Dita e 50-të e revoltës qytetetare/ Shqiptarët vijojnë qëndresën në shesh: Rama në burg, Berisha në burg
"Jo 50, as 150, por edhe 1 550 ditë, ne do jemi këtu"/ Protestuesi dekoron qytetarët në shesh: Ju meritoni medalje ...
"Jo 50, as 150, por edhe 1 550 ditë, ne do jemi këtu"/ Protestuesi dekoron qytetarët në shesh: Ju meritoni medalje ...
Dita e 49-të e protestës/ Qytetarët zbresin sërish në shesh, kërkohet dorëheqja e kryeministrit Rama: Ju erdh...
Shetet e Gjirit Persik dënojnë sulmet iraniane ndaj infrastrukturës civile: Janë krime lufte 18 Korrik, 17:37 ...
Abuizimi me fondet në Durrës, zbardhen dëshmitë/ Elisabeta Mataj: Jam qytetare e lirë, kush ma ndalon kazinonë...
Disa vlerësime sugjerojnë se ajo kontribuon më shumë në ekonomi sesa sektorët e prodhimit, tregtisë apo transportit.
Sipas organizatave ndërkombëtare, puna e papaguar e kujdesit përbën një pjesë të konsiderueshme të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) global, megjithëse nuk përfshihet në statistikat zyrtare. Disa vlerësime sugjerojnë se ajo kontribuon më shumë në ekonomi sesa sektorët e prodhimit, tregtisë apo transportit.
Në gjithë Ballkanin Perëndimor, kjo punë shpesh merret si e mirëqenë dhe rrallë paguhet. Në Serbi, për shembull, vlera mujore e punës së papaguar e kujdesit vlerësohet rreth 500 euro. Kjo theksohet në një analizë mbi vlerën monetare të punës së papaguar.
“Dhe, tregoi se ajo përbën 21 për qind të PBB-së. Mesatarja evropiane është nëntë për qind”, shpjegon Millana Rikanoviq, përfaqësuese e UN Women në Serbi.
Kjo tregon për një mungesë të madhe të shërbimeve publike, shton ajo, ku familjet e kompensojnë këtë boshllëk privatisht brenda shtëpive të tyre.
Megjithatë, ajo beson se njohja e punës së papaguar si punë potencialisht e paguar do të bëhet gjithnjë e më e rëndësishme në të ardhmen. Ekonomia e kujdesit kërkon veprim nga shumë palë: rishpërndarje brenda familjeve, përfshirje të sektorit privat dhe të punëdhënësve.
“Nuk mund të presim që shteti të mbështesë të gjithë punën e papaguar të kujdesit, por mund të presim që sektori privat të vendosë masa që u mundësojnë grave ta balancojnë jetën riprodhuese dhe familjare pa dëmtuar karrierat e tyre”, shton Rikanoviq.
Disa nga këto nisma përfshijnë qendra ditore për personat me demencë dhe me aftësi të kufizuara.
“Ekziston një problem i madh me prindërit e moshuar dhe anëtarët e familjes me aftësi të kufizuara që kërkojnë kujdes të konsiderueshëm dhe i pengojnë anëtarët e familjes, kryesisht gratë, të punojnë ose të angazhohen në aktivitete të tjera”, shpjegon ajo.
Këto qendra janë rezultat i një nisme pilot të nisur gjatë pandemisë COVID-19 dhe vazhdojnë të funksionojnë. Ato nuk kërkojnë investime të mëdha, shton ajo, por më tepër “planifikim nga shteti”.
“Shteti duhet të përcaktojë hapësira dhe një paketë të plotë shërbimesh në dispozicion për familjet, fëmijët dhe prindërit e moshuar, veçanërisht në komunitetet më të vogla ku edhe detyrat më të thjeshta kërkojnë shumë kohë”.
Serbia duhet të institucionalizojë sektorin e kujdesit, thotë Miodrag Pantoviq, shef kabineti i ministrit pa portofol përgjegjës për barazinë gjinore në Serbi. Buxheti mbetet çështje kyç, por Serbia ka bërë përparim të konsiderueshëm, përfshirë shërbimet e kujdesit në shtëpi në nivel lokal.
“Këto projekte shpesh varen nga linja të ndryshme buxhetore, prandaj duhet të institucionalizohen më shumë dhe të financohen më mirë për të siguruar qëndrueshmëri”, shpjegon ai.
Ashtu si Spanja, Serbia është vend me popullsi që po plaket dhe përballet me një sfidë të madhe demografike, ku 20 për qind e popullsisë është mbi 65 vjeç.
“Kjo do të thotë se njerëzit gjithnjë e më shumë kanë nevojë për kujdes thjesht për shkak të plakjes”, thotë Pantoviq.
