LIVE UPDATES
Bota

Nga djepi në zyrë, përvojat e jetës në vendimet e shefave

Në një studim të vitit 2014, akademikët krahasuan të dhënat e nivelit të tornadove, tërmeteve dhe dukurive të ngjashme, me të dhënat biografike të drejtuesve të lindur në Amerikë, për të kuptuar lidhjen e fatkeqësive natyrore të përjetuara midis moshave 5 deri në 15 vjeç, me natyrën e vendimmarrjes në biznes.

31 Maj 2025, 07:24 Nga N.F
Nga djepi në zyrë, përvojat e jetës në vendimet e
Foto

SHBA- Cila është pika juaj e dobët? Pse e doni këtë punë? A jeni ekspozuar ndaj kimikateve toksike në mitër? Disa pyetje në intervistat e punës janë shumë të shpeshta. Disa pyetje të tjera nuk bëhen kurrë, shkruan The Economist.

Përvojat e hershme, duke filluar nga fetusi e deri në punën e parë, mund të ndikojnë në mënyrën se si njerëzit sillen në punë, dekada më vonë. Në një studim të botuar në vitin 2023, Raghavendra Rau dhe bashkautorët në Universitetin Cambridge, analizuan te drejtuesit e kompanive, efektin e të lindurit në pjesë shumë të ndotura të Amerikës, me dëshirën për ndërmarrjen e rrezikut.

Studiuesit zbuluan se shefat që kishin lindur në zona të përcaktuara më vonë si vende shumë të ndotura, të infektuara me kimikate të rrezikshme, ndërmorën më shumë rreziqe sesa kolegët dhe këto rreziqe zakonisht nuk shpërbleheshin.

Autorët mendojnë se ndotja ka ndikuar në zhvillimin e trurit të këtyre drejtuesve. Zoti Rau dhe Gennaro Bernile në Universitetin e Majamit dhe Vineet Bhagwat në Universitetin George Washington, kanë shqyrtuar gjithashtu efektin e ekspozimit të hershëm ndaj katastrofave natyrore.

Në një studim të vitit 2014, akademikët krahasuan të dhënat e nivelit të tornadove, tërmeteve dhe dukurive të ngjashme, me të dhënat biografike të drejtuesve të lindur në Amerikë, për të kuptuar lidhjen e fatkeqësive natyrore të përjetuara midis moshave 5 deri në 15 vjeç, me natyrën e vendimmarrjes në biznes.

Shefat që kishin përjetuar një fatkeqësi natyrore në fëmijëri, e cila kishte marrë shumë jetë, prireshin të ishin më të kujdesshëm në biznes dhe ruanin mënjanë më shumë para të thata se drejtuesit që nuk kishin përjetuar një fatkeqësi të madhe natyrore.

Por nëse fatkeqësia natyrore kishte shkaktuar vetëm disa vdekje, kjo përvojë kishte ndikuar që shefat të ndërmerrnin rreziqe më të mëdha në biznes. Autorët e studimit mendojnë se nëse rreziqet nuk kanë pasoja të skajshme, mund të duket sikur ato ia vlejnë barra qiranë.

Përvojat e hershme të jetës nuk kanë ndikim vetëm në dëshirën për të ndërmarrë rrezik. Drejtuesit e korporatave në Amerikë që kanë përjetuar një fatkeqësi natyrore të skajshme, gjithashtu drejtojnë kompani me emetime më të ulëta karboni.

Në Kinë, politikanët rajonalë që u zhvendosën në fshat në moshë të re gjatë Revolucionit Kulturor, kanë më shumë gjasa se sa kolegët që të ndjekin politika në dobi të të varfërve në zonat rurale. Edhe mjediset familjare ku njerëzit rriten gjatë dekadave, ndikojnë në vendimet për shpërndarjen e kapitalit.

Studiuesit zbuluan se shefat që u rritën në shtëpi ku babai ishte familjari i vetëm që fitonte para dhe më i arsimuar se nëna, vazhdojnë t’u japin menaxherëve meshkuj buxhete më bujare se menaxhereve femra.

Edhe sfondi ekonomik ndikon në vendimet në punë. Në vitin 2017, Antoinette Schoar nga Instituti i Teknologjisë në Masachusetts dhe Luo Zuo në Universitetin Kombëtar të Singaporit, analizuan historitë e karrierës së mbi 2000 drejtuesve të kompanive amerikane, për të kuptuar nëse ata e kishin filluar punën gjatë një recesioni.

Zbuluan se shefat që kishin nisur punë gjatë recesionit, ishin menaxherë më konservatorë dhe kursimtarë, krahasuar me ata që kishin marrë kontrollin gjatë një ekonomie në lulëzim.

Ky ndryshim vjen pjesërisht nga efekti që kanë rëniet ekonomike në vendet e punës. Drejtuesit që kanë nisur punën në kohë recesioni, kanë më shumë gjasa të fillojnë karrierën në firma më të vogla ose private, dhe puna në këto kompani ndikon në stilin e tyre drejtues.

Gjendja e hershme e ekonomisë ka ndikim edhe tek investitorët profesionistë. Një studim i fundit nga Jie Chen dhe bashkautorët në Universitetin Leeds, zbuloi se menaxherët e fondeve që filluan punën gjatë një recesioni, kishin kthime më të mira fitimi se të tjerët.

Ju mund të pyesni pse kanë rëndësi këto gjëra. Në fund të fundit, nuk është për t’u habitur që njerëzit formohen nga përvojat e tyre. Ashtu siç demografia nuk është thjesht fat, as fatkeqësitë, rëniet ekonomike apo problemet e zhvillimit, nuk janë.

Individët mund të shkojnë kundër rrymave ose t’i ndjekin ato. Askush nuk duhet të zgjedhë kandidatët në punë duke u mbështetur në vitet e hershme të formimit të tyre si njerëz. Dhe nëse do të shqetësoheshim për efektet e dukurive natyrore te viktimat, drejtuesit e kompanive nuk do të ishin në krye të listës.

Por ka tri arsye të mira për t’u kushtuar vëmendje studimeve të këtij lloji. Së pari, na tregojnë se shefat janë formuar nga ngjarje dhe mjedise që kanë qenë jashtë kontrollit të tyre. Fati luan një rol të rëndësishëm në suksesin në karrierë dhe në talent.

Së dyti, këto studime mund të shërbejnë si argument se nevojiten përvoja të larmishme në organizata. Dhe së treti, ato tregojnë se ngjarjet lënë pas gjurmë të mëdha që zgjasin. Në një kohë kur Amerika rrezikon të rrëshqasë në një recesion të vetëshkaktuar, pasojat për menaxherët dhe punëtorët do të ishin më të gjata se një cikël biznesi./ The Economist.

the economist.

Sondazh

Poll

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend