga DOSJA
Vende të jashtëzakonshme, liderë të këqij

Shtetet e Bashkuara i vizitova për herë të parë në vitin 1965 me një bursë studentore të financuar nga një filantrop bujar nga Bostoni. Që nga ai udhëtim, gjatë të cilit shkova nga Nju Jorku, në Kaliforni, në Alabama dhe përsëri në Nju Jork, jam shndërruar në një adhurues i konfirmuar i Amerikës. E dua atë vend dhe e kam vizituar atë më shpesh sesa çdo vend tjetër jashtë Britanisë dhe Europës Perëndimore.

E admiroj SHBA-në për kulturën, sipërmarrjen dhe universitetet e saj dhe kam shumë miq amerikanë. Për më tepër, e di se sa mirënjohës duhet të jetë pjesa tjetër e botës për lidershipin e Shteteve të Bashkuara pas Luftës së Dytë Botërore. Kurrë më parë një fuqi fitimtare nuk ishte sjellë kaq bujarisht ndaj të tjerëve, përfshirë edhe ndaj atyre që u mposhtën. I detyrohemi shumë politikës amerikane në gjysmën e dytë të shekullit XX. Por edhe pse nuk nuk e mohoj fuqinë ekonomike, intelektuale dhe ushtarake amerikane, pushteti i butë i vendit është ulur dhe po ashtu edhe ndikimi pozitiv i tij në të gjithë botën.

Arsyeja për këtë është e thjeshtë: Presidenti amerikan Donald Trump është një njeri i keq, i rrethuar nga një ekip i keq ideologësh të paaftë dhe të rrezikshëm. Ai është një kërcënim prekës për gjithçka që e ka bërë botën një vend më të mirë, më të sigurt dhe më të begatë – mbi të gjitha për bashkëpunimin midis shteteve-kombe, një rregulloreje globale dhe një aspiratë të përbashkët për liri ekonomike dhe politike.

Pra, unë e dua Amerikën, por nuk e duroj dot presidenti i saj. Mendoj se do të duhet të pres që Trump të përfundojë mandatin e tij dhe të shpresoj që elektorati amerikan ta dërgojë atë mbrapsht në shtëpi kur të vijë koha. Shpresoj që paradoksi im të zgjidhet nëpërmjet kutisë së votimit.

Mjerisht, kam të njëjtin mendim edhe në lidhje me Kinën. E admiroj civilizimin e madh të vendit, artin, kaligrafinë dhe shkencën e tij, si edhe kontributet e tij intelektuale për njerëzimin. Që kur vizitova për herë të parë Kinën në vitin 1979, kam lexuar vazhdimisht libra për historinë e saj. Dhe e konsideroj autorin e dëbuar në mërgim Ma Jian (romanet e të cilit natyrisht janë të ndaluara në Kinë) si një nga romancierët më të mirë të 50 viteve të fundit.

Megjithatë, në të njëjtën kohë të dhënat e Partisë Komuniste të Kinës. Sidomos, më vjen keq që pas vitesh të tëra përmirësime të vazhdueshme në politikat ekonomike dhe drejtimin politik nën Deng Xiaoping, Jiang Zemin, Zhu Rongji, Hu Jintao, Ëen Jiabao dhe të tjerët, presidenti aktual i Kinës, Xi Jinping, e ka kthyer pas kohën duke kërkuar të rivendosë një kontroll të ngushtë autoritar.

Për më tepër, Xi po pozicionon teknologjinë e përparuar për të forcuar diktaturën e tij. Për ta parë këtë, nuk duhet të shikoni më larg sesa Xinjiang, ku një shtet mbikëqyrës i pamëshirshëm po shtyp miliona ujgurë kryesisht myslimanë dhe po kërkon të zhdukë identitetin e tyre kulturor dhe fetar.

Sigurisht që nuk ka një ekuivalencë morale të drejtpërdrejtë midis Trump dhe Xi. Por nuk jam as plotësisht i sigurt se presidenti amerikan i vlerëson vlera liberale demokratike më shumë sesa Xi-ja. Kjo pasiguri është sidomos shqetësuese sepse këto të dy dominojnë në skenën ndërkombëtare dhe vendimet e tyre mund të formësojnë drejtimin e botës për vitet në vazhdim.

Nuk jam sidomos i shqetësuar se mosmarrëveshja tregtare Trump-Xi do të ngrejë në këmbë perspektivat ekonomike të botës në të ardhmen e afërt. Do të ketë një marrëveshje, sepse Trump duhet t’i tregojë përkrahësve të tij se ai mund ta bëjë një të tillë dhe ajo do të rezultojë në të ashtuquajturën tregti të menaxhuar. Suficiti tregtar i Kinës me Shtetet e Bashkuara do të bjerë sepse kinezët do të premtojë të blejë më shumë sojë dhe motorë aeroplanësh nga Amerika. Për më tepër, Kina do të ofrojë garanci që të huajt do të jenë në gjendje të investojnë shumë më lehtë në vend dhe se firmave të huaja nuk do t’u kërkohet më t’ia dorëzojnë pronën e tyre intelektuale konkurrentëve vendas.

Por nuk do të ketë ndonjë ndryshim thelbësor në modelin ekonomik të Kinës. Huadhënia do të mbetet e politizuar, ndërmarrjet në pronësi të shtetit ende do të subvencionohen shumë dhe kompanitë e huaja do të detyrohen të dalin jashtë tregjeve derisa konkurrentët kinezë të mund t’i tejkalojnë ato.

Ndërkohë, tensionet me fqinjët e Kinës do të rriten – jo vetëm për militarizimin e Kinës të ishujve dhe atoleve në Detin e Kinës së Jugut. Kina gjithashtu do të ankohet për Tajvanin. Dhe çdo ngadalësim në rritjen e vendit të nxitur nga borxhet, do të rrisë numrin e kërcënimeve të saj nacionaliste.

Kina dhe Amerika janë vende të jashtëzakonshme, por ato po qeverisen keq – njëri nga autokratë Leninistë që kanë frikë edhe nga hija e tyre dhe tjetri nga një populist i çuditshëm që preferon despotët ndaj demokratëve liberalë. Trump rrezikon shumë nga ato që kanë rëndësi për shumë prej nesh: marrëveshja për trajtimin e ndryshimeve klimatike, forcimi i bashkëpunimit europian dhe rindërtimi i perspektivave për paqe në Lindjen e Mesme – duke mbajtur në mënyrë të pamatur anën e Sunitëve kundër Shiitëve në çdo konflikt politik.

Mbretëria e Bashkuar është tepër e ndjeshme, sepse pas Brexit ne do të dalim vetëm, pa partnerët tanë europianë. Përgjatë rrugës, duhet të shpresojmë që nacionalizmi i vrazhdë dhe merkantilizmi i Trump dhe Xi të mos çojnë në llojin konfliktin e pushtetit që kanë paralajmërua historianët dhe strategët që kur Thukididesi përshkroi luftën e Spartës me Athinën. Për momentin, pjesa tjetër e botës ka arsye të mira për të shpresuar për një lidership më të mirë dhe më të mençur në Uashington dhe Pekin – dhe së shpejti, madje.

Marrë nga Reporter.al

(k.m./dosja.al)

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

editorial editorial amerika donald trump kina shba amerika donald trump kina shba

Sondazh

Poll
Editorial 31 Korrik 2019, 12:39

Këshilla të ftohta për Vetëvendosjen

Në këtë agim të fushatës elektorale dhëmbët e lëvizjes nuk janë më aq të mprehtë sa ishin para dy vjetësh.Mënyra se si ra kjo qeveri e ka dëmtuar më së shumti P...

Editorial 29 Korrik 2019, 17:05

Hipokrizia ndërkombëtare me krizën shqiptare

Shumica e diplomatëve në Tiranë, sa herë pyeten së fundi për krizën shqiptare, japin një përgjigje standart: “Ne, në këtë rast nuk bëjmë arbitrin, sepse i takon...

Editorial 26 Korrik 2019, 09:23

Gratë në krye të demokracive të botës

Deklarata e fundit e presidentit amerikan Donald Trump se katër kongresmene demokrate me ngjyrë – Ayanna Pressley, Aleksandra Ocasio-Cortez, Ilhan Omar dhe Rash...

Editorial 21 Korrik 2019, 13:24

Modeli sovjetik i Nomenklaturës

(Nga cikli “Me historinë poshtë nënkresës”)Rusia pararevolucionare kishte trashëguar nga Perandoria romake e Lindjes ose Bizanti një “Katalog të Rangjeve”, që d...

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend