LIVE UPDATES
Bota

Shtypja e protestave në Iran/ Analiza: Cilat janë opsionet ushtarake të SHBA-së?

Mes një shtypjeje brutale ndaj protestuesve anti-regjim në Republikën Islamike, presidenti amerikan kishte premtuar "veprime shumë të forta" përpara se të tërhiqej disi të mërkurën, pasi i ishte thënë nga "burime shumë të rëndësishme nga pala tjetër" se "vrasjet në Iran po ndalen".

16 Janar 2026, 22:57 Nga DOSJA
Shtypja e protestave në Iran/ Analiza: Cilat janë opsionet ushtarake
foto ilustuese

Për pjesën më të madhe të dy javëve të fundit, Donald Trump ka menduar publikisht se çfarë të bëjë në Iran. Mes një shtypjeje brutale ndaj protestuesve anti-regjim në Republikën Islamike, presidenti amerikan kishte premtuar "veprime shumë të forta" përpara se të tërhiqej disi të mërkurën, pasi i ishte thënë nga "burime shumë të rëndësishme nga pala tjetër" se "vrasjet në Iran po ndalen".

Një paparashikueshmëri e tillë është një shenjë dalluese e Trump, por me një aeroplanmbajtëse amerikane në rrugën e saj drejt Lindjes së Mesme, personelin ushtarak amerikan që thuhet se po tërhiqet nga bazat kryesore në rajon dhe mbylljen e përkohshme të hapësirës ajrore iraniane në fillim të kësaj jave, ka shenja se një formë sulmi mund të jetë e afërt .

DW pyeti disa ekspertë se cilat janë opsionet për SHBA-në në Iran. A ka një mundësi të zbatueshme ushtarake për SHBA-në në Iran? Përgjigja për këtë varet kryesisht nga qëllimet e një sulmi, sipas ish-kolonelit të Marinës Amerikane, Mark Cancian.

"Asnjë sulm ushtarak nuk mund t'i ndalojë autoritetet iraniane nga vrasja e demonstruesve. Megjithatë, Shtetet e Bashkuara mund të sulmojnë forcat e sigurisë, me shumë mundësi Gardën Revolucionare, me qëllim që të ndëshkojnë Iranin dhe t'u bëjnë të qartë forcave të sigurisë dobësinë e tyre", tha Cancian, i cili tani punon në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare, një organizatë me seli në Uashington.

Ashok Swain, i cili drejton departamentin e kërkimit të paqes dhe konfliktit në Universitetin Uppsala në Suedi, pajtohet që çdo përfshirje ushtarake duhet të jetë "e kufizuar" dhe të përmbushë qëllime specifike, siç është mbrojtja e trupave ose aleatëve amerikanë.

“Kjo zakonisht tregon një qëndrim të parandalimit rajonal – mbrojtje ajrore dhe raketore, mbrojtje detare dhe vija të qarta të kuqe – të kombinuara me veprime shumë selektive, qartësisht të atribuueshme kur është e nevojshme”, tha ai.

Të dy ekspertët ranë dakord se përdorimi i teknologjisë, siç është bombarduesi i fshehtë B-2 dhe raketat e tjera të përdorura në  sulmin e Operacionit “Midnight Hammer” në vendet bërthamore iraniane qershorin e kaluar , nuk do të kishte kuptim në këtë rast.

"Do të ishte e mundur, por nuk është e nevojshme", tha Cancian. "Raketa me rreze të gjatë veprimi si Tomahawk do të ishin efektive. B-2 u përdor në Midnight Hammer sepse vetëm ai mund të mbante bombën e specializuar për objektiva të ngurtësuar dhe të varrosur thellë."

Swain shtoi se "sulmet e këtij lloji janë ngjarje me rrezik të lartë, përcaktuese politikisht, të vështira për t'u mbajtur të kufizuara, të lehta për t'u keqinterpretuar dhe ka të ngjarë të sjellin hakmarrje kundër forcave amerikane dhe partnerëve në rajon".

Cilat do të ishin pasojat e mundshme të një sulmi?

Këto, natyrisht, do të ndryshonin disi në varësi të formës që merr çdo sulm. Por eksperti i marrëdhënieve ndërkombëtare Mohammad Eslami nga Instituti i Universitetit Evropian bën thirrje për kujdes.

“Çdo veprim ushtarak i SHBA-së ka të ngjarë të sjellë përfitime minimale strategjike, ndërkohë që do të përshkallëzonte në mënyrë dramatike paqëndrueshmërinë rajonale, do të eksportonte pasiguri në të gjithë Lindjen e Mesme dhe do të forconte vendosmërinë e Iranit në vend që ta dobësonte atë”, tha ai.

Për Swain, çdo gjë përtej sulmeve të nevojshme të synuara ndaj një fuqie bërthamore tjetër me ndikim në Lindjen e Mesme mund të jetë e kushtueshme për SHBA-në.

"Çdo gjë më e gjerë shndërrohet shpejt në përshkallëzim, forcon përfaqësuesit e linjës së ashpër dhe i ekspozon civilët ndaj kundërsulmit", tha ai.

Sipas pikëpamjes së Cancian, këto misione të fokusuara ka të ngjarë të jenë e vetmja rrugë veprimi që do të merret në konsideratë në çdo rast dhe do të tërheqin pak pasoja serioze. "Shtetet e Bashkuara nuk do të nisnin sulme pranë demonstruesve [ose] aty ku po ndodhin konfrontimet. Mund të sulmojnë selinë dhe bazat e forcave të sigurisë", tha ai.

A mund ta kapin ose vrasin SHBA-të Ajatollah Ali Khamenein?

Kapja e udhëheqësit venezuelian Nicolas Maduro nga forcat amerikane në fillim të këtij muaji është përshëndetur nga administrata Trump si një sukses i madh strategjik. Por ekspertët me të cilët foli DW nuk mendojnë se një taktikë e ngjashme ka të ngjarë të përdoret ndaj Ajatollah Ali Khameneit, udhëheqësit suprem të Iranit që nga viti 1989. 

Ndërsa Eslami konsideron se "atentati është teorikisht i mundur", në terma praktikë, ai e konsideron atë një nismë të parealizueshme për shkak të "strukturës së brendshme të Iranit, thellësisë gjeografike dhe besnikërisë absolute të Sepah-e Vali-e Amr [njësisë së fshehtë të Gardës Revolucionare] të ngarkuar me mbrojtjen e tij".

Kush janë Garda Revolucionare e Iranit?

Cancian shton se natyra e protestave dhe reagimi ndaj tyre do të thotë që, edhe në rast se një kapje ose vrasje e tillë do të ishte e mundur, koha nuk mund të ishte tani.

"Shtetet e Bashkuara nuk kanë forcat e nevojshme në vend ose javët e nevojshme për përgatitje. Ky është gjithashtu një objektiv më i vështirë, më larg Shteteve të Bashkuara dhe nga pika e lëshimit në Gjirin Persik", tha ai.

Cilat janë opsionet jo-ushtarake për SHBA-në në Iran?
Duke pasur parasysh mungesën e opsioneve ushtarake në dispozicion të administratës Trump, mund të jetë që një veprim më pak dramatik është rruga më e zgjuar. Swain tha se një numër "opsionesh të nëndiskutuara" janë të hapura për SHBA-në, duke përfshirë: "presionin financiar mbi subjekte specifike të lidhura me represionin, lëvizjet mbrojtëse rajonale që zvogëlojnë ndikimin e Iranit, siç është mbrojtja nga raketat dhe siguria detare dhe diplomacia që përdor karrota, si dhe shkopinj".

Ai shtoi se mbështetja e popullsisë iraniane në mënyra më delikate do të kishte një ndikim më të madh nga sa njihet shpesh. "Mbështetja e fshehtë për shoqërinë civile dhe aksesin në informacion zakonisht qëndron në sfond gjithashtu, por funksionon më mirë kur është e mërzitshme, e qëndrueshme dhe e besueshme, jo kur shoqërohet me përshkallëzim ushtarak që i lejon Teheranit të paraqesë çdo mospajtim si të sponsorizuar nga të huajt."

Për Cancian, "rivendosja e internetit [një ndërprerje komunikimi ka qenë në fuqi për më shumë se një javë ] do të ishte veprimi më i dobishëm për demonstruesit. Kjo do t'u lejonte atyre të rrjetëzoheshin, të ndanin informacion dhe të përqendroheshin".

Së fundmi, për Eslamin, pyetja themelore është nëse këto janë vendime që SHBA-të duhet t’i marrin vetë. “E vetmja mundësi e qëndrueshme është një kthim te e drejta ndërkombëtare, diplomacia dhe institucionet shumëpalëshe. Ndërhyrja e vazhdueshme e njëanshme përforcon paqëndrueshmërinë dhe ndjek një model pas Luftës së Dytë Botërore, në të cilin përfshirja ushtarake prodhon vazhdimisht pasiguri afatgjatë në vend të rendit”, përfundoi ai.

Cancian shton se natyra e protestave dhe reagimi ndaj tyre do të thotë që, edhe në rast se një kapje ose vrasje e tillë do të ishte e mundur, koha nuk mund të ishte tani.

"Shtetet e Bashkuara nuk kanë forcat e nevojshme në vend ose javët e nevojshme për përgatitje. Ky është gjithashtu një objektiv më i vështirë, më larg Shteteve të Bashkuara dhe nga pika e lëshimit në Gjirin Persik", tha ai.

Cilat janë opsionet jo-ushtarake për SHBA-në në Iran?
Duke pasur parasysh mungesën e opsioneve ushtarake në dispozicion të administratës Trump, mund të jetë që një veprim më pak dramatik është rruga më e zgjuar. Swain tha se një numër "opsionesh të nëndiskutuara" janë të hapura për SHBA-në, duke përfshirë: "presionin financiar mbi subjekte specifike të lidhura me represionin, lëvizjet mbrojtëse rajonale që zvogëlojnë ndikimin e Iranit, siç është mbrojtja nga raketat dhe siguria detare dhe diplomacia që përdor karrota, si dhe shkopinj".

Ai shtoi se mbështetja e popullsisë iraniane në mënyra më delikate do të kishte një ndikim më të madh nga sa njihet shpesh. "Mbështetja e fshehtë për shoqërinë civile dhe aksesin në informacion zakonisht qëndron në sfond gjithashtu, por funksionon më mirë kur është e mërzitshme, e qëndrueshme dhe e besueshme, jo kur shoqërohet me përshkallëzim ushtarak që i lejon Teheranit të paraqesë çdo mospajtim si të sponsorizuar nga të huajt."

Për Cancian, "rivendosja e internetit [një ndërprerje komunikimi ka qenë në fuqi për më shumë se një javë ] do të ishte veprimi më i dobishëm për demonstruesit. Kjo do t'u lejonte atyre të rrjetëzoheshin, të ndanin informacion dhe të përqendroheshin".

Së fundmi, për Eslamin, pyetja themelore është nëse këto janë vendime që SHBA-të duhet t’i marrin vetë. “E vetmja mundësi e qëndrueshme është një kthim te e drejta ndërkombëtare, diplomacia dhe institucionet shumëpalëshe. Ndërhyrja e vazhdueshme e njëanshme përforcon paqëndrueshmërinë dhe ndjek një model pas Luftës së Dytë Botërore, në të cilin përfshirja ushtarake prodhon vazhdimisht pasiguri afatgjatë në vend të rendit”, përfundoi ai.-DW

protestat ne iran

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë