4 Qershor 2025, 08:01
Nga N.F
Rrufe
JAPONI- Momenti kur dy rryma elektrike përplasen dhe formojnë një rrufe është kapur për herë të parë, duke zbuluar rolin që luan ky proces në krijimin e rrezeve të fuqishme gama në Tokë. Ky vëzhgim konfirmon hipotezën se shkëndijat tokësore të rrezeve gama (TGF), të shoqëruara me rrufe, janë rezultat i një fushe të fortë elektrike që përshpejton elektronet pothuajse me shpejtësinë e dritës.
Në vëzhgimet e kryera në qytetin Kanazawa, Prefektura Ishikawa, Japoni, një ekip studiuesish të udhëhequr nga fizikani Yuuki Wada i Universitetit të Osakës përdorën një sistem të përparuar me shumë sensorë për të regjistruar goditjet e rrufeve në lëvizje të ngadaltë në gjatësi vale të shumëfishta.
"Aftësia për të studiuar fenomene ekstreme siç janë TGF-të që burojnë nga rrufeja na lejon të kuptojmë më mirë proceset me energji të lartë që ndodhin në atmosferën e Tokës", shpjegon Wada.
Edhe pse formimi i rrufesë nga retë në tokë është i shpejtë, ai nuk është i menjëhershëm dhe kërkon një rrufe paraprake për të hapur rrugën. Ajri nuk është në thelb shumë përçues, por grumbullimi i ngarkesës në atmosferë si rezultat i një stuhie mund të krijojë një kanal ajri të jonizuar përgjatë të cilit mund të rrjedhin rryma elektrike. Ky është rrufeja paraprake, e cila mund të drejtohet poshtë nga retë ose lart nga toka.
Mendohet se TGF-të janë rezultat i përshpejtimit të elektroneve në shpejtësi afër shpejtësisë së dritës në fusha të forta elektrike të krijuara nga stuhitë. Kur elektronet ngadalësohen papritur, për shkak të përplasjeve me bërthamat atomike në atmosferë, humbja e energjisë manifestohet si rreze gama.
Nga rrufeja te rrezet gama
Studiuesit instaluan një pajisje tokësore për të monitoruar rrufetë në gjatësi vale radio, optike dhe me energji të lartë, të aftë të regjistrojnë detaje në një shkallë mikrosekondash. Rezultatet e tyre, të botuara në revistën Science Advances , treguan se TGF-të nuk janë të njëkohshme me rrufenë, por i paraprijnë asaj. Megjithatë, po flasim për intervale kohore absolutisht mikroskopike, dhe me sy të lirë ato duken absolutisht të njëkohshme - vetëm me pajisje të teknologjisë së fundit mund ta shohim realitetin.
Ekipi vëzhgoi dy rrufe, njëra me ngarkesë negative që binte nga një re stuhie drejt një kulle televizive tokësore, dhe tjetra me ngarkesë pozitive që ngrihej nga kulla.
Pak para se të takoheshin dy pararendësit e rrufeve me ngarkesë të kundërt, midis tyre u krijua një fushë elektrike shumë e përqendruar, në të cilën elektronet u përshpejtuan në shpejtësi relativiste.
Fotoni i parë i rrezeve gama u zbulua vetëm 31 mikrosekonda - 31 të miliontat e sekondës - para se rrezet të përplaseshin. Shpërthimi i plotë i TGF zgjati deri në 20 mikrosekonda pasi pararendësit u përplasën dhe u krijua rrufeja.
Është hera e parë që shkencëtarët e kanë vëzhguar dhe regjistruar këtë proces, duke ofruar informacione të reja dhe shumë të detajuara rreth asaj se si stuhitë mund të prodhojnë energji të mjaftueshme për të krijuar rreze gama - forma më energjike e dritës në spektrin elektromagnetik.
japoni rrufe shekncetare
Bota
4 Qershor 2025, 07:50
N.F
Ratko Mlladiç
BOSNJE- Ish-udhëheqësi ushtarak serb i Bosnjës, Ratko Mlladiç i cili po vuan dënimin me burgim të...
Bota
4 Qershor 2025, 07:42
r.ll
foto ilustruese
SHBA- Fondacioni Humanitar i Gazës (GHF), një organizatë e sapoformuar e mbështetur nga SHBA-të dhe Izraeli, do t&...
Bota
4 Qershor 2025, 07:38
r.ll
UKRAINË- Goditjet kanë pasuar njëra-tjetrën në 48 orët e fundit, duke dhënë një shenjë të mënyr&eu...
Bota
4 Qershor 2025, 07:31
r.ll
foto ilustruese
SHBA- Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka nënshkruar një urdhër që dyfishon tarifat për importet e ç...
Bota
3 Qershor 2025, 22:55
E. D
Antonio Guterres
GAZA- Sekretari i Përgjithshëm i OKB Antonio Guterres, është shprehur se situata në Rripin e Gazës ësht...
Bota
3 Qershor 2025, 22:45
E. D
foto ilustruese
UKRAINË- Kievi ka hedhur poshtë kushtet e Moskës për paqe në Ukrainë gjatë raundit të dy...
Bota
3 Qershor 2025, 22:29
E. D
Volodymyr Zelensky
UKRAINË- Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky njoftoi të martën riorganizime në ushtrinë e vendit. Midis ty...
Bota
3 Qershor 2025, 21:43
E. D
foto ilustruese
GJERMANI- Rreth 20,000 njerëz po detyrohen të largohen nga shtëpitë dhe bizneset e tyre në Gjermani për shkak...
Bota
3 Qershor 2025, 21:21
E. D
Emmanuel Macron dhe Giorgia Meloni
ITALI- Bisedimet me kryeministrin e Sllovakisë, Robert Fico dhe Giorgina Melonit u përqendruan në paqen e...
Bota
3 Qershor 2025, 20:54
E. D
Donald Trump
SHBA- Zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Caroline Levitt, ka konfirmuar se presidenti amerikan Don...