LIVE UPDATES
Bota

Analiza e CNN: Pse prodhuesi kryesor i çipave të IA në botë është i përfshirë në luftën SHBA-Kinë?

Kompania me seli në Santa Clara të Kalifornisë, e cila po i afrohet një kapitalizimi tregu prej 5 trilionë dollarësh, ka parë rritje të shpejtë për shkak të çipave të saj, të cilët përdoren kryesisht për të furnizuar me energji qendrat masive të të dhënave të përdorura nga firma të tjera teknologjike, si OpenAI, krijuesi i chatbot-it të njohur të inteligjencës artificiale ChatGPT.

12 Tetor 2025, 14:57 Nga E. D
Analiza e CNN: Pse prodhuesi kryesor i çipave të IA në
foto ilustruese

SHBA- Gjigandi i teknologjisë Nvidia është prodhuesi kryesor i çipave të inteligjencës artificiale në botë, por suksesi i kompanisë e ka vënë atë edhe në qendër të tensioneve tregtare. Kompania me seli në Santa Clara të Kalifornisë, e cila po i afrohet një kapitalizimi tregu prej 5 trilionë dollarësh, ka parë rritje të shpejtë për shkak të çipave të saj, të cilët përdoren kryesisht për të furnizuar me energji qendrat masive të të dhënave të përdorura nga firma të tjera teknologjike, si OpenAI, krijuesi i chatbot-it të njohur të inteligjencës artificiale ChatGPT.

Por teknologjia kryesore e Nvidia-s është përdorur si një mjet negociues në konfliktin tregtar të Presidentit Donald Trump me Kinën, i cili u nxit nga tarifat gjithëpërfshirëse të Trump në prill dhe është përshkallëzuar për shkak të mosmarrëveshjeve për mineralet e rralla të tokës. Kjo e ka komplikuar më tej marrëdhënien e Nvidia-s me Kinën, ku ajo realizonte afërsisht 25% të shitjeve të njësive të përpunimit grafik, vlerëson Gil Luria, kreu i kërkimit teknologjik në DA Davidson. Popullariteti i Nvidia-s e ka përfshirë gjithashtu kompaninë në një polemikë të ashpër për mundësinë që i ka dhënë Kinës të anashkalojë kufizimet e eksportit, ndërsa tensionet tregtare vazhdojnë.

“Nvidia është zënë në mes të dy gjërave shumë të rëndësishme: një mosmarrëveshje tregtare midis Kinës dhe Shteteve të Bashkuara… por më e rëndësishmja, inteligjenca artificiale është bërë një çështje sigurie kombëtare”, tha Luria.

Drejtori ekzekutiv i Nvidia-s, Jensen Huang, ka argumentuar se kufizimi i shitjeve të çipave amerikanë të inteligjencës artificiale do t’u mundësojë në fund të fundit zhvilluesve kinezë të krijojnë alternativat e tyre.

Kush është Jensen Huang?

Huang, 62 vjeç, lindi në Tajvan dhe në moshën 9 vjeç u dërgua nga prindërit e tij për të jetuar në Tacoma, Uashington. Në vitin 1993, i diplomuari i Universitetit Shtetëror të Oregonit dhe Stanfordit bashkëthemeloi Nvidia-n, e cila filloi si një kompani përpunimi grafikësh. Huang pasuria e të cilit vlen 167 miliardë dollarë, sipas Indeksit të Miliarderëve të Bloomberg është trajtuar si një yll roku në Tajvan për suksesin e tij në garën e çipave të inteligjencës artificiale dhe më parë ka punuar si projektues mikroprocesori te AMD, tashmë konkurrentja e saj.

“Është vërtet e pazakontë të kesh dikë që mund të kalojë nga themelimi i asaj që në atë kohë ishte një startup shumë i vogël teknologjik dhe ta rrisë atë në nivelin e jashtëzakonshëm të suksesit që ka arritur Nvidia”, tha për Huang John Villasenor, një bashkëpunëtor i lartë jo-rezident në Institutin Brookings dhe profesor në Universitetin e Kalifornisë, Los Angeles.

Cili është roli i Nvidia-s në garën e çipave të inteligjencës artificiale?

Nvidia fuqizon qendrat e të dhënave që mbështesin teknologjinë e inteligjencës artificiale dhe ka qenë ofruesi kryesor i këtyre çipave. Nvidia në thelb krijoi arkitekturën për këdo që zhvillon inteligjencën artificiale, duke çuar në një rritje të kërkesës për teknologjinë e saj, sipas Arun Sundararajan, një profesor i teknologjisë, operacioneve dhe statistikave në Shkollën e Biznesit NYU Stern.

Kompania tha në shtator se do të investonte deri në 100 miliardë dollarë në OpenAI dhe do t’i siguronte asaj çipa për qendrën e të dhënave që në fund të vitit 2026. Nvidia po konkurron me AMD për marrëveshje me partnerë si OpenAI, i cili tha të hënën se do të përdorë 6 gigavat çipa AMD për të furnizuar me energji qendrat e të dhënave të OpenAI.

“Konkurrenca padyshim ka mbërritur. Klientët do të zgjedhin grupin më të mirë teknologjik për të ekzekutuar aplikacionet më të njohura komerciale në botë dhe modelet me burim të hapur. Ne do të vazhdojmë të punojmë për të fituar besimin dhe mbështetjen e zhvilluesve kryesorë kudo”, tha një zëdhënës i Nvidia në një deklaratë të ndarë me CNN.

Pse është Nvidia e përfshirë në tensionet tregtare SHBA-Kinë?

Në vitet e fundit, qeveria amerikane është përpjekur të kufizojë aksesin kinez në teknologjinë amerikane për të ngadalësuar përparimin e Pekinit në inteligjencën artificiale, duke i lejuar kështu Shteteve të Bashkuara të marrin drejtimin. Trump vazhdoi këtë trend në prill, kur ai kufizoi aksesin e Kinës në çipa, përfshirë H20 të Nvidia-s, si pjesë e luftës së tij tregtare.

Kufizime të tilla në shitjen e çipave e ofenduan Kinën, tha Luria, dhe në fund të fundit çuan në kufizimin e blerjes së çipave nga Pekini vetëm për kompanitë e tyre. Por Shtëpia e Bardhë kohët e fundit e ndryshoi qëndrimin e saj.

“Duhet t’ua shesësh kinezëve mjaftueshëm sa zhvilluesit e tyre të bëhen të varur nga teknologjia amerikane”, tha Sekretari i Tregtisë Howard Lutnick në korrik.

Në gusht, Trump dha dritën jeshile për shitjet e çipave në Kinë në një marrëveshje me prodhuesit amerikanë të çipave. Nvidia dhe AMD, tha Trump, do të jepnin 15% të të ardhurave nga shitjet në Kinë në SHBA në këmbim të licencave të eksportit. Kjo përfshin dhënien e aksesit Kinës në çipat H20 të Nvidia, të cilët u lançuan në vitin 2024 për të ruajtur aksesin në tregun kinez pas kontrolleve të rrepta të eksportit.

Por Pekini dukej i pakënaqur dhe tensionet tregtare janë përshkallëzuar vetëm që nga fillimi i një lufte tregtare “dhëmbë për dhëmbë” në prill. Që atëherë, Kina ka rritur kufizimet e importit për çipat amerikanë, përfshirë procesorët e Nvidia. Trump tha të premten në Truth Social se do të vendoste një tarifë 100% ndaj Kinës “përtej çdo tarife që po paguan aktualisht” duke filluar nga 1 nëntori mbi kontrollet e eksportit të mineraleve të rralla të tokës.

“Nuk është e qartë se ku do të zgjidhet e gjithë kjo”, tha Luria, sepse Kina beson se ndalimi i shitjes së çipave Nvidia në Kinë krijon njëfarë ndikimi mbi SHBA-në në negociata.

A po i shkel Nvidia rregullat ndërkombëtare?

Zyrtarët e Departamentit të Tregtisë po hetojnë nëse klienti i Nvidia-s, Megaspeed me seli në Singapor, po e ndihmon Kinën të anashkalojë kufizimet e eksportit për qasje në teknologjinë e Nvidia-s, sipas një raporti nga New York Times.

“Ne jemi angazhuar me qeverinë amerikane në lidhje me Megaspeed, kemi kryer hetimin tonë dhe nuk kemi identifikuar ndonjë arsye për të besuar se produktet janë devijuar. NVIDIA vizitoi përsëri disa faqe të Megaspeed në fillim të kësaj jave dhe konfirmoi atë që kishim vërejtur më parë Megaspeed po drejton një cloud të vogël komercial, si shumë kompani të tjera në të gjithë botën, siç lejohet nga rregullat e kontrollit të eksportit të SHBA-së. Plani i Veprimit për IA i Administratës me të drejtë i inkurajon bizneset në të gjithë botën të përqafojnë standardet amerikane dhe lidershipin e SHBA-së, duke përfituar sigurinë kombëtare dhe ekonomike”, tha një zëdhënës i Nvidia për CNN.

Dhe çipat H20 të Nvidia besohet gjerësisht se kanë kontribuar në DeepSeek, një model i përparuar kinez i inteligjencës artificiale që tronditi Silicon Valley pas publikimit të tij në fillim të këtij viti, duke ngritur shqetësime se Kina ishte më përpara në inteligjencën artificiale nga sa mendohej më parë. Kina gjithashtu mund të fitojë akses në çipat në tregun e zi, pasi një vend tjetër mund të blejë çipat e Nvidia-s dhe t’ia rishesë ato Kinës, tha Sundararajan.

“Çështja më e madhe është nëse shtyjmë më fort për të kufizuar aksesin global në produktet e Nvidia-s, a mund të jetë kjo kundërproduktive? Sepse i detyron këto vende të përshpejtojnë ritmin e tyre të inovacionit”, tha Sundararajan./CNN

gjigandi i teknologjisë nvidia ia

Sondazh

Poll

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!