LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Vërtetohet Teorema e Hawking/ Sinjali GW250114 konfirmon rritjen e sipërfaqes së vrimave të zeza me saktësi 99.999%

Sinjali, i quajtur GW250114 , erdhi nga përplasja e dy vrimave të zeza më shumë se një miliard vite dritë larg dhe konfirmoi me siguri 99.999% se pas bashkimit sipërfaqja e tyre totale u rrit, siç parashikoi Stephen Hawking në vitin 1971.

9 Shkurt 2026, 08:21 Nga D.S

Vërtetohet Teorema e Hawking/ Sinjali GW250114 konfirmon rritjen e

SHBA- Vala më e fortë gravitacionale e regjistruar ndonjëherë u ka lejuar astronomëve të testojnë me saktësi të paparë një nga rregullat më themelore të fizikës moderne që sipërfaqja totale e vrimave të zeza nuk mund të ulet kurrë. Sinjali, i quajtur GW250114 , erdhi nga përplasja e dy vrimave të zeza më shumë se një miliard vite dritë larg dhe konfirmoi me siguri 99.999% se pas bashkimit sipërfaqja e tyre totale u rrit, siç parashikoi Stephen Hawking në vitin 1971.

Sipas studimit të botuar në Physical Review Letters,  kjo gjurmë gravitacionale u zbulua në janar 2025 nga detektorët binjakë LIGO në Shtetet e Bashkuara . Bashkëpunimi ndërkombëtar LIGO–Virgo–KAGRA analizoi të dhënat në detaje dhe paraqiti rezultatet në një studim të ri, bazuar në hipotezën e Hawking se gjatë bashkimit të vrimave të zeza, sipërfaqja e tyre totale mund të rritet vetëm dhe të mos tkurret kurrë.

Zbulimi shënon fillimin e një epoke të re në astronominë e valëve gravitacionale, e cila filloi në vitin 2015 kur LIGO zbuloi për herë të parë një sinjal të qartë nga një bashkim i vrimave të zeza. Valët gravitacionale janë valëzime në vetë hapësirë-kohën, të krijuara kur objekte masive kozmike përplasen. Për t'i zbuluar ato, janë ndërtuar detektorë të mëdhenj lazeri në formë L, me krahë katër kilometra të gjatë të aftë për të matur ndryshime më të vogla se madhësia e një protoni.

Sipas të dhënave, para bashkimit , dy vrimat e zeza kishin një sipërfaqe të kombinuar të horizontit prej rreth 240,000 kilometrash katrorë, një sipërfaqe e krahasueshme me atë të Oregonit. Pas përplasjes , sipërfaqja e vrimës së re të zezë u rrit në rreth 400,000 kilometra katrorë , një madhësi e afërt me atë të Kalifornisë . Probabiliteti i shkeljes së rregullit të Hawking u vlerësua të ishte më pak se një në njëqind mijë.

Mediat e huaja shkruajnë se, sinjali i bashkimit kishte dy faza të dallueshme: së pari "spiralja", ku dy vrimat e zeza rrotullohen gjithnjë e më shpejt rreth njëra-tjetrës , dhe pastaj "ringdown", ndërsa vrima e re e zezë stabilizohet. Në rastin e GW250114, shkencëtarët ishin në gjendje të dallonin qartë dy tone të ndryshme në këtë fazë, gjë që i lejoi ata të përcaktonin me saktësi karakteristikat e vrimës së zezë përfundimtare dhe është në përputhje me parashikimet e teorisë së relativitetit të Ajnshtajnit.

Hawking dhe Jacob Bekenstein kishin argumentuar se sipërfaqja e një vrime të zezë lidhet me entropinë e saj, domethënë me një masë të "çrregullimit" kozmik. Nëse sipërfaqja nuk zvogëlohet kurrë, atëherë as entropia nuk zvogëlohet, në përputhje të plotë me ligjin e dytë të termodinamikës. Çdo test i saktë i këtij rregulli është pra një test nëse graviteti dhe fizika kuantike i binden të njëjtave ligje themelore, madje edhe në kushtet më ekstreme të universit./Dosja.al

stephen hawking  vala më e fortë gravitacionale vrima e zeze

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Shiko video te tjera