Ajo që Serbia mund të mësojë nga Spanja, shton ai, është bashkëpunimi ndërmjet shtetit, shoqërisë civile dhe qeverive lokale në përballimin e këtyre sfidave.
Ndryshimi demografik është i dukshëm në gjithë Ballkanin Perëndimor dhe Evropën, një kontinent që po plaket me shpejtësi.
“Të dhënat tregojnë se në Ballkanin Perëndimor popullsia po plaket, normat e lindshmërisë po bien, dhe për këtë arsye në të ardhmen do të ketë më shumë të moshuar, dhe më shumë njerëz që kanë nevojë për kujdes”, thotë Belen Sanz Luque.
Prandaj është thelbësore të investohet në sisteme që u mundësojnë shoqërive të kujdesen për njerëzit, në mënyrë që kujdesi të mos ofrohet vetëm nga familjet, por edhe nga shteti, sektori privat dhe shoqëria në tërësi.
Spanja ndjek një qasje të tillë, duke u fokusuar në punën në komunitet, qasje të barabartë dhe shërbime të personalizuara.
Kur pyeten se ku duan të jetojnë, 89 për qind e të moshuarve thonë se preferojnë shtëpinë e tyre dhe jo ndonjë institucion, shpjegon Manuel Veguín García, këshilltar në Institutin për Personat e Moshuar dhe Shërbimet Sociale. Qëllimi është të vendoset një qasje kujdesi e përqendruar te personi dhe komuniteti.
“Kjo do të thotë ta integrojmë këtë qasje në institucione si pjesë e një strategjie deinstitucionalizimi. Kjo nuk do të thotë mbyllje e institucioneve. Shtëpitë për të moshuarit duhet të vazhdojnë të ekzistojnë, por duhet të funksionojnë me një qasje të përqendruar te personi”.
Kjo nënkupton hapësira më të vogla dhe më të personalizuara për klientët.
Esmeralda pajtohet se një qasje e personalizuar funksionon. Të moshuarit me të cilët ajo punon janë shumë mirënjohës dhe e vlerësojnë faktin që kanë dikë që kujdeset për ta.
“Dikë me të cilin flasin, që u gatuan, pastron, u ndihmon të lahen, i shëtit dhe u ndihmon me dokumentet. Ne jemi të dobishëm për të gjithë, dhe kjo më bën të lumtur”.
Në Ballkanin Perëndimor ende ekziston stigmatizim ndaj shtëpive për të moshuarit dhe i gjithë sistemi i kujdesit ka nevojë për modernizim dhe përshtatje, thotë Jo-Anne Bishop.
“Mendoj se një qasje e bazuar në qendra për plakje të shëndetshme ose qendra kujdesi multisektoriale, ku bashkohen kujdesi për fëmijët dhe për të moshuarit, mund të jetë shumë premtuese për Bosnjën”.
Përparim në ekonominë e kujdesit është shënuar edhe në Kosovë vitet e fundit, por kujdesi ende shihet kryesisht si çështje e mbrojtjes sociale dhe jo si një infrastrukturë e rëndësishme ekonomike./REL
TIRANË- Marrëveshja për lëvizjen e lirë mes Kosovës dhe Shqipërisë ka hyrë sërish në fuqi kët...
IEVP DURRËS DURRËS- Një aksion i befasishëm është zhvilluar mëngjesin e kësaj të premteje në Institu...
KOSOVË- Federata Sindikale e Punëtorëve të Sektorit Privat ka njoftuar se më 1 maj 2026, në shënim të Ditës...
TIRANË- Dita Ndërkombëtare e Punëtorëve, shpesh e referuar si Dita e 1 Majit, është një festë e punëtor...
Lorna Hajdini SHBA- Një drejtoreshë ekzekutive në Institucionin Financiar JP Morgan, me origjine shqiptare, është akuzuar për...
Foto ilustruese Rritja e kostove të energjisë dhe pasiguria e re që po shkakton lufta me Iranin mund t’i shtyjë sërish kompa...
Moti TIRANË- Vendi ynë do të ndikohet nga kushte të qëndrueshme atmosferike ditën e sotme. Sa i përket fushës ...
Saimir Visha TIRANË- Avokati Saimir Visha ka bërë publik lajmin se është divorcuar me bashkëshorten e tij në Gjyka...
Apostolos Vakakis, Samir Mane TIRANË- Apostolos Vakakis, drejtuesi i Jumbo-s, po bisedon me Grupin Balfin të Samir Mane, miliarderit shqipta...
Një prej fotove të gjetura nga policia ANGLI- Tre shqiptarë të cilët punonin dhe drejtonin një shtëpi bari në Man&c...
