LIVE UPDATES
Bota

DW: Ndërsa lufta me Iranin shpërthen, Evropa përgatitet për krizën energjetike

Kancelari gjerman Friedrich Merz paralajmëroi më parë këtë javë se ndikimi ekonomik mund të jetë "aq i rëndë sa ai që përjetuam së fundmi gjatë pandemisë COVID ose në fillim të luftës në Ukrainë", kur blloku uli blerjet e energjisë ruse. 

4 Prill 2026, 15:28 Nga D.S

DW: Ndërsa lufta me Iranin shpërthen, Evropa përgatitet për

IRAN-  Komisioni Evropian po u bën thirrje mbi 400 milionë qytetarëve të tij që të fluturojnë dhe të ngasin më pak automjete, të punojnë nga shtëpia dhe të japin kontributin e tyre për të kursyer energji, ndërsa lufta në Iran është tani në muajin e dytë.

Kancelari gjerman Friedrich Merz paralajmëroi më parë këtë javë se ndikimi ekonomik mund të jetë "aq i rëndë sa ai që përjetuam së fundmi gjatë pandemisë COVID ose në fillim të luftës në Ukrainë", kur blloku uli blerjet e energjisë ruse. 

"Sa më shumë të mund të bësh për të kursyer naftë, veçanërisht naftë, veçanërisht karburant avionësh, aq më mirë do të jemi", tha të martën Komisioneri i Energjisë i BE-së, Dan Jorgensen, pas një takimi të 27 ministrave të energjisë të BE-së në Bruksel, ku ata diskutuan sigurinë energjetike të bllokut.

Jorgensen u bëri thirrje evropianëve të dëgjojnë këshillat e Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë dhe të përdorin më shumë transportin publik, "të rrisin ndarjen e makinave dhe të miratojnë praktika efikase të drejtimit".

Por ekspertët thanë se BE-ja duhet të bëjë më shumë dhe të planifikojë për krizën e ardhshme , e cila jo vetëm që do të rrisë çmimet e benzinës në pompë, por do të dëmtojë edhe industrinë, do të rrisë inflacionin, duke ulur kërkesën dhe duke rritur çmimet e ushqimeve. 

"Ende nuk e kemi kuptuar madhësinë e krizës", tha për DW Ana Maria Jaller-Makarewicz, analiste kryesore e energjisë për Evropën në Institutin për Ekonominë e Energjisë dhe Analizën Financiare në Londër. 

"Mendoj se do të fillojmë ta ndiejmë ndryshimin muajin tjetër. Disa ngarkesa [të gazit natyror të lëngshëm] tashmë po devijohen drejt Azisë", shtoi ajo, duke aluduar në konkurrencën midis Evropës dhe Azisë për furnizimet në rënie.

A do t’i detyrojë lufta me Iranin Evropën dhe Azinë të konkurrojnë?
Çmimet e naftës dhe gazit janë rritur deri në 70% që kur SHBA-të dhe Izraeli e goditën për herë të parë Iranin me sulme ajrore në fund të shkurtit. Në shenjë hakmarrjeje, Irani ka lëshuar raketa dhe dronë mbi vendet e Gjirit të pasura me energji dhe ka bllokuar Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalojnë 20% e cisternave globale të naftës dhe gazit.

BE-ja ka pësuar gjithashtu një goditje — financiarisht. Sipas Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, vetëm 10 ditët e para të konfliktit  u kushtuan taksapaguesve evropianë 3 miliardë euro shtesë (3.4 miliardë dollarë) në importet e karburanteve fosile. 

Sipas një raporti të kohëve të fundit nga  grupi i ekspertëve Bruegel  , "një dyfishim i çmimeve të gazit do t'i shtonte rreth 100 miliardë euro kostove evropiane të importit të gazit gjatë 12 muajve të ardhshëm".

Por rritja e çmimeve nuk është shqetësimi i vetëm, me frikën e një krize furnizimi që tani po përhapet në të gjithë Evropën ndërsa lufta vazhdon. 

Fillimisht, politikëbërësit dukeshin të qetë, pasi BE-ja ishte më pak e varur nga importet e energjisë nëpërmjet Ngushticës së Hormuzit — vetëm 8% e  gazit natyror të lëngshëm (LNG) të BE-së importohej nga Katari para luftës. Vendet aziatike vareshin nga rruga e ngushtë ujore për gati një të tretën e konsumit të tyre të përgjithshëm.

Megjithatë, ndërsa lufta vazhdon dhe furnizimet po pakësohen, ekzistojnë shqetësime se luhatja më e vogël mund të shkaktojë mungesa, veçanërisht nëse aziatikët i tejkalojnë ofertat evropiane për furnizime të pakta me energji.

BE-ja ka diversifikuar furnizimin e saj me energji vitet e fundit në një përpjekje për të zvogëluar varësinë nga energjia ruse, duke e zëvendësuar atë me më shumë importe nga SHBA-ja dhe Norvegjia . SHBA-ja është tani eksportuesi më i madh i gazit në BE. Por, ndërsa konkurrenca për furnizime të kufizuara nxehet, aziatikët po kërkojnë gjithashtu për të siguruar një pjesë të atij LNG-je amerikane.

Në raportin e saj, Bruegel tha se që nga fillimi i luftës në Iran, "disa ngarkesa të LNG-së janë devijuar tashmë nga Evropa në Azi".

“Furnizimi me gaz i BE-së kufizohet më tej nga ndërprerja graduale e planifikuar deri në vitin 2027 e LNG-së ruse”, shtoi ajo. 

Çfarë mund të bëjë BE-ja? 
Disa në BE po bëjnë thirrje për një kthim te energjia ruse më e lirë.

Në samitin e liderëve të BE-së në mars, kryeministri belg Bart De Wever i tha gazetës së përditshme belge  L'Echo se BE-ja duhet të riarmatoset, por në të njëjtën kohë "të normalizojë marrëdhëniet me Rusinë dhe të rifitojë aksesin në energji të lirë".

"Është logjike. Privatisht, udhëheqësit evropianë më thonë se kam të drejtë, por askush nuk guxon ta thotë me zë të lartë", tha ai. 

Megjithatë, shefi i energjisë i BE-së, Jorgensen, e përjashtoi këtë mundësi dhe tha se BE-ja "nuk do të importojë asnjë molekulë" energjie ruse. Ekspertët thanë se në vend të kësaj, Komisioni mund të shqyrtojë një kufizim të mundshëm çmimesh për gazin dhe subvencione për industrinë. 

"Shumica e industrive që kërkojnë shumë energji, si çeliku, çimentoja, plehrat", mund të goditen nga rritja e çmimeve, tha për DW Alexander Roth, një nga autorët e raportit Bruegel.

Grupi lobist Fertilizers Europe  tha në mesin e marsit se lufta mund të ketë "implikime për [...] zinxhirët e furnizimit me plehra". Në një deklaratë, i bëri thirrje BE-së të ndihmojë fermerët të ruajnë "sigurinë ushqimore" dhe të marrë në konsideratë "ndihmë për fermerët evropianë, duke mbështetur njëkohësisht qëndrueshmërinë e industrisë së plehrave të Evropës", nëse kriza e Iranit vazhdon.

Një efekt i valëzuar ekziston gjithashtu në të gjithë zinxhirët e furnizimit të prodhimit të industrive të ndryshme, duke përfshirë kimikatet, plastikën, aluminin dhe qelqin. Në sektorin e aviacionit, raportet sugjerojnë se Lufthansa po planifikon të anulojë dhjetëra fluturime nëse kërkesa bie ndërsa kostoja e karburantit rritet. 

Megjithatë, disa ekspertë e kanë paralajmëruar bllokun kundër kufizimit të çmimit të gazit dhe naftës. 

“Tundimi në një tronditje çmimesh është të shtypen çmimet”, tha raporti Bruegel. “Ky do të ishte një gabim”, shtoi ai, duke thënë se një masë e tillë do të “dobësojë sinjalet e çmimeve që nxisin efikasitetin, uljen e kërkesës dhe investimet në energji të pastër”. 

Roth shpjegoi se një kufizim çmimesh do të ishte një kurë afatshkurtër për t'u ofruar njëfarë lehtësimi konsumatorëve, por në afatmesëm dhe afatgjatë, ato rrisin konsumin e gazit "dhe vonojnë largimin nga lëndët djegëse fosile".

BE duhet të 'shfrytëzojë mundësinë' për burimet e rinovueshme të energjisë, thonë analistët
Në vend të kufizimit të çmimeve, analistja e energjisë Jaller-Makarewicz argumentoi se BE-ja duhet të ndërmarrë "hapa konkretë" dhe të kërkojë një ulje të ngrohjes në restorante dhe në ndërtesat qeveritare. Ajo shtoi se qeveritë duhet të kufizojnë udhëtimet e zyrtarëve publikë në të gjithë bllokun, duke rritur "investimet në industritë lokale të gjelbra, siç janë pompat e nxehtësisë".

Roth tha se BE-ja duhet të bashkëpunojë në strategji me shtetet anëtare dhe në vend të subvencioneve të gazit të ofrojë një ulje të taksës mbi energjinë elektrike. "Kjo do të zvogëlonte faturën me të cilën përballen konsumatorët, por gjithashtu do t'i inkurajonte ata të shpenzonin për opsione elektrifikimi, të tilla si pompat e nxehtësisë dhe makinat elektrike", tha ai.

Raporti i Bruegel tha se lufta në Iran ka ekspozuar edhe një herë dobësinë evropiane në sektorin e energjisë, duke rekomanduar që "politikbërësit duhet të shfrytëzojnë mundësinë për të vendosur energji të rinovueshme dhe teknologji të elektrifikimit edhe më shpejt".

Ai përmendi shembujt e Spanjës — e cila vitet e fundit ka investuar shumë në energjinë e erës dhe diellore dhe ka arritur të stabilizojë çmimet e energjisë — dhe Italisë, ekonomisë më të varur nga gazi në Evropë. Italia importoi pjesën më të madhe të gazit të Katarit nëpërmjet Ngushticës së Hormuzit dhe ka parë një rritje të ndjeshme të çmimeve të energjisë këtë vit.

Edhe nëse lufta mbaron nesër, furnizimet me LNG nga rajoni nuk do të rifillojnë brenda natës. Kompleksi energjetik Ras Laffan në Katar , një burim kyç i gazit natyror për tregjet botërore, u godit nga raketat iraniane më 18 mars. Dëmi i madh mund të zgjasë me muaj ose vite për t'u riparuar përpara se të vihet në punë përsëri, tha kompania shtetërore QatarEnergy.

"Askush nuk e di se sa do të zgjasë kriza, por mendoj se është shumë e rëndësishme të nënvizohet se nuk do të jetë e shkurtër", tha Jorgensen i BE-së pas takimit të jashtëzakonshëm të së martës. "Infrastruktura energjetike në rajon është shkatërruar dhe vazhdon të shkatërrohet nga lufta."/DW

lufta ne iran konflikti ne lindjen e mesme evropa

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë