LIVE UPDATES
Bota

Analiza: Si mund ta godasin ekonominë globale tarifat dytësore të Trump ndaj Rusisë?

Nëse tarifat funksionojnë, ato do të ulin rrjedhën e naftës dhe gazit rus në tregjet globale. Dhe me më pak furnizim, çmimet mund të rriten, ashtu siç ndodhi kur Rusia nisi pushtimin e plotë të Ukrainës në vitin 2022. Kjo çoi në një rritje të inflacionit në të gjithë botën.

6 Gusht 2025, 20:36 Nga Jonathan Josephs
Analiza: Si mund ta godasin ekonominë globale tarifat dytësore të
donald trump

SHBA- Pavarësisht se është vendi më i sanksionuar në botë, Rusia ka vazhduar të përdorë pasurinë e saj të madhe energjetike për të financuar luftën e saj në Ukrainë. Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, shpreson ta ndryshojë këtë. Ai ka njoftuar se tarifat e reja dytësore do të ndikojnë në çdo vend që ende tregton me Rusinë nëse nuk arrihet një armëpushim me Ukrainën deri të premten, më 8 gusht.

Të mërkurën, India u bë vendi i parë që u ndëshkua nga SHBA-të për blerjen e naftës ruse. Tarifat e mëtejshme dytësore mund të bëjnë që mallrat nga çdo vend që tregton me Rusinë të përballen me një taksë 100% kur importohen në SHBA. Nafta dhe gazi janë eksportet më të mëdha të Rusisë, dhe klientët më të mëdhenj të Moskës përfshijnë Kinën, Indinë dhe Turqinë. Kjo nuk do të jetë hera e parë që administrata Trump ka vendosur tarifa dytësore, të cilat janë gjithashtu në fuqi për të ndëshkuar blerësit e naftës venezueliane .

Megjithatë, përdorimi i tyre kundër Rusisë do të kishte pasoja shumë më të mëdha për ekonominë globale. Rusia mbetet prodhuesi i tretë më i madh i naftës në botë, pas Arabisë Saudite dhe vetë SHBA-së. Por dërgesat e saj kanë rënë këtë vit, sipas një analize të Bloomberg mbi të dhënat e gjurmimit të anijeve. Industria e madhe e energjisë e Rusisë ka ndihmuar në financimin e pushtimit të Ukrainës.

Çmimet e rritura të energjisë

Nëse tarifat funksionojnë, ato do të ulin rrjedhën e naftës dhe gazit rus në tregjet globale. Dhe me më pak furnizim, çmimet mund të rriten, ashtu siç ndodhi kur Rusia nisi pushtimin e plotë të Ukrainës në vitin 2022. Kjo çoi në një rritje të inflacionit në të gjithë botën. Presidenti Trump thotë se nuk është i shqetësuar për shkak të prodhimit rekord të naftës në SHBA.

Rusia ka hartuar një sistem të tërë për të shmangur sanksionet ekzistuese, të cilat mund të jenë të dobishme për të ndihmuar partnerët e saj tregtarë të shmangin tarifat dytësore të kërcënuara nga Trump. Për shembull, e ashtuquajtura "flotë në hije" - e përbërë nga qindra anije cisterna me pronësi të panjohur - mund të përdoret për të fshehur origjinën e naftës dhe gazit rus të eksportuar.

"Ruajtja e sanksioneve është një detyrë po aq e madhe sa vendosja e sanksioneve në radhë të parë", thotë eksperti amerikan i sanksioneve, Richard Nephew, i Universitetit të Kolumbias.

iPhone më të shtrenjtë nga India

Që nga pushtimi i Ukrainës në vitin 2022, India ka qenë blerësi i dytë më i madh i naftës ruse, sipas Qendrës për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër.

“Ata po e ushqejnë makinën e luftës. Dhe nëse do ta bëjnë këtë, atëherë nuk do të jem i lumtur”, tha Presidenti Trump për median amerikane CNBC të martën. Një ditë më vonë, Trump nënshkroi një urdhër ekzekutiv që e godiste Indinë me një tarifë shtesë prej 25% për blerjet e saj të naftës ruse dhe e rriste tarifën totale mbi importet indiane në SHBA në 50% - ndër normat më të larta të vendosura nga SHBA-ja.

Nëse sanksionet dytësore hyjnë në fuqi brenda 21 ditësh, siç specifikon urdhri ekzekutiv i Trump, kompanitë amerikane që blejnë mallra nga India do të duhet të paguajnë një taksë importi prej 100% - ose tarifë - kur këto produkte të mbërrijnë në brigjet e SHBA-së. Ideja është se kjo i bën këto mallra aq të shtrenjta sa bizneset amerikane do të zgjedhin t'i blejnë ato më lirë nga vende të tjera, duke rezultuar në humbje të të ardhurave për Indinë.

Kjo, nga ana tjetër, supozohet ta dekurajojë Indinë nga blerja e naftës ruse. Dhe nëse Rusia nuk është në gjendje të shesë naftën e saj diku tjetër, sepse vendet e tjera përballen me të njëjtën situatë të vështirë, ajo do të ketë më pak para për të financuar luftën në Ukrainë. Një mënyrë se si amerikanët mund të përjetojnë çmime më të larta si rezultat i tarifave të reja dytësore është blerja e telefonave celularë nga India.

Firma amerikane Apple po zhvendos pjesën më të madhe të prodhimit të saj të iPhone në Indi - në veçanti prodhimin e telefonave që dëshiron të shesë në SHBA. Nëse këto produkte i nënshtrohen tarifave të reja, çmimet mund të rriten ndjeshëm për konsumatorët amerikanë. Kjo për shkak se tarifat paguhen nga kompanitë që importojnë mallra - dhe këto kompani kanë tendencë t'ua kalojnë shumicën, nëse jo të gjitha, rritjet e kostove të tyre klientëve të tyre.

Importet në SHBA nga India tashmë po përballeshin me një tarifë prej 25% si pjesë e reformës më të gjerë tregtare të Presidentit Trump. Qeveria e Indisë ka akuzuar SHBA-në për standarde të dyfishta, duke iu referuar tregtisë së vazhdueshme të Uashingtonit me Rusinë. Pjesa më e madhe e kësaj tregtie përbëhet nga importet amerikane nga India, të cilat arritën në pak më shumë se 3 miliardë dollarë (2.2 miliardë paund) vitin e kaluar - megjithëse kjo është vetëm 10% e niveleve të vitit 2021. Kjo tregti dominohet nga blerjet e lëndëve të para për energjinë bërthamore dhe plehrat kimike nga SHBA-të. Rusia është një furnizuese kryesore globale e të dyjave.

Duke prishur bisedimet tregtare me Kinën

Kina po blen më shumë naftë ruse dhe një vendim i Presidentit Trump për të vendosur tarifa dytësore mbi mallrat kineze do të ishte shumë më sfidues për t’u përmbushur. Kjo për shkak se importet amerikane nga Kina vlejnë pesë herë më shumë se ato nga India, dhe shumë më tepër nga këto importe janë mallra konsumi si lodra, rroba dhe pajisje elektronike.

Tarifat dytësore që synojnë Pekinin do të rrezikonin gjithashtu të prishnin një rinegociim shumë më të gjerë të tregtisë midis dy ekonomive më të mëdha në botë, të cilin Trump e ka ndjekur që nga mandati i tij i parë në detyrë.

“Ky lloj përshkallëzimi i tepërt nuk ka gjasa t’i bëjë përshtypje kinezëve”, thotë eksperti i tregtisë, Profesor Simon Evenett i Shkollës së Biznesit IMD. Ai shpjegon se do të ishte “shumë e vështirë” të shkëputeshin kinezët nga rusët pa një arsye të mirë, duke pasur parasysh sa ngushtë kanë bashkëpunuar presidentët Xi dhe Putin vitet e fundit.

Për më tepër, herën e fundit që Trump u përpoq të përdorte tarifa treshifrore kundër Kinës, ai zbuloi se nuk funksionoi - pasi pothuajse ndërpreu të gjithë tregtinë midis dy vendeve. Një veprim tjetër i tillë mund të shtojë presionet inflacioniste në SHBA, të cilat Trump është zotuar prej kohësh t’i trajtojë. Kjo gjithashtu mund të kushtojë një numër të madh vendesh pune në prodhim në Kinë, në një kohë kur ekonomia e saj tashmë po lufton në disa fronte.

Dëm i mëtejshëm për tregtinë SHBA-BE

Analiza nga Qendra për Kërkime dhe Ajër të Pastër me seli në Finlandë tregon se BE-ja dhe Turqia janë gjithashtu ndër blerësit më të mëdhenj të energjisë ruse. Përpara vitit 2022, BE-ja ishte destinacioni numër një i eksportit për Rusinë, megjithëse ky numër është zvogëluar shumë që nga pushtimi i plotë i Ukrainës. Brukseli kohët e fundit ra dakord të blinte shumë më tepër energji nga SHBA-ja , por disa importe nga Rusia mbeten.

Në qershor, presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e pranoi problemin , duke thënë se “Rusia është përpjekur vazhdimisht të na shantazhojë duke i përdorur si armë furnizimet e saj me energji”, ndërsa paraqiti planet për t’i dhënë fund importeve deri në fund të vitit 2027.

Marrëdhënia tregtare SHBA-BE është më e madhja në botë dhe dyshja sapo ka negociuar kushte të reja tregtare, të cilat do të shohin një tarifë prej 15% të aplikuar në shumicën e eksporteve të BE-së në SHBA. Shumë në BE e kritikuan atë marrëveshje , duke thënë se tarifat do të dëmtonin eksportuesit evropianë. Tani ata kanë frikë gjithashtu se sanksionet dytësore ndaj BE-së mund të shkaktojnë edhe më shumë dëm. Shtimi i tarifave 100% për blerjen e energjisë ruse mund të ulë ndjeshëm sasinë e mallrave të shitura nga BE-ja në SHBA.

Megjithatë, shitësit më të mëdhenj përfshijnë produktet farmaceutike dhe makineritë, të cilat mund të jenë të vështira për t'u siguruar nga vende të tjera - që do të thotë se amerikanët nuk kanë shumë zgjidhje tjetër veçse të paguajnë më shumë.

Recesioni i mundshëm rus

Ekonomia e Rusisë deri më tani ka rezultuar jashtëzakonisht e qëndrueshme që nga fillimi i pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës, duke u rritur me 4.3% vitin e kaluar. Megjithatë, Ministri i Ekonomisë, Maxim Reshetnikov, paralajmëroi së fundmi se vendi ishte "në prag" të recesionit pas një periudhe "mbinxehjeje". Fondi Monetar Ndërkombëtar (FMN) parashikon një rritje prej vetëm 0.9% këtë vit.

Nëse sanksionet dytësore kanë sukses në uljen e kërkesës për eksporte, ato do ta shtyjnë Rusinë më afër recesionit. Ndikimi i saktë i luftës në ekonominë e Rusisë është i vështirë të dihet, sepse Moska ka penguar publikimin e një sasie të madhe të të dhënave ekonomike që nga pushtimi në shkallë të plotë - duke përfshirë prodhimin e naftës dhe gazit. Rreth një e treta e shpenzimeve të qeverisë ruse financohet nga paratë e naftës dhe gazit, por eksportet kanë qenë në rënie.

Ndërkohë, Putini po drejton një pjesë më të madhe të shpenzimeve drejt mbrojtjes sesa në çdo kohë që nga Lufta e Ftohtë. Shpenzimet për mbrojtjen besohet se kanë arritur në 6.3% të PBB-së. Në të kundërt, Ukraina ka shpenzuar për luftë një shumë të madhe prej 26% të vlerës së ekonomisë së saj shumë më të vogël. Ky ndryshim shpjegon pse presidenti i saj, Volodymyr Zelensky, ka kërkuar vazhdimisht ndihmë të jashtme nga aleatët e tij. Tarifat e Trump synojnë të ndihmojnë Zelenskyn duke ulur sasinë e parave që rrjedhin në Rusi, dhe ai shpreson t'i japë fund vdekjeve, vuajtjeve dhe shkatërrimit në Ukrainë./BBC

tarifat e trump rusi shba ekonomia globale

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje