LIVE UPDATES
Bota

Analiza e DW: Pse u largua familja Trump nga projekti në Beograd?

Tani shtrohet pyetja nëse qeveria serbe do të përpiqet të gjejë një investitor të ri për të ndërtuar në atë vend, apo do të kundërshtohet ndërtimi. Por një pyetje shumë me rëndësi është: A duhet t'i paguajë Serbia kompensim kompanisë së Kushner, sepse, sipas të gjitha gjasave, ajo nuk i ka përmbushur garancitë nga kontrata e nënshkruar në vitin 2024.

20 Dhjetor 2025, 14:48 Nga E. D
Analiza e DW: Pse u largua familja Trump nga projekti në Beograd?
foto ilustruese

SERBI- Në Serbi vazhdojnë pafundësisht polemikat rreth ndërtesës së Shtabit të Përgjithshëm, pasi kompania e Jared Kushner (dhëndërr i Presidentit amerikan Donald Trump) hoqi dorë nga projekti për të ndërtuar një kompleks luksoz në atë vend.

Tani shtrohet pyetja nëse qeveria serbe do të përpiqet të gjejë një investitor të ri për të ndërtuar në atë vend, apo do të kundërshtohet ndërtimi. Por një pyetje shumë me rëndësi është: A duhet t'i paguajë Serbia kompensim kompanisë së Kushner, sepse, sipas të gjitha gjasave, ajo nuk i ka përmbushur garancitë nga kontrata e nënshkruar në vitin 2024.

"Pa mburojën e PR të partnerit amerikan"

Arkitekti Miljan Salata thotë për DW, se ekziston edhe një tjetër pyetje e hapur, që ka të bëjë me "partnerin e dytë në projekt".

"Me sa di unë është edhe një investitor arab (Mohamed Alabar, d.m.th. kompania e tij Eagle Hills) i cili është gjithashtu i pranishëm në projektin e Belgrade Waterfront. Tani, pa ‘mburojën e PR' të ofruar nga partneri amerikan dhe në kontekstin e presionit mediatik, është e dyshimtë se sa i gatshëm do të jetë ai partner tjetër të vazhdojë projektin. Është gjithashtu e dyshimtë, duke marrë parasysh veprimet hetimore, d.m.th. aktakuzat (në rastin e Shtabit të Përgjithshëm), se kush është tani i gatshëm të investojë atje”, thekson Miljan Salata, i cili është anëtar i Shoqatës Serbe të Arkitektëve.

Pavarësisht kësaj, ai mendon "se autoritetet nuk do të ndalen këtu dhe do të kërkojnë mënyra për të vazhduar projektin”.

Estela Radonjiq Zhivkov, nga Instituti për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës (RZS), gjithashtu beson se qeveria serbe do të përpiqet të gjejë një investitor të ri.

"Përvoja nga vitet e kaluara tregon se qeveria serbe e sheh këtë zonë kryesisht si një hapësirë ​​të përshtatshme për shitje dhe ndërtim, e jo si një hapësirë ​​historike urbane ku ka disa asete kulturore të paluajtshme. Prandaj është realiste të pritet që do të bëhet një përpjekje për të gjetur një investitor të ri", thotë ajo.

Sipas saj, RZS do të duhej të këmbëngulë në rendin ligjor - sepse heqja e statusit kulturor për Shtabin e Përgjithshëm (i cili është bombarduar dhe dëmtuar seriozisht gjatë kohës së bombradimeve të NATO-s) është i diskutueshëm.

Kërcënime për aktakuza penale

Lajmi për vendimin e kompanisë së Jared Koushner u publikua në të njëjtën ditë kur Zyra e Prokurorit Publik për Krimin e Organizuar (JTOK) ngriti një padi kundër Ministrit të Kulturës, Nikola Selakoviq, Sekretares së Ministrisë, Slavica Jelaça, Drejtorit në detyrë të RZS, Goran Vasiq, dhe Drejtorit në detyrë të Institutit për Mbrojtjen e Monumenteve të Kulturës të Qytetit të Beogradit, Aleksandar Ivanoviq.

Ata akuzohen për shpërdorim detyre dhe falsifikim të dokumenteve zyrtare, siç u tha nga JTOK, "në lidhje me paligjshmëritë në heqjen e statusit të pronës kulturore nga ndërtesat e Shtabit të Përgjithshëm".

Kjo ka zemëruar edhe Presidentin Aleksandar Vuçiq, i cili ka kërcënuar me ngritjen e padisë penale kundër të gjithë "pjesëmarrësve në shkatërrimin e investimit (të Kushner)" - kundër individëve nga policia dhe prokuroria, dhe të gjithë atyre që kontribuan në "minimin ekonomik të Serbisë".

Shtrohet pyetja nëse lista e Vuçiqit mund të përfshijë edhe punonjësit e Shërbimit të Sigurisë Shtetërore, të cilët refuzuan të hiqnin Shtabin e Përgjithshëm nga regjistri i monumenteve kulturore, pasi Parlamenti serb miratoi një "lex specialis" që i hoqi statusin kompleksit si pronë kulturore dhe mundësoi prishjen e tij.

"Nëse respektimi i ligjit, profesionit dhe interesit publik konsiderohet pjesëmarrje në shkatërrimin e një investimi, atëherë është e qartë se problemi nuk është tek punonjësit e Institutit, por tek mënyra se si investimet po imponohen jashtë sistemit ligjor të shtetit”, thotë Estela Radonjiq Zhivkov.

Ajo thotë se punonjësit e RZS "nuk janë aktorë politikë, as kundërshtarë, por profesionistë që veprojnë në përputhje me ligjin”.

"Kriminalizimi i punës profesionale dhe frikësimi i punonjësve përfaqëson një precedent të rrezikshëm që kërcënon drejtpërdrejt pavarësinë e institucioneve dhe sundimin e ligjit. Një qasje e tillë është e papranueshme në çdo shtet ku sundon ligji. Shpresoj që Serbia të vazhdojë të jetë e tillë”, thekson ajo.

Mundësia e pagesës së kompensimit

Mediat përmendin mundësinë që Serbia t'i paguajë kompensim kompanisë së Kuchnerit në rast se ajo ka shkelur ndonjë nga garancitë e kontratës. Por a është kjo e mundur, kur dihet se ndërtesa e Shtabit të Përgjithshëm u hoq nga statusi i monumenteve kulturore?

"Përpjekja për t'i hequr Shtabit të Përgjithshëm statusin e tij si aset kulturor përfaqëson një nga rreziqet më të mëdha ligjore për shtetin. Nëse konstatohet se vendimi është marrë në kundërshtim me ligjin, përgjegjësia kalon ekskluzivisht te vendimmarrësit politikë", thotë Radonjiq Zhivkov.

"Zgjidhje alternative"

Miljan Salata thotë se në rast se qeveria gjen një investitor të ri, arkitektët do të kundërshtojnë prishjen e Shtabit të Përgjithshëm me veprime publike. Ata do të kërkojnë rindërtimin e godinës.

Megjithatë, autoritetet në Serbi e kanë hedhur poshtë prej kohësh mundësinë e rindërtimit të kompleksit të Shtabit të Përgjithshëm, të ndërtuar në mesin e shekullit të kaluar sipas një projekti nga arkitekti Nikola Dobroviq.

Vuçiq ka thënë se Shtabi i Përgjithshëm është "një ndërtesë e shembur dhe se shtrohet vetëm dilema kur do të fillojnë të bien tullat prej tij”.

Megjithatë, Salata thotë se arkitektët do të ofrojnë një "zgjidhje alternative” për zonën ku ndodhet kompleksi, i cili është në rrezik të shembet.

Rindërtimi – një standard në Evropë dhe në botë

Arkitektët thonë se kompleksi i Shtabit të Përgjithshëm nuk është shembur, "por është vetëm një vepër arkitekturore e dëmtuar rëndë, por e ruajtur me vlerë të jashtëzakonshme”. Sipas tyre, ndërhyrje të tilla dhe rindërtimi janë "një standard në Evropë dhe në botë, veçanërisht kur bëhet fjalë për ndërtesa me vlerë të fortë simbolike, historike dhe arkitekturore”.

Shtabi i Përgjithshëm u dëmtua rëndë gjatë bombradimeve të NATO-s në kohën e luftës së Kosovës. Praktikat e konservimit apo rindërtimit të objekteve të tilla janë një standard i njohur. Kemi shembullin e Urës së Vjetër në Mostar, e cila u shemb gjatë luftës dhe u rindërtua. Ajo është futur në Listën Botërore të Trashëgimisë Kulturore dhe Natyrore të UNESCO-s. Raste të ngjashme ka edhe në vende të tjera./DW

donald trump

Sondazh

Poll

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës