LIVE UPDATES
Bota

Humbje e kujtesës, çfarë po ndodh me euforinë e IA

Jeffrey Clarke, drejtori operativ i Dell, prodhues kompjuterësh, e ka quajtur situatën “mospërputhjen më të paprecedentë mes kërkesës dhe ofertës” që ka parë ndonjëherë. Xiaomi, prodhuesi kinez i telefonave inteligjentë, ka paralajmëruar për vonesa dhe rritje çmimesh.

12 Prill 2026, 07:27 Nga E. D

Humbje e kujtesës, çfarë po ndodh me euforinë e IA

Euforia e IA-së po krijon një problem të madh për elektronikën e konsumit. Çmimet po shpërthejnë për një komponent thelbësor

Prodhuesit e pajisjeve elektronike në botë, të mbledhur së fundmi në Las Vegas për Panairin e Elektronikës për Konsumatorët (CES), do të ishin të justifikuar po të kishin ndjenja të përziera për këtë vit. Entuziazmi për pajisje të reja të zgjuara, të fuqizuara nga Inteligjenca Artificiale është po aq i fortë sa kurrë.

Por, duke gëlltitur sasi të mëdha çipash memorie, të domosdoshme për gjithçka nga telefonat inteligjentë dhe kompjuterët personalë (PC) deri te pajisjet e lojërave dhe makinat, IA po krijon probleme furnizimi për prodhuesit e elektronikës, shkruan The Economist.

Jeffrey Clarke, drejtori operativ i Dell, prodhues kompjuterësh, e ka quajtur situatën “mospërputhjen më të paprecedentë mes kërkesës dhe ofertës” që ka parë ndonjëherë. Xiaomi, prodhuesi kinez i telefonave inteligjentë, ka paralajmëruar për vonesa dhe rritje çmimesh.

Analistët parashikojnë se çmimet e PC-ve mund të rriten me 15–20% si pasojë. IDC, një shoqëri kërkimore, vlerëson se nëse kjo situatë vazhdon, dërgesat globale të telefonave inteligjentë mund të bien deri në 5% këtë vit, ndërsa shitjet e PC-ve rreth dyfish më shumë se kaq.

Gjysmëpërçuesit janë një industri ciklike, që priret të kalojë nga teprica në mungesë. Por ky cikël mund të jetë ndryshe, pasi kërkesa për IA po riformëson mënyrën se si çipat e memories prodhohen, vlerësohen dhe shpërndahen. Për konsumatorët, pasojat mund të zgjasin me vite.

Në qendër të këtij problemi qëndron DRAM-i, memoria që përdoret në telefonat inteligjentë, laptopë dhe serverë. Procesorët e avancuar të IA-së, si ata të prodhuar nga Nvidia, varen nga një variant i specializuar i njohur si memorie me gjerësi të lartë (HBM), e cila vendos çipat vertikalisht për të rritur shpejtësinë dhe për të ulur konsumin e energjisë.

Ndërtimi i shpejtë i qendrave të të dhënave ka bërë që kërkesa për HBM të shpërthejë. Prodhimi i saj kërkon përdorimin e shumë burimeve: HBM kërkon tre deri në katër herë më shumë pllaka silici sesa DRAM-i standard.

Oferta është jashtëzakonisht e përqendruar. Vetëm tre kompani, SK Hynix dhe Samsung Electronics nga Koreja e Jugut, si dhe Micron nga SHBA-ja, kontrollojnë mbi 90% të të ardhurave globale nga DRAM-i dhe  po e zhvendosin kapacitetin drejt HBM-së, e cila, sipas Bloomberg Intelligence, do të përbëjë gjysmën e të ardhurave globale nga DRAM-i deri në fund të dekadës, nga 8% që ishte në vitin 2023.

HBM zakonisht gjeneron marzhe operative rreth 50% ose më shumë, krahasuar me rreth 35% për memorien standarde. Investitorët e kanë shpërblyer këtë strategji: që nga fillimi i vitit 2025, çmimet e aksioneve të këtyre tre kompanive janë rritur mesatarisht me 200% (shih grafikun 1).

Ana tjetër e medaljes është se çipat bazë të memories, të cilët përbëjnë 15–40% të kostos së telefonave inteligjentë dhe PC-ve, po bëhen më të rrallë dhe më të shtrenjtë. Çmimi i DRAM-it që përdoret në shumicën e pajisjeve të konsumit, i njohur si DDR4, është rritur me 1,360% që nga prilli i vitit 2025 (shih grafikun 2).

Ndikimi do të jetë i pabarabartë. Apple, me pajisjet e saj të shtrenjta dhe shkallën e madhe të prodhimit, do të jetë më e aftë të përballojë kostot më të larta dhe të sigurojë furnizim. Samsung do të përfitojë nga prodhimi i brendshëm i memories. Të tjerët nuk janë kaq me fat.

Asus, prodhues tajvanez i PC-ve, i rriti çmimet e laptopëve më 5 janar. Xiaomi ka thënë se kostot e memories do të kenë “ndikim të madh” mbi marzhet. Prodhuesit e makinave mund ta ndiejnë më fort trysninë: ndërsa automjetet përfshijnë gjithnjë e më shumë elektronikë, sasia e DRAM-it për makina po rritet me shpejtësi.

Lehtësimi do të vijë ngadalë. Prodhuesit e memories planifikojnë të shpenzojnë rreth 61 miliardë dollarë për investime kapitale në DRAM këtë vit, një rritje prej 14% krahasuar me 2025-n. Por kapaciteti i ri kërkon deri në dy vjet për të hyrë në punë. Për më tepër, 60–70% e investimeve të planifikuara janë destinuar për HBM, sipas Jukan Choi nga Citrini Research.

Prodhuesit kinezë, të cilët vitet e fundit janë bërë furnizues të mëdhenj të DRAM-it bazë, nuk ka gjasa ta mbushin boshllëkun; edhe ata po fokusohen te HBM. Për momentin, vetëm një rënie e bumit të IA-së do ta zbusë mungesën. Konsumatorët së shpejti mund ta ndiejnë pasojat./MONITOR

ia

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale

Shiko video te tjera