LIVE UPDATES
Bota

Superkompjuteri më i shpejtë i Evropës ndodhet në Gjermani/ "Jupiter" do të ndihmojë në fushat e klimës e inteligjencës artificiale

"Jupiteri" është superkompjuteri i parë ekzaskalor i Evropës. Kjo do të thotë se mund të kryejë të paktën një trilion (njësh me 18 zero) operacione aritmetike për sekondë. Në Shtetet e Bashkuara tashmë ekzistojnë tre kompjuterë të tillë, të gjithë të operuar nga Ministria e Energjisë. Në Evropë, megjithatë, një kompjuter si Jupiteri është risi. Sipas Thomas Lippert-it, drejtor i Qendrës së Superkompjuterëve në Qendrën Kërkimore gjermane Jülich, Jupiteri është njëzet herë më i fuqishëm se çdo kompjuter tjetër në Gjermani.

5 Shtator 2025, 17:35 Nga Dosja
Superkompjuteri më i shpejtë i Evropës ndodhet në Gjermani/
foo ilustruese

GJERMANI- Superkompjuteri më i shpejtë i Evropës u përurua zyrtarisht në Qendrën Kërkimore Jülich. Kancelari gjerman Friedrich Merz e përshëndeti atë si një përparim teknologjik dhe shkencor.

Çfarë është "Jupiteri"?

"Jupiteri" është superkompjuteri i parë ekzaskalor i Evropës. Kjo do të thotë se mund të kryejë të paktën një trilion (njësh me 18 zero) operacione aritmetike për sekondë. Në Shtetet e Bashkuara tashmë ekzistojnë tre kompjuterë të tillë, të gjithë të operuar nga Ministria e Energjisë. Në Evropë, megjithatë, një kompjuter si Jupiteri është risi. Sipas Thomas Lippert-it, drejtor i Qendrës së Superkompjuterëve në Qendrën Kërkimore gjermane Jülich, Jupiteri është njëzet herë më i fuqishëm se çdo kompjuter tjetër në Gjermani.

Për çfarë shërben?

Kjo fuqi masive llogaritëse është veçanërisht e dobishme kur grumbullohen sasi të mëdha të dhënash dhe zgjidhen probleme të mëdha, qoftë në fushat e mbrojtjes së klimës dhe tranzicionit të energjisë, transformimit digjital apo zhvillimit të një ekonomie rrethore të qëndrueshme. Në këto fusha, Jupiteri do të ofrojë "një nxitje të madhe për kërkimin, për zhvillimin dhe përdorimin e inteligjencës artificiale, për simulimet dhe për analizën e të dhënave", shpjegon Astrid Lambrecht, kryetare e bordit të drejtorëve të Qendrës Kërkimore Jülich.

Sipas Lippertit, Jupiteri është superkompjuteri i parë i Evropës që është konkurrues ndërkombëtarisht në trajnimin e modeleve të IA-së, një fushë në të cilën kanë udhëhequr Shtetet e Bashkuara dhe, gjithnjë e më shumë, Kina. Modelet e mëdha gjuhësore (LLM), të tilla si ato të përdorura në chatbot-et gjeneruese të IA-së si ChatGPT i OpenAI ose Gemini i Google, trajnohen me sasi masive teksti.

Sa investim kërkohet?

Jupiter ndodhet në një strukturë që mbulon një sipërfaqe prej rreth 3.600 metrash katrorë, afërsisht gjysma e madhësisë së një fushe futbolli. Sistemi është i pajisur me rreth 24000 gjysëmpërçues nga prodhuesi amerikan Nvidia. Operatorët vlerësojnë se kostoja e Jupiterit dhe funksionimi i tij gjatë një periudhe gjashtëvjeçare do të arrijë në 500 milionë euro. Gjysma e financimit vjen nga BE dhe një e katërta nga qeveria federale dhe landi i Rinit Verior-Vestfalisë.

Sipas operatorëve, Jupiteri konsumon mesatarisht rreth 11 megavat, por në aplikimet që kërkojnë shumë energji, siç është trajnimi i modeleve të gjuhës së inteligjencës artificiale, konsumi mund të rritet në 20 megavat. Megjithatë, operatorët theksojnë se Jupiteri jo vetëm që renditet aktualisht i katërti në listën e superkompjuterëve më të shpejtë në botë, por është edhe më efikasi nga pesë superkompjuterët më të fuqishëm në botë./DW

gjermani jupiter

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Shiko video te tjera