LIVE UPDATES
Bota

Si hakerat pro-ukrainas kanë sabotuar në çdo hap luftën e Rusisë?

Pas fillimit të pushtimit rus vitin e kaluar, një numër i madh hakerash në mbarë botën, shprehën solidaritetin me Ukrainën dhe ndërmorën veprime kundër Moskës.

24 Nëntor 2023, 09:16 Nga a.g
Si hakerat pro-ukrainas kanë sabotuar në çdo hap luftën e
foto ilustruese

Nga Lizaveta Tsybulina “Worldcrunch”

Ka qenë një përpjekje e bashkërenduar, e cila nisi me pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës nga Rusia më 24 shkurt 2022, dhe që prej asaj kohe nuk është ndalur: hakerat pro-ukrainas, kanë shenjestruar agjencitë dhe bizneset qeveritare ruse, duke mbledhur informacione sekrete dhe duke ia kaluar ato shërbimit sekret ukrainas dhe forcave të tjera të inteligjencës perëndimore.

Ka shumë mospërputhje mbi totalin e zbulimeve dhe rrjedhjeve të raportuara gjatë 20 muajve të fundit. Nga fillimi i këtij viti, mbikëqyrësi dixhital i Rusisë, Roskomnadzor, ka identifikuar 150 rrjedhje të mëdha. Ndërkohë Kaspersky Lab, një kompania ruse e sigurisë kibernetike, raportoi 168 rrjedhje, që arrijnë në rreth 2 miliardë rreshta të dhënash, përfshirë 48 milionë me fjalëkalime të fshehta.

Pas fillimit të pushtimit rus vitin e kaluar, një numër i madh hakerash në mbarë botën, shprehën solidaritetin me Ukrainën dhe ndërmorën veprime kundër Moskës. “Kolegët e mi dhe unë veprojmë sipas parimit: mund të hakerohet, atëherë duhet të hakerohet”- thotë një përfaqësues i grupit Cyber.Anarchy.Squad.

“Ne besojmë në shenjestrimin e çdo gjëje të arritshme, sidomos nëse është e rëndësishme për të mposhtur armikun”- shton ai. “BlackBird”, një nga themeluesit e komunitetit DC8044, shpjegon më tej se objektivi kryesor i hakerimit ndaj faqeve dhe sistemeve të institucioneve ruse është marrja e të dhënave të dobishme për forcat ukrainase të sigurisë. “Të dhënat personale të marra nga grupet tona, ndahen zakonisht me forcat e sigurisë së Ukrainës. Ato e grumbullojnë dhe analizojnë këtë informacion për t’i mbështetur me më shumë efektivitet operacionet e tyre në fushën e betejës”- shprehet eksperti.

Hakerat bashkëpunojnë ngushtë edhe me shërbimet e inteligjencës ukrainase. Ata janë të angazhuar në operacione zbulimi, sabotimi dhe informacioni. Andrey Baranovich, bashkëthemelues i grupit ukrainas CyberAlliance thotë se “nëse kalojmë 24 orë duke hakeruar diçka, viktimave tona u duhet të paktën një javë që të marrin veten nga sulmi dhe në rastin optimal, ato nuk e marrin veten asnjëherë”.

Hakerat pajtohen njëzëri se rrjedhjet e bëra tashme të njohura janë vetëm maja e ajsbergut. Në shumicën e rasteve, pasi kanë fituar qasje tek të dhënat, hakerat përpiqen të mos e zbulojnë informacionin publikisht, që të mos reagojë organizata që është është hakeruar. “Disa baza të dhënash në të cilat hakerat kanë tashmë akses, janë vazhdimisht të ngopura me sasi të mëdha të dhënash të reja dhe nxjerrja e tyre në publik do të thotë të humbasësh këtë qasje”- thotë BlackBird.

Sa e ndjeshme është Rusia ndaj sulmit të hakerave?

Shkeljet e të dhënave bëhen publike kur hakerat duan që të dëmtojnë armikun ose të krijojnë një reputacion për veten e tyre. Natyrisht, të dhënat e përftuara shiten edhe për para, tek ata që quhen në gjuhën teknike ‘spammers’, mashtruesit kibernetike dhe grumbulluesit e të dhënave. “Ne vjedhim dhe shesim vazhdimisht të dhëna”- thotë Michael Myers, një anëtar i grupit të hakerave UHG. “Në përgjithësi përpiqemi të ndihmojmë personelin tonë ushtarak, por po ashtu duhet të financojmë operacionet tona teknike”- thekson ai.

Natyrisht, duke qenë të gjitha aspektet e tjera të barabarta, sa më shumë njerëz të përdorin internetin, duke lënë atje të dhënat e tyre, aq më shumë rrjedhje të dhënash do të ndodhin.

Rusia është ndër liderët botërorë në përdorimin e internetit, dhe pandemia COVID-19 e rriti përdorimin.

Sanksionet ekonomike të Perëndimit, nuk po i bëjnë gjërat më të lehta për Moskën. Shumë kompani perëndimore të teknologjisë së informacionit, që u kishin shitur bizneseve ruse programe kundër hakerave dhe hakerimit - Cisco, IBM, Imperva, Fortinet, Norton, Avast - i kanë kufizuar apo ndërprerë plotësisht aktivitetet e tyre në Rusi.

“Nëse më herët kompanitë ruse kishin luksin të përdornin një softuerit më të madh, më të njohur, më të provuar kundër hakerimit, tani ato duhet të improvizojnë”- vëren një ekspert, i cili dëshironte të mbetej anonim. “Fakti që Rusia është shumë e varur nga teknologjitë perëndimore, të cilat tani janë tepër të vështira për t’u zëvendësuar, e bën edhe më të lehtë hakerimin e Rusisë”- thekson Baranovich nga Aleanca Kibernetike e Ukrainës.

Si i lufton Rusia hakerat?

Në teori, Roskomnadzor, agjencia ruse e mediave dhe teknologjisë së informacionit, ka mandatin për të mbrojtur të dhënat personale. Ky është një organ qeveritar shumë aktiv: bllokon faqet e opozitës, zbaton censurën e vendosur nga regjimi në Rusi, studion mënyrat për të shkëputur rrjetet ruse nga sulmet e jashtme.

Madje sigurohet që presidenti rus Vladimir Putin të mos etiketohet me emra fyes në rrjet. Për shkak të listës së gjatë të detyrave të tij, asaj nuk i ka mbetur asnjë burim për të mbrojtur të dhënat personale të rusëve, dhe ligji nuk ofron ndonjë ndihmë reale në këtë drejtim.

“E gjithë lufta aktuale kundër rrjedhjes së të dhënave, përfshin dërgimin e letrave dhe simulimin e një aktiviteti të fuqishëm. Vendosen disa gjoba vetëm pasi shpërthen një skandal në media”- vëren eksperti i sigurisë së informacionit. Mbrojtja e të dhënave personale është pak e shumë e tillë: Çdo operator i të dhënave personale - qoftë kompania kryesore ruse e internetit Yandex apo një shërbim rajonal i shpërndarjes së picave - duhet të përfshihet në regjistrin e operatorëve.

Aktualisht ka gati 1 milionë kompani të tilla. Nëse ndodh një rrjedhje të dhënash, kompania është e detyruar të njoftojë Roskomnadzor. Zakonisht kjo e fundit nis një hetim dhe më pas mund ta detyrojë kompaninë të përballet me përgjegjësi administrative. Gjoba maksimale është 100.000 rubla (1.100 dollarë).

Ministria e Zhvillimit Dixhital në Rusi, po përgatit tani një projekt-ligj që shpreson se mund të zvogëlojë numrin e rrjedhjes së të së dhënave. Ai parashikohet të rritë gjobat për kompanitë, të dhënat e të cilave janë bërë publike. Për shkeljen e parë ka një gjobë 3-15 milion rubla (33.000- 170.000 dollarë).

Për një rrjedhje të përsëritur, gjoba shkon në 3 për qind të xhiros vjetore të kompanisë, por jo më pak se 15 milion rubla dhe jo më shumë se 500 milion rubla (5.5 milionë dollarë). Njëherazi, kompania do të jetë në gjendje ta ulë gjobën, vetëm nëse arrin një marrëveshje me shumicën e viktimave, përfshirë njerëzit të dhënat e të cilëve janë zbuluar, duke u ofruar atyre kompensim. Kjo supozohet të bëhet përmes Shërbimeve Shtetërore. Biznesi ka tradicionalisht frikë se zyrtarët do ta përdorin këtë ligj jo për të mirën e shoqërisë, por për interesat e tyre personale

Roskomnadzor ka propozuar licencimin e operatorëve të mëdhenj të të dhënave personale (më shumë se 1 milionë të tillë). Projekti parashikon kalimin në një sistem licencimi, ku kompanitë me më shumë se 1 milionë regjistrime do të duhet të plotësojnë kritere specifike.

Ato përfshijnë punësimin e të paktën 5 personave me arsim të lartë në sigurinë e informacionit, tregimin e aftësisë për të paguar gjoba të mëdha dhe kufizimin e përpunimit të të dhënave brenda Rusisë. Më pas, Roskomnadzor do të kryejë një vlerësim të infrastrukturës së IT të kompanisë për të përcaktuar se ajo është mjaftueshëm e mbrojtur.

Edhe pse kjo duket si e arsyeshme, biznesi druhet se zyrtarët do ta përdorin atë për synime jo të mira, dhe më tepër për interesat e tyre personale apo ekonomike. “Një ligj i tillë i inkurajon zyrtarët të përpiqen të rrisin numrin e gjobave, në vend që të ndalojnë rrjedhjet e të dhënave”-  përfundon eksperti i sigurisë kibernetike.

lufta ukraine-rusi

Sondazh

Poll

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!