LIVE UPDATES
Bota

Analiza e DW: Çfarë rruge do të marrë udhëheqësi i ri i Bullgarisë, Rumen Radev?

Rumen Radev lindi në qytetin Haskovo afër kufirit bullgaro-turk në vitin 1963. Prindërit dhe të afërmit e tij thonë se edhe si fëmijë i vogël, ai kishte vendosur një karrierë në aviacion. 

21 Prill 2026, 22:40 Nga E.d
Analiza e DW: Çfarë rruge do të marrë udhëheqësi
Rumen Radev

A do të qeveriset Bullgaria nga Viktor Orbani i saj? Apo më në fund do të trajtohet korrupsioni i shfrenuar në vend? Këto janë pyetjet që po bëhen nga mediat pasi Bullgaria Progresive, partia e re e ish-presidentit Rumen Radev, fitoi zgjedhjet parlamentare më 19 prill dhe do të ketë shumicën absolute në parlamentin e ri.

Radev shmangu dhënien e përgjigjeve të qarta në prag të zgjedhjeve, që do të thoshte se për shumë vëzhgues, shumica e planeve të tij dhe të partnerëve të tij në aleancën e tre partive të vogla që ai krijoi në pak javë, mbetën të mjegullt. Çfarë na tregon biografia e tij?

Kush është Rumen Radev?

Rumen Radev lindi në qytetin Haskovo afër kufirit bullgaro-turk në vitin 1963. Prindërit dhe të afërmit e tij thonë se edhe si fëmijë i vogël, ai kishte vendosur një karrierë në aviacion. 

Në vitin 1987, kur Bullgaria ishte ende një diktaturë komuniste dhe anëtare e Paktit të Varshavës, ai filloi të trajnohej për të qenë pilot. Në vitin 1992, dy vjet pasi Bullgaria u bë një vend demokratik, Radev përfundoi trajnimin e tij si oficer në SHBA. Në vitin 2005, një vit pasi Bullgaria u bashkua me NATO-n, ai u bë komandant i Forcave Ajrore Bullgare.

Njeriu i Kremlinit në Sofje?

Rumen Radev kandidoi për herë të parë për presidencën në 2016. Ai u emërua nga Partia Socialiste Bullgare (BSP), pasardhësi i Partisë Komuniste Bullgare, e cila sundoi vendin nga viti 1944 deri në 1990. Në atë kohë, u raportua se kandidatura e Radev ishte diskutuar me pushtetet në Moskë.

Pak kohë më vonë, Leonid Reshetnikov, një anëtar i shërbimeve të inteligjencës së Bashkimit Sovjetik dhe më vonë Federatës Ruse, i cili në atë kohë ishte kreu i Institutit Rus për Studime Strategjike, u mburr se kishte diskutuar kandidaturën e Radev me udhëheqjen e BSP.

Që atëherë, lidhjet e mundshme midis Radev – i cili fitoi zgjedhjet presidenciale të vitit 2016 – dhe Kremlinit kanë qenë në fokus të medias dhe shqyrtimit publik. Ky interes u rrit pas fillimit të pushtimit të plotë rus të Ukrainës në vitin 2022.

Cili është qëndrimi i Radev ndaj Ukrainës?

Në vitin 2021, Radev kandidoi për rizgjedhje si president. Gjatë debatit të vetëm televiziv para zgjedhjeve, Anastas Gerdzhikov, kandidati i partisë konservatore, pro-evropiane GERB, e pyeti hapur Radevin: "Kujt i përket Krimea?"

Radev u përgjigj se "aktualisht është rus. Çfarë tjetër mund të jetë?" Ai më vonë zbuti vërejtjet e tij, duke shpjeguar se "Krimea i përket Ukrainës, por aktualisht kontrollohet nga Rusia".

Pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia, Radev tha se Rusia duhet të ndalojë operacionet e saj ushtarake. Në muajt që pasuan, megjithatë, retorika e tij shënjestrua gjithnjë e më shumë Ukrainën dhe BE-në.

Radev argumentoi se ofrimi i mbështetjes ushtarake për Kievin vetëm zgjati luftën dhe tha se kundërofensiva ukrainase ishte një gabim dhe se politikanët që dërguan armë dhe municione në Ukrainë ishin "luftënxitës".

E gjithë kjo ngre pyetje serioze në lidhje me shkallën në të cilën Radev do të ruajë qëndrimin pro-evropian të Bullgarisë ndaj Ukrainës, siç është miratuar nga dy qeveritë e fundit. Mbetet gjithashtu për t'u parë nëse Radev mund të bllokojë vendimet e përbashkëta të BE-së për Ukrainën, siç bëri ish-kryeministri i Hungarisë Viktor Orban për vite me radhë.

Viktor Orban i ardhshëm?

"Unë nuk do ta krahasoja atë me Orbanin ose [Robert] Fico të Sllovakisë," tha Pavol Szalai, drejtor i Byrosë së Pragës Reporterët pa Kufij, i cili foli me Radev vjeshtën e kaluar.

"Propaganda ruse është e përhapur në Bullgari", tha Szalai për DW. "Është një nga problemet kryesore për qytetarët dhe qasjen e tyre në informacion."

Sipas Catherine Belton të gazetës amerikane The Washington Post, rreziqet e shkaktuara nga dezinformimi rus dukej se ishin aq të mëdha sa "Ministria e Jashtme e Sofjes krijoi një njësi speciale në koordinim me Komisionin Evropian për të luftuar ndërhyrjen e mundshme ruse".

Radev, shtoi ajo, tha se kjo ishte një përpjekje e Brukselit për të ndërhyrë në votim.

"Fushata e Radev u mbështet nga një rrjet ish-oficerësh të lartë ushtarakë bullgarë që kanë lidhje me inteligjencën ushtarake ruse dhe kanë mbështetur Radev duke promovuar pikëpamjet e tij kundër mbështetjes për Ukrainën, sipas një zyrtari të inteligjencës evropiane, i cili foli në kushte anonimiteti për të diskutuar çështje të ndjeshme", shkroi Belton.

A do ta godasë Radev korrupsionin?

Që në vitin 2021, kur ishte ende president, Radev shprehu mbështetje për protestat masive kundër korrupsionit dhe antiqeveritare në Bullgari. 

"Le të heqim qafe mafien!" deklaroi ai para demonstruesve, të cilët ishin jashtëzakonisht kritikë ndaj Bojko Borissovit, ish-kryeministrit dhe liderit të partisë GERB, dhe Delyan Peevskit, lider i Lëvizjes për të Drejta dhe Liri (DPS), duke i akuzuar ata për korrupsion dhe kapje të gjyqësorit.

SHBA dhe Mbretëria e Bashkuar që atëherë kanë vendosur sanksione ndaj Peevskit për korrupsion të dyshuar. Për të njëjtën arsye, Aleanca e Liberalëve dhe Demokratëve për Evropën mori vendimin për të përjashtuar partinë e tij nga grupi. DPS më pas u largua nga aleanca me vullnetin e saj.

Pas protestave të vitit 2021, një parti e re – partia pro-evropiane, liberale, anti-korrupsion Ne vazhdojmë ndryshimin – hyri në skenën politike. Udhëheqësit e saj, Kiril Petkov dhe Asen Vasilev, ishin pjesë e një qeverie të përkohshme të emëruar nga Radev.

Me kë do të punojë Radev?

Kishte më shumë protesta masive në Bullgari në dhjetor 2025. Shkaku këtë herë ishte buxheti, por Borissov dhe Peevski ishin sërish në kryqëzim. Një nga organizatorët e protestave ishte Ne vazhdojmë ndryshimin, e cila tani është në aleancë me një parti tjetër pro-evropiane, Bullgarinë Demokratike.

Radev potencialisht mund të kërkojë mbështetjen e kësaj aleance (PP-DB) për një shumicë të kualifikuar që do t'i lejonte atij të zëvendësonte njerëzit në gjyqësor dhe institucione të tjera kyçe shtetërore që ai i konsideron të lidhur me Borissov dhe Peevski.

Radev, nga ana tjetër, nuk ka treguar ndonjë gatishmëri për të hyrë në asnjë lloj bashkëpunimi me partinë nacionaliste, pro-ruse të Rilindjes, e cila do të jetë gjithashtu pjesë e parlamentit të ardhshëm./DW

bullgaria rumen radev  viktor orbani

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje