LIVE UPDATES
Bota

Analiza e REL: Ndikimi i madh i kufizimeve kineze ndaj mineraleve të rralla

Tensionet midis Pekinit dhe Uashingtonit u ndezën sërish më 9 tetor, për shkak të mineraleve të rralla, kur Kina shtoi kufizime të reja ndaj eksportit për pesë metale të mineraleve të rralla, përveç shtatë të tjerave që ishin kufizuar qysh në prill.

16 Tetor 2025, 08:32 Nga M.L
Analiza e REL:  Ndikimi i madh i kufizimeve kineze ndaj mineraleve të
Foto ilustruese

KINA- Kufizimet më të fundit të vendosura nga Kina ndaj eksporteve të mineraleve të rralla tokësore rrezikojnë jo vetëm ta ringjallin luftën tregtare me Shtetet e Bashkuara, por gjithashtu mund të kenë pasoja të mëdha edhe për përpjekjet për riarmatimin e Ukrainës dhe zhvillimin e infrastrukturës në Azinë Qendrore.

Tensionet midis Pekinit dhe Uashingtonit u ndezën sërish më 9 tetor, për shkak të mineraleve të rralla, kur Kina shtoi kufizime të reja ndaj eksportit për pesë metale të mineraleve të rralla, përveç shtatë të tjerave që ishin kufizuar qysh në prill.

Mineralet e rralla janë thelbësore për të prodhuar shumëçka, nga telefonat e mençur dhe automjetet elektrike deri te pajisjet ushtarake dhe teknologjitë e energjisë së ripërtëritshme.

Më pas, më 10 tetor, presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, u zotua se do të vendoste tarifë shtesë prej 100 për qind ndaj importeve nga Kina.

“Veprimi i Pekinit rikthen vëmendjen te mënyra se si Kina e përdor ndikimin e saj si kombi më i madh tregtar në botë dhe mbizotërimin në zinxhirët globalë të prodhimit për të projektuar fuqinë e saj në çështjet ndërkombëtare”, shkroi James Kynge, hulumtues i lartë në institutin Chatham House në Londër.

Ky veprim vjen vetëm disa javë para një takimi të mundshëm midis Trumpit dhe presidentit të Kinës, Xi Jinping dhe shihet nga analistët si një përshkallëzim i mprehtë i strategjisë së Pekinit për ta “armatosur” mbizotërimin e vet në tregun e mineraleve të rralla.

Kina përbën më shumë se 70 për qind të nxjerrjes globale të mineraleve të rralla, 90 për qind të ndarjes dhe përpunimit të tyre, dhe 93 për qind të prodhimit të magneteve.

Kufizimet e reja nënkuptojnë se kompanitë e huaja do të duhet të marrin miratim të veçantë nga Pekini nëse dëshirojnë të eksportojnë magnete të mineraleve të rralla dhe materiale të caktuara gjysmëpërçuese që përmbajnë të paktën 0.1 për qind metale të tilla nga Kina.

Sipas rregullave të reja, kompanive që kanë çfarëdo lidhje me ushtritë e huaja – përfshirë ato të Shteteve të Bashkuara – do t’u mohohen licencat e eksportit.

“Masat e reja përfaqësojnë hapat më domethënës të Kinës deri më sot, që synojnë sektorin e mbrojtjes”, tha Gracelin Baskaran, drejtoreshë e Programit të Sigurisë së Mineraleve Kritike në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS) në Uashington.

“Në thelb, politika synon të parandalojë kontributet e drejtpërdrejta ose të tërthorta të mineraleve të rralla me origjinë kineze apo teknologjive të lidhura me to në zinxhirët e furnizimit të mbrojtjes së huaj”, tha ajo.

Çfarë nënkupton kjo për Evropën dhe luftën në Ukrainë?
Kjo ka shkaktuar shqetësime në Evropë se mund t’i pengojë përpjekjet për mbështetjen e Ukrainën ushtarakisht.

Shtetet e Bashkuara janë pajtuar t’u shesin armë të avancuara aleatëve të NATO-s në Evropë, të cilët më pas do t’ia dërgojnë ato armë Kievit për ta ndihmuar në zmbrapsjen e pushtimit rus.

Qeveritë evropiane po e furnizojnë Ukrainën gjithashtu me armë të prodhuara në vendet e veta përkatëse.

Shumë armë dhe pajisje të avancuara ushtarake varen nga elementet e mineraleve të rralla tokësore, përfshirë avionët luftarakë F-35, nëndetëset e klasës Virginia dhe Columbia, sistemet e radarëve, dronët Predator, bombat inteligjente të serisë JDAM dhe raketat Tomahaëk, të cilat Trumpi ka thënë se po shqyrton t’ia dërgojë Ukrainës.

Derisa shumë importues, përfshirë Pentagonin, mbajnë rezerva të grumbulluara të mineraleve të rralla, masat e reja mund të kenë ndikime afatgjata në furnizimin e Ukrainës, veçanërisht duke pasur parasysh se SHBA-ja po has në vështirësi për ta mbajtur ritmin në prodhimin e sistemeve të avancuara të armëve, sipas CSIS.

Dhoma Evropiane e Tregtisë në Kinë ka thënë tashmë se kufizimet e reja “shtojnë më shumë ndërlikime në zinxhirët globalë të furnizimit me elemente të mineraleve të rralla”, ndërsa zyrtarët evropianë deklaruan pas njoftimit se po përballen me një grumbullim të madh të aplikimeve për licenca eksporti që presin miratimin e Pekinit, si pasojë e kufizimeve të mëparshme të prillit.

Krijimi i një sistemi të ri për t’i adresuar “kufizimet” e furnizimit me minerale të rralla ishte një nga njoftimet kryesore të presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në një samit BE-Kinë në korrik, por shumë kompani evropiane thonë se procesi i miratimit nga Pekini është i ngadalshëm dhe po vonon prodhimin.

A mund të ndihmojnë Azia Qendrore dhe ajo Jugore në uljen e mbizotërimit të Kinës?
Rundi më i fundit i kontrolleve të eksportit nuk do të hyjë në fuqi deri në dhjetor, ndërsa thirrja e Trumpit për tarifa shtesë pritet të fillojë të zbatohet më 1 nëntor.

Megjithatë, monopoli i Kinës mbi nxjerrjen dhe përpunimin e mineraleve të rralla po i shtyn qeveritë të gjejnë alternativa për të zvogëluar varësinë prej saj.

Pakistani nënshkroi në shtator një memorandum mirëkuptimi në vlerë 500 milionë dollarë me kompaninë private amerikane, US Strategic Metals, ndërsa dërgesa e parë e mineraleve të rralla mbërriti në fillim të tetorit.

Në anën tjetër, Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian kanë kthyer vëmendjen drejt Azisë Qendrore, e cila është e pasur me minerale jetike dhe minerale të rralla tokësore.

Uashingtoni ka krijuar Dialogun për Minerale Kritike C5+1, Partneritetin për Infrastrukturën Globale dhe Investimet (PGII) të Grupit të Shtatë vendeve (G7), si dhe memorandume të bashkëpunimit dypalësh me vendet e Azisë Qendrore.

Ndërkohë, mineralet kritike dhe mineralet e rralla tokësore ishin pjesë qendrore e një samiti historik në prill në Samarkand, midis BE-së dhe liderëve të Kazakistanit, Kirgizit, Taxhikistanit, Turkmenistanit dhe Uzbekistanit.

Kazakistani gjithashtu njoftoi në prill se kishte zbuluar depozita gjigante prej më shumë se 20 milionë tonësh metrikë të mineraleve të rralla. Pretendimi është ende në proces verifikimi nga kompani ndërkombëtare, por nëse konfirmohet, do t’i siguronte vendit të Azisë Qendrore rezervat e treta më të mëdha në botë pas Kinës dhe Brazilit.

Megjithatë, derisa Kazakistani po tërheq vëmendjen ndërkombëtare, disa faktorë po e pengojnë Azinë Qendrore të bëhet fuqi në fushën e mineraleve kritike dhe mineraleve të rralla tokësore.

Një raport nga Këshilli Atlantik, një institut kërkimor me qendër në Uashington, i publikuar në fillim të këtij viti, gjeti se rajoni po pengohet nga kostot e larta të transportit, mungesa e infrastrukturës për eksport, dhe “një mjedis investimi me rrezik të lartë që ul ndjeshëm joshjen komerciale të rajonit”.

Raporti erdhi në përfundim se Shtetet e Bashkuara duhet të fokusohen në vende me sektorë eksporti më të zhvilluar për pasuritë minerale, si Kanadaja dhe Kili, për periudha afatshkurtër dhe afatmesme.

“Sigurimi i shpejtë i partneriteteve për mineralet kritike është jetik për përpjekjet e SHBA-ve për ta zvogëluar varësinë ndaj Kinës. Megjithatë, Shtetet e Bashkuara duhet të jenë të kujdesshme ndaj pritshmërisë jorealiste për atë që Azia Qendrore mund të ofrojë”, thuhet në raport./REL

eksporti i mineraleve te rralla kina azia qendrore

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje