LIVE UPDATES
Bota

Zotëron ar dhe metalet magnetike të rralla/ Analiza: A mund të jetë Brazili një konkurrent për Kinën?

Pas Kinës, Brazili është vendi me depozitat më të mëdha të metaleve të rralla tokësore në botë.

6 Qershor 2026, 07:36 Nga E.d
Zotëron ar dhe metalet magnetike të rralla/ Analiza: A mund të
Foto ilustruse

BRAZIL- Brazili po sheh një epokë të re për pasuritë e tij minerale. Këtë herë, jo për ar, kafe apo gomë, por për arin e epokës së inteligjencës artificiale dhe energjisë së rinovueshme: metalet e rralla të tokës.

"Projektet e ardhshme të mëdha të metaleve të rralla do të jenë në Brazil", thotë gjeologu Andrew Tunks, drejtor ekzekutiv i kompanisë australiane minerare Meteoric Resources. "Nuk e di se sa kohë do të duhet, por në një moment Brazili do të konkurrojë me Kinën", i thotë ai DW.

Meteoric po investon shumë në shfrytëzimin e metaleve të rralla të tokës në Brazil. Projekti i ashtuquajtur "Calderia" në shtetin brazilian të Minas Gerais synon të zhvillojë depozitën më të madhe të argjilës jonike në botë atje. Tokat jonike argjilore janë një nga burimet më të rëndësishme të metaleve të rralla të tokës "mesatare" dhe "të rënda" (p.sh. disprosium, terbium), të cilat janë veçanërisht të rëndësishme për magnetet me performancë të lartë në turbinat me erë dhe lëvizshmërinë elektrike.

Kërkesat për koncesione

Kërkesa për metale të rralla është dyfishuar që nga viti 2015 dhe mund të rritet me të paktën 30 përqind të tjera deri në vitin 2030, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë. Këta elementë - veçanërisht neodimi, praseodimi, disprosiumi dhe terbiumi - përdoren gjithashtu në prodhimin e automjeteve elektrike, qendrave të të dhënave për inteligjencën artificiale dhe në robotikë.

Pas Kinës, Brazili është vendi me depozitat më të mëdha të metaleve të rralla tokësore në botë. Rezervat vlerësohen në rreth 21 milion ton. Kina është në vendin e parë me 44 milion ton. Kërkesa globale në rritje për metale të rralla tokësore ka çuar në një rritje të ndjeshme të aplikimeve për koncesione të paraqitura në autoritetin minerar të Brazilit ANM. Aktualisht ka 2758 projekte.

Në krahasim, midis viteve 1975 dhe 2020, pak më shumë se 250 aplikime për shfrytëzimin e metaleve të rralla tokësore u paraqitën në Brazil. Midis viteve 2023 dhe 2024, pati 1,662.

Miliarda për blerje në Brazil

"Ethet e arit" të ri në Brazil mund të shihen edhe në tregun e aksioneve. Çmimet e aksioneve të kompanive që investojnë në shfrytëzimin e metaleve të rralla tokësore në atë vend janë rritur ndjeshëm. Meteoric (Australi), Resouro Strategic Metals (Kanada), Appia Rare Earths dhe Uranium Corp (Kanada) dhe USA Rare Earths (SHBA) janë rritur midis 65 dhe 122 përqind gjatë dymbëdhjetë muajve të fundit.

Në prill, USA Rare Earths bleu minierën e vetme aktive të metaleve të rralla tokësore në Brazil nga kompania braziliane e minierave Serra Verde në Minaçu, shteti Goiás. Çmimi: 2.8 miliardë dollarë. "Miniera Serra Verde është e vetmja minierë jashtë Azisë që furnizon të katër metalet e rralla magnetike tokësore në një shkallë të gjerë", tha drejtoresha Barbara Humpton pas blerjes. Se sa e rëndësishme është kjo minierë konfirmohet nga marrëveshja pesëmbëdhjetëvjeçare e blerjes me agjenci të ndryshme qeveritare amerikane.

Pjesëmarrja e kompanive gjermane në shfrytëzimin e lëndëve të para në Brazil, sipas të dhënave nga Dhoma Gjermano-Braziliane e Industrisë dhe Tregtisë në São Paulo, është aktualisht "selektive". Por Gjermania gjithashtu dëshiron të zgjerojë partneritetet me Brazilin në fushën e mineraleve kritike, tranzicionit të energjisë, industrisë së gjelbër dhe sigurisë së zinxhirëve të furnizimit, tha në një deklaratë për DW Bruno Vath Zarpellon, kreu i zhvillimit të biznesit në dhomën e tregtisë së jashtme.

Paratë e vërteta qëndrojnë në përpunim

Serra Verde është një përjashtim në situatën braziliane. Ndryshe nga Kina, Brazili deri më tani është kufizuar kryesisht në eksportin e lëndëve të para, pa përpunimin dhe rafinimin e tyre të mëtejshëm. Por pikërisht këtu qëndron burimi kryesor i fitimit dhe ku Kina ende dominon furnizimin global.

Në Kinë, pjesa e përpunimit, sipas të dhënave nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë, sot tejkalon 90 përqind. Në prodhimin e magneteve të përhershëm, Kina ka një pozicion monopoli me një pjesë prej 95 përqind.

Këtu është vendi ku industria elektronike ndjeu varësinë vitin e kaluar. Kufizimet kineze të eksportit për metalet e rralla të tokës, të vendosura pas një mosmarrëveshjeje tarifore me Presidentin e SHBA-së Trump, kanë ndërprerë furnizimet.

Kjo është arsyeja pse Brazili, si dhe vende të tjera me depozita të mëdha të lëndëve të para si India, Vietnami, si dhe Suedia dhe Norvegjia, duan të zhvillojnë zinxhirët e tyre të krijimit të vlerës. Drejtori i Meteorikës, Tunks paralajmëron se kjo kërkon një qasje afatgjatë. "Kur bëhet fjalë për xehet, Brazili mund të bëhet konkurrues relativisht shpejt", thotë Tunks. "Por kur bëhet fjalë për prodhimin, do të duhet më shumë kohë".

Shumë më e lehtë për të arritur te produkti

Nga një perspektivë gjeologjike, Brazili ka një avantazh ndaj vendeve të tjera me rezerva të mëdha: sipas të dhënave nga Instituti Gjeologjik Brazilian SBG, pothuajse 73 përqind e depozitave përbëhen nga toka argjilore jonike.

"Këto janë depozita ku natyra ka bërë tashmë një pjesë të përpunimit, domethënë shkëmbinj graniti që janë ndryshuar ose dekompozuar”, shpjegon Francisco Valdir Silveira, kreu i Institutit Gjeologjik Brazilian SBG. "Kjo është arsyeja pse depozitat e argjilës jonike janë më të lehta për t'u shfrytëzuar.”

Gjeologu dhe sipërmarrësi i minierave Andrew Tunks sheh avantazhe shtesë për shfrytëzimin dhe përpunimin e metaleve të rralla të tokës në Brazil. "Përpunimi kërkon shumë energji dhe ujë. Miniera jonë në Brazil do të fuqizohet tërësisht nga burime të rinovueshme dhe energjia elektrike është e lirë”, thotë Tunks. "Ne nuk i kemi këto kushte në Australi. Është shumë thatë atje dhe energjia elektrike është e shtrenjtë.”

Tunks shpreson që "ethet e arit” në Brazil të zhvillohen ndryshe nga ato në atdheun e tij. "Në Australi, ne po nxjerrim sasi të mëdha lëndësh të para dhe thjesht po i dërgojmë ato në Kinë. Pothuajse nuk po shtojmë asnjë vlerë. Shpresoj që Brazili të mund të bëjë më mirë.”/DW

brazili kinë metale

Sondazh

Poll

"Në 2030 jemi në BE"/ Rama: Më tregojnë mua këto honxhobonxho investimet strategjike

"Në 2030 jemi në BE"/ Rama: Më tregojnë mua këto honxhobonxho investimet strategjike

"Thirrja “Shqipëria e shqiptarëve” rraciste"/ Rama: Nëse do shisnim Shqipërinë

35-vjetori i PS në Vlorë, Rama: Investimi është bekim jo vetëm i Vlorës, por i gjithë Shqipërisë

Protestuesit marshojnë rrugëve pas protestës para kryeministrisë, godasin me shishe ekranin

Rama për gazetarin italian: Unë i gjunjëzohem vetëm Giorgia Melonit

“Po kur thonë 5 kushte”/ Rama ironizon protestuesit: Nëse jap dorëheqjen, si do i bëj të tjerat?

E reja bën thirrje kundër Ramës, punonjësit e sigurisë e largojnë me forcë

"Anulo projektin"/E reja shtatzënë në protestë:Jam këtu për vajzën time dhe të ardhmen ne Shqipërisë

Protestuesi shpërthen para kryeministrisë: Berisha dhe Rama të hapin veshët dhe të dëgjojnë

Protesta para Kryeministrisë, Murgesha: Veriun e kanë harruar, po na ra një sëmundje ne jemi përtokë

Rama thirrje protestuesve: Jo 5 mijë veta, por 500 mijë të dalin në shesh nuk mjaftojnë

Rama në Vlorë: Fajtorin e gjen prokuroria dhe gjykata, qeveria e ka të ndaluar këtë punë

Rama- qytetarit në Vlorë: Gati jam të shaj gjykatën, por më prish punë me Europën

Tension në Vlorë/Punonjësit e sigurisë i grisin pankartën, qytetarja shpërthen në lot:Nuk bëra asgje

Rama në Zvërnec: Brunës i thash nuk dua njerëz nga Vlora, por s'kam frikë të përballem

"Prona nuk është kthyer"/Rama përplaset me banorin e Zvërnecit:Me kë po flet? Të mos bëjmë debat kot

Rama nga Vlora: Shqipëria shitet apo nuk shitet e vendosin pronarët, jo qeveritë apo protestuesit

Humb një fëmijë në mes të turmës, mobilizohen gjithë protestuesit për ta gjetur

Nesër njoftohen 2 protesta: Në 10:00 në Zvërnec, në 18:00 në Tiranë#dosja #protesta

Rama batuta me qytetarin: Edhe kjo me duhet që t'më dali nami se shoh njerëzit nga pantollonat

“Ajo që the me vrau"/ Banori i Zvërnecit i drejtohet Ramës: Kam 35 vite që luftoj

Kur do të anëtarësohet Shqipëria? Rama: S’parashikohet Zoti, seksi dhe BE-ja

Rama flet nga Mali i Zi për Zvërnecin: Nuk ka projekt ende, por kjo është dhuratë për Shqipërinë

Berisha: Dosjen e Lindave të AKSHI-t e ka mbyllur përfundimisht Rama

Berisha: Mbështesim plotësisht të drejtën e çdo qytetari për protestë, por nuk marrim pjesë

Ngushëllimet/ Berisha: Enea Mekolli është dy herë hero, vrasësi i tij financohej me fonde shtetërore

Vrasja e Enea Mekollit/ Berisha: Do hetojë edhe Komisioni i Sigurisë...

Nisin homazhet për policin që u vra në krye të detyrës gjatë aksionit në Maliq, kolegët e tij në lot

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero