LIVE UPDATES
Ekonomi

Politikë fiskale e shfrenuar

Në Bashkimin Europian, politikanët po zbulojnë se rritja e normave të interesit nënkupton që borxhet të cilat financojnë pjesën më të madhe të shumës prej 800 miliardë eurosh (865 miliardë dollarë) të bllokut, pjesë e shpenzimeve për rimëkëmbjen pas pandemisë, kërcënojnë të shterojnë buxhetin e përbashkët.

16 Korrik 2023, 07:46 Nga I.A
Politikë fiskale e shfrenuar
Foto Ilustruese

TIRANË- Gjendja e tmerrshme e buxheteve qeveritare të vendeve të pasura do të linte me gojë hapur edhe zonjën Bovari, e cila e adhuron luksin. Amerika ka shmangur një katastrofë me tavanin e borxhit, por gjatë këtij viti deri në maj, të ardhurat e qeverisë federale ishin 2.1 trilionë dollarë më të ulëta se shpenzimet e saj, ose sa 8.1% e PBB-së, shkruan The Economist.

Në Bashkimin Europian, politikanët po zbulojnë se rritja e normave të interesit nënkupton që borxhet të cilat financojnë pjesën më të madhe të shumës prej 800 miliardë eurosh (865 miliardë dollarë) të bllokut, pjesë e shpenzimeve për rimëkëmbjen pas pandemisë, kërcënojnë të shterojnë buxhetin e përbashkët.

Kohët e fundit, qeveria e Japonisë hoqi nga kuadri i politikës ekonomike një plan kohor për baraspeshimin e buxhetit primar, i cili përjashton pagesat e interesit, por që gjithsesi e kalon kufirin me më shumë se 6% të PBB-së.

Dhe më 13 qershor, kostoja e huamarrjes së Britanisë për dy vjet, u rrit mbi nivelet e arritura pas “minibuxhetit” të saj katastrofik në shtator.

Politika fiskale globale, jo vetëm që duket e pamatur, por ajo gjithashtu është e papërshtatshme për rrethanat e sotme ekonomike. Inflacioni i lartë dhe papunësia e ulët nënkuptojnë se bota ka nevojë për një politikë monetare të shtrënguar, jo të lirshme.

Më 14 qershor, Rezerva Federale mbajti të qëndrueshme normat e interesit, ndërsa priste më shumë sinjale për shëndