LIVE UPDATES
Bota

Analiza e DW: Si lufta në Iran po dëmton industrinë e linjave ajrore?

Përveç rritjes së çmimeve, së shpejti pritet mungesë e karburantit të avionëve.

2 Maj 2026, 23:00 Nga E.d
Analiza e DW: Si lufta në Iran po dëmton industrinë e linjave
Foto ilustruse

Çmimet e karburantit të avionëve janë më shumë se dyfishuar që kur SHBA dhe Izraeli sulmuan për herë të parë Iranin në shkurt. Arsyeja: Si Irani ashtu edhe SHBA kanë bllokuar në pika të ndryshme ngushticën e Hormuzit, një rrugë kyçe ujore për një të pestën e cisternave botërore të naftës dhe gazit.

Marina Efthymiou, një profesoreshë e menaxhimit të aviacionit në Universitetin e Qytetit të Dublinit, tha për DW se çmimet e karburantit të avionëve në Evropë u rritën nga rreth 68.27 euro (80 dollarë) për fuçi në shkurt në 153.84 euro (180 dollarë) në fund të prillit, sipas Shoqatës Ndërkombëtare të Transportit Ajror.

"Nëse çmimet e karburantit, të cilat përfaqësojnë 25% deri në 50% të shpenzimeve totale operative të një linje ajrore, mbeten të larta dhe linjat ajrore nuk janë mbrojtur, ato mund të falimentojnë," tha ajo.

Përveç rritjes së çmimeve, së shpejti pritet mungesë e karburantit të avionëve. Dy javë më parë, kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë paralajmëroi se Evropës i kanë mbetur rreth gjashtë javë karburant avionësh.

Evropa konsumon mesatarisht rreth 1.6 milionë fuçi karburant avionësh në ditë dhe prokuron 1.1 milionë fuçi nga burime vendase. Një pjesë e madhe e pjesës tjetër – 500,000 fuçi – vinin nga Lindja e Mesme përmes ngushticës së Hormuzit, e cila tani është pothuajse e pakalueshme. 

Udhëtimi ajror do të kushtojë më shumë pasi linjat ajrore ulin fluturimet, shtojnë tarifën shtesë
Disa linja ajrore po e transferojnë këtë rritje çmimi te klientët. Air France-KLM thuhet se ka vendosur një shtesë prej 100 € për fluturimet me distanca të gjata, ndërsa Lufthansa njoftoi më 22 prill se do të shkurtonte 20,000 fluturime në distanca të shkurtra të gjashtë muajve të ardhshëm. Scandinavian Airlines do të anulojë rreth 1,000.

"Ne jemi të detyruar ta bëjmë këtë, sepse përndryshe thjesht falimentojmë brenda pak muajsh," tha Sebastien Justum, nënkryetar i lartë i Air France-KLM, në një ngjarje të fundit në Parlamentin Evropian. 

Biletat e avionit janë rritur me 24% gjatë vitit, sipas një raporti të fundit nga Teneo, një firmë këshilluese.

Andrew Charlton, drejtor menaxhues i konsulencës Aviation Advocacy, tha se ndërsa furnizimet me karburant janë aktualisht të mjaftueshme, ka shumë pasiguri për të ardhmen.

"Kjo pasiguri dhe kostoja shtesë e mbajtjes së rezervuarëve plot, po i bën biletat më të shtrenjta," tha ai për DW. "Udhëtarët duhet të presin më pak vende dhe më pak pazare në treg."

Çfarë pret industria e linjave ajrore?

Airlines for Europe (A4E), një shoqatë e 16 linjave ajrore evropiane që pretendon se përfaqëson 80% të trafikut ajror evropian, i ka bërë thirrje BE-së të marrë masa urgjente për të kufizuar ndikimin e luftës në Iran.

A4E i ka kërkuar BE-së të lehtësojë detyrimet sipas legjislacionit kundër cisternave, i cili kërkon që fluturimet të ngarkojnë 90% të karburantit të nevojshëm brenda bllokut. Ligje të tilla kanë për qëllim të dekurajojnë linjat ajrore të ngarkojnë karburant më të lirë në vendet me standarde më të ulëta mjedisore.

Ajo gjithashtu i ka bërë thirrje BE-së të pezullojë përkohësisht Sistemin e Tregtimit të Emetimeve të bllokut, i cili detyron linjat ajrore që operojnë në BE të paguajnë për emetimet e karbonit.

"Këto janë masa të përkohshme për të na përballuar situatën aktuale, plus planifikim më afatgjatë për t'u përgatitur për të ardhmen," tha Ourania Georgoutsakou, drejtoreshë menaxhuese e A4E, në një deklaratë.

Këshilli Ndërkombëtar i Aeroporteve (ACI), i cili e përshkruan veten si zëri i aeroporteve të botës, ka bërë thirrje për importe nga vende alternative, prokurim të përbashkët nga vendet anëtare të BE-së dhe më shumë koordinim.

"Nivelet aktuale të çmimeve të karburantit të avionëve dhe perspektiva e një krize të re të kostos së jetesës nënkuptojnë se shumë aeroporte rajonale në të gjithë kontinentin tonë ka të ngjarë të përballen me një goditje të ofertës dhe kërkesës", tha Olivier Jankovec, drejtor i përgjithshëm i ACI Europe, në një deklaratë më 28 prill. "Për ta, ky nuk është asgjë më pak se një kërcënim ekzistencial."

Jankovec shtoi, megjithatë, se aeroportet në Evropë nuk po përballen ende me mungesën e karburantit.

Komisioni Evropian thekson rëndësinë e koordinimit ndër-bllok

"Në vetëm 60 ditë konflikti, fatura jonë për importet e karburanteve fosile është rritur me mbi 27 miliardë euro", tha presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen duke iu drejtuar anëtarëve të Parlamentit Evropian të mërkurën.

Ajo theksoi rëndësinë e rritjes së koordinimit midis vendeve anëtare të BE-së.

"Ne propozojmë koordinim më të fortë, jo vetëm në mbushjen e magazinimit kombëtar të gazit, por edhe kur bëhet fjalë për rezervat e karburantit – veçanërisht karburantin e avionëve dhe naftën, ku tregjet po shtrëngohen", tha von der Leyen.

Javën e kaluar, Komisioni Evropian lançoi planin e tij AccelerateEU i cili përfshin monitorimin e rezervave të karburantit të avionëve dhe koordinimin e furnizimeve për linjat ajrore dhe aeroportet në të gjithë bllokun.

Charlton i Aviation Advocacy tha se një observator karburanti në mbarë BE-në për të hartuar furnizimet e disponueshme të karburantit të avionëve dhe për të optimizuar shpërndarjen është "në funksion" dhe "i lavdërueshëm".

Të tjerë thanë se monitorimi dhe koordinimi i BE-së mund të zbusë ndikimin e një krize të mundshme të furnizimit, por mund të mos jetë një zgjidhje e mjaftueshme nëse kriza zgjatet.

"Mund të ndalojë një mungesë në nivel kombëtar që të bëhet një panik në të gjithë kontinentin, por nuk mund të krijojë karburant që nuk është aty," tha Efthymiou nga Universiteti i Qytetit të Dublinit.

Eksportuesit e karburantit të avionëve fillojnë të mbajnë më shumë furnizimin e tyre
Eksportuesit e karburantit të rafinuar po kuptojnë gjithashtu se kanë një mall gjithnjë e më të pakët në duart e tyre.

"Pjesa më e madhe e karburantit të avionëve në botë rafinohet në Azi – Koreja e Jugut është eksportuesi numër 1 – por vendet aziatike kanë filluar të kufizojnë eksportet e karburantit të avionëve sepse nafta e tyre e papërpunuar vjen gjithashtu nga Lindja e Mesme", tha Efthymiou.

Megjithatë, BE-ja po përpiqet të krijojë besim se është e gatshme të menaxhojë çdo mungesë të karburantit të avionëve në të ardhmen dhe po inkurajon njerëzit të udhëtojnë.

"Ndërsa ne duhet të përgatitemi për skenarin më të keq, ne gjithashtu duhet të përmbahemi nga dërgimi i mesazheve hapur negative dhe alarmante që krijojnë konfuzion, apo edhe panik tek publiku udhëtar", tha Apostolos Tzitzikostas, Komisioneri Evropian për Transportin e Qëndrueshëm dhe Turizmin, në Qipro të mërkurën. "Ne po bëjmë çmos për të parashikuar dhe frenuar ndikimin e kësaj situate shumë të vështirë."

Por ai shtoi gjithashtu se "nëse qytetarët tanë ose turistët potencialë nga vendet e treta nuk ndihen mjaftueshëm të sigurt për të rezervuar biletat në pushime, një krizë ekonomike do të godasë më shpejt nga sa mendojmë"./DW

iran lufta nafta

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë