LIVE UPDATES
Bota

Mungesat e mëdha në buxhet, partitë gjermane në bisedime për koalicion, propozojnë 500 miliardë euro për mbrojtjen

Partitë CDU, CSU dhe SPD kanë rënë dakord që të shfuqizojnë kufirin e borxheve shtetërore lidhur me shpenzimet për mbrojtjen. Ndërsa 500 miliardë euro duhet të investohen për ripërtëritjen e infrastrukturës së vjetëruar.

5 Mars 2025, 11:15 Nga B.Z
Mungesat e mëdha në buxhet, partitë gjermane në bisedime
Krerët e CDU, CSU dhe SPD

GJERMANI - Nën presion të madh, Unioni CDU/CSUdhe SPD po zhvillojnë bisedime paraprake për një koalicion të mundshëm. Por tema për mungesat e mëdha në buxhet ka përparësi. Është vërtetuar se në katër vitet e ardhshme 130 miliardë euro nuk do të mund të mbulohen nga të hyrat buxhetore.

Ekonomistët gjermanë kanë llogaritur se armatimi shtesë i Bundeswehr-it do të kushtojë 400 miliardë euro në vitet e ardhshme. Në të njëjtën kohë, nevojiten rreth 500 miliardë për të rindërtuar infrastrukturën e vjetëruar. Këto para do të shkonin për riparimin dhe ndërtimin e rrugëve, urave dhe hekurudhave.

"Frena e huamarrjes"

Partnerët e mundshëm të koalicionit tani kanë vendosur të veprojnë. Të gjitha shpenzimet e mbrojtjes mbi një për qind të prodhimit të brendshëm bruto do të përjashtohen nga kufizimet për huamarrjen e re të qeverisë, të njohur si "frena e borxhit". Ky rregull parashikon frenimet e futjeve në borxhe mbi një nivel të caktuar të të ardhurave. Ndryshimi i këtij rregulli u njoftua nga kreu i CDU-së dhe kancelarit të ardhshëm Friedrich Merz.

"Duke marrë parasysh kërcënimin për lirinë dhe paqen tonë në kontinentin tonë, mbrojtja jonë duhet të udhëhiqet nga parimi se duhet të financohet gjithçka që është e nevojshme”, tha Merz.

Riparimi i rrugëve, hekurudhave dhe urave

Përveç kësaj, do të krijohet një "fond i posaçëm” prej 500 miliardë eurosh për një periudhë 10-vjeçare, 100 miliardë nga shuma totale i dedikohetlandeve. Landet do të lejohen të marrin borxhe në një shkallë më të ulët - deri në 0.35 për qind të prodhimit të tyre të brendshëm bruto. Deri më tani, ky ka qenë privilegj vetëm i shtetit federal.

Socialdemokratët dhe Kristiandemokratët do të paraqesin një kërkesë në Bundestag javën e ardhshme për ndryshimin e dispozitës kushtetuese për kufirin e huamarrjes. Në Bundestagun aktual ekziston një shumicë, për të cilën besohet se do të ketë dy të tretat për ndryshime kushtetuese, pasi edhe të Gjelbrit kanë bërë me dije se do ta votojnë ndryshimin.

Parlamenti i riu zgjodh më 23 shkurt, por deri në seancën e parë më 24 mars, parlamenti i vjetër ka të drejtë të marrë vendime. Në parlamentin e ri, për të arritur shumicën prej dy të tretave do të duheshin edhe vota nga e Majta apo nga AfD. E Majta kundërshton rritjen e shpenzimeve ushtarake, ndërsa Alternativa për Gjermaninë (AfD) në përgjithësi kundërshton ndryshimin e "frenave të borxhit".

Fondi i posaçëm

Këto janë shuma të mëdha parash. Për shembull, buxheti total i Gjermanisë vitin e kaluar ishte 467 miliardë euro. Pjesa e kredive ishte vetëm 25 miliardë euro, pjesa tjetër mbulohej nga të ardhurat. Kështu, buxheti u miratua sipas rregullave që kufizojnë huamarrjen e re.

"Fondet e posaçme” janë pjesë e financave të shtetit që menaxhohen veçmas nga buxheti normal dhe për rrjedhojë nuk i nënshtrohen "frenimit të huamarrjes”. Këto shuma nuk duhet të miratohen çdo vit në parlament, por vetëm një herë, me një shumicë prej dy të tretash në të dy dhomat e Parlamentit – Bundestag dhe Bundesrat. Që nga ai moment, shpenzimi i atyre parave mund të zgjasë me vite.

Nuk janë asete, janë borxhe

Kritikët thonë se një gjë e tillë është një lloj buxheti në hije dhe këtë e quajnë si një "kontabilitet kreativ". Gjykata Federale e Auditorëve në raportin e saj të vitit 2023, që kontrollon shpenzimet e fondeve buxhetore, ka përpiluar një raport mbi "asetet e veçanta" në të cilin thuhet se është më e saktë të flitet për "borxhe të veçanta".

Ndër modelet më të njohura të tilla deri tani ishte Fondi i Stabilizimit të Tregut Financiar, i krijuar gjatë krizës financiare globale në vitin 2008. Në atë kohë, shuma e kredisë arrinte në 90 miliardë euro. Në vitin 2020, Fondi i Stabilizimit Ekonomik u krijua për të zbutur pasojat ekonomike dhe sociale të pandemisë së koronavirusit.

Ky fond luajti një rol kyç pasi socialdemokratët fituan zgjedhjet e vitit 2021 dhe formuan një qeveri koalicioni me Liberalët (FDP) dhe të Gjelbrit. Shuma e kredisë prej 60 miliardë eurosh nuk u përdor gjatë pandemisë. Qeveria e re ka ridrejtuar fondet për mbrojtjen e klimës. Opozita kristiandemokrate ka paraqitur një padi në Gjykatën Kushtetuese, duke pretenduar se ky është anashkalimi i "frenave të borxhit”. Më pas, kjo pjesë e kredisë nuk mund të aktivizohej.

100 miliardë dollarë për Bundeswehr-in do të shpenzohen në 2027

Dy fonde speciale u krijuan në vitin 2022. I pari ishte pasojë e sulmit rus në Ukrainë. Bundestagu ka vendosur të modernizojë ushtrinë gjermane të lënë pas dore prej dekadash, me kredi të reja në vlerën 100 miliardë euro. Këto para do të shpenzohen deri në vitin 2027. Një fond i dytë special u krijua në 2022 për të stimuluar dhe mbështetur ekonominë gjermane gjatë krizës energjetike.

Gjykata Federale gjeti në raportin e saj se shuma e "aseteve të veçanta” më të mëdha – fondet e ngarkuara me kredi – arrin në rreth 869 miliardë euro. Vetëm një e dhjeta e kësaj shume mbulohet nga të ardhurat reale. Potenciali i borxhit të këtyre fondeve speciale arriti në 522 miliardë euro. Kjo është pesë herë më shumë se kreditë e planifikuara për buxhetet mes viteve 2023 dhe 2027, të cilat ishin parashikuar sipas rregullave të "frenave të borxhit”.

Shpenzimet e mëdha

Kreditë e reja do të çojnë në një rritje të ndjeshme të huamarrjes. Në vendet e Bashkimit Evropian, borxhet nuk kalojnë 60 për qind të prodhimit të brendshëm bruto. Nëse një vend merr hua përtej këtij kufiri, ai është i detyruar të reduktojë borxhin e tij dhe të përballet me gjoba financiare. Ato për vendet me borxh midis 60 dhe 90 për qind janë 0.5 për qind në vit.

Përveç kësaj, kreditë merren në tregun financiar, ndaj paguhet edhe interesi bankar. Gjermania ka shkaktuar 1.7 bilionë euro borxh gjatë dekadave të fundit. Vitin e kaluar nga buxheti është dashur të ndahen 33 miliardë euro për pagesat e interesave. Një vit më parë, kjo shumë ishte 39 miliardë euro, pasi normat e interesit u rritën për shkak të inflacionit.

Juristët dhe ekspertët financiarë paralajmërojnë se akumulimi i ri i borxheve do të rrisë ndjeshëm barrën e buxhetit me interesat e kredive. Situata buxhetore do të bëhet kështu më e ngushtë, duke kufizuar më tej hapësirën politike për manovrim./DW

gjermani mbrojtje koalicion

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë