LIVE UPDATES
Bota

DW: Çekia, republika e armatosur

Më shumë se treqind mijë njerëz në Republikën Çeke kanë licencë për armë zjarri. 

18 Janar 2024, 09:22 Nga Lubos Palata
DW: Çekia, republika e armatosur
Foto ilustruese

ÇEKIA- Ka një milion armë zjarri legale në shitje në Republikën Çeke. Kjo e bën Çekinë, një nga një vend me numrin më të madh të armëve private në Evropën postkomuniste. Vetëm Kroacia, ku ndodhi një nga luftërat më të përgjakshme pas-jugosllave në vitet 1990, është përpara Republikës Çeke për sa i përket imitimit të armëve. Më shumë se treqind mijë njerëz në Republikën Çeke kanë licencë për armë zjarri. Vetëm pak prej tyre janë gjuetarë. Shumica e njerëzve zotërojnë një armë për mbrojtjen personale. Numri i civilëve që zotërojnë armë është dy herë më i lartë se numri i ushtarëve dhe politikanëve çekë.

Amoku me 17 të vdekur

Por pak para Krishtlindjeve 2023, Republika Çeke u trondit nga një vrasje masive e paprecedentë në realitetin moderne të vendit dhe ndër më të keqen në Evropën në vitet e fundit. Vrasja ndodh në Fakultetin Filozofik në Universitetin e njohur Karl në kryeqytetin e Pragës, universiteti më i vjetër në vend dhe një nga më të vjetrit në botë. Më 21 dhjetor 2023, një student qëlloi 14 persona në universitetin dhe plagosin e rëndë 25 të tjerë. Pamjet e studentëve të frikësuar që iknin drejt çatisë së fakultetit bëjnë xhiron e botës. Siç përcaktoi më vonë politika, autori kishte vrarë dy persona pak ditë më parë dhe kishte qëlluar edhe të atin pak para amokut. Kur e kapi politika, ai u vetevra. Gjatë hetimit të sulmit, policia zbuloi se autori kishte në pronësi të ligjshme tetë armë zjarri, pasi ishte trajtuar për problemet e shëndetit mendor në të kaluarën. Midis tyre ishte një pushkë automatike amerikane AR-15 dhe një mitraloz ushtarak i modelit 61 Skorpion. Për të Blerë armët, autori ka marrë një hua në një bankë me vlerë rreth 40 mijë euro.

E drejta për pozimin e armëve - parashikohet me kushtet

Armët janë të disponueshme në Republikën Çeke. Vendi është tradicionalisht një prodhues dhe eksportues i madh evropian i armëve të vogla në mbarë botën. Në vitin 2022, Republika Çeke eksportoi armë në një vlerë totale prej rreth 1.2 miliardë euro. Në vitin 2021, nën qeverisjen e kryeministrit Andrej Babish të lëvizjes ANO, e drejta për të vendosur dhe për të bërë armë të përfshira në kushtet e çeke, falë shpenzimeve të partisë së atëhershme opozitare ODS. Aty thuhet: “E drejta për jetën e vet apo të një personi tjetër, qoftë edhe me armë, garantohet në kushtet e shoqërisë me ligj”. Ishte një përgjigje ndaj Bashkimit Evropian për të vendosur disa armë. Në atë kohë disa deputetë protestuan kundër përcaktimit të së drejtës për armëmbajtje në kushtet. Por ata mbetën në pakicë.

Qeveria nuk dëshiron asnjë kufizim të mëtejshëm

"Republika Çeke është ende një vend më tolerant në BE në këtë drejtim. Kjo duhet të ndalet", por qeveria nën kryeministrin Petr Fiala deri më tani nuk ka qenë në gjendje të shtrëngojë ligjet për armët. Rezistenca vjen nga vetja partia e Fialës, ODS. Ministrja e Mbrojtjes Jana Cernohova është një nga mbështetësit më të zëshëm të të drejtës për të mbajtur dhe armë.

"Unë jam pronar i ligjshëm i disa armëve dhe nuk e fsheh faktin se hobi im kujdes zhytjen, dhe qitje sportive", shkroi ministrja e mbrojtjes në rrjetin social X (Twitter). Fatkeqësisht, "njerëz e çmendur, njerëzit me probleme mendore, shofer makinash apo pilotë të avionëve nuk mund të parandalohen të bëjnë ndonjë vepër”, tha ajo.

Tregtarët duhet të japin informacione

Por qeveria është e ndarë për këtë çështje. Zëvendëskryeministri Ivan Bartos, kreu i Partisë Pirate, bën fjalë për një debat mbi "masat sistematike për të kryer akte të tilla dhune dhe çdo manifestim dhune dhe urrejtjeje". Ai tha për DW se partia e tij mbron një debat për shpeshtimin e testeve të aftësive për zotërimin e armëve dhe për kufizimet e pozimit të armëve me karikatorë të madh si dhe armëve të gjata. 

"Bazuar në përvojën nga jashtë, nuk duhet të rregullojmë armët në publik, të kufizojmë numrin e armëve të licencuara për pronarët ose të lidhim sistemin me regjistrin e kundërvajtjeve administrative", tha Bartos. Ministri i Brendshëm Vit Rakusan nga partia Stan bën edhe një herë për një diskutim rreth armëve në Republikën Çeke. 

"Kjo ngjarje tragjike ka sjellë shumë pyetje legjitime në debatin social dhe ka tronditur ndjenjat e njerëzve," u tha ai gazetarëve më 12 janar 2024.

"Ne po përballemi të gjejmë një ekuilibër dhe të mos hyjmë në debat në mënyrë histerike. Ne nuk dua që kjo të bëhet në kurriz të pronarëve të armëve."

"Presioni nga shumica e dërrmueseve që njerëzit nuk zotërojnë armë është legjitim", shtoi ministri i Brendshëm çek. Megjithatë, opozita e udhëhequr nga lëvizja ANO e ish-kryeministrit Babish, kundërshton ashpërsimin e ligjeve për armët. Prandaj është e diskutueshme, nëse do të jetë e mundur të kufizohet zotërimi i armëve në Republikën Çeke në të ardhmen e afërt./DW

cekia armatime

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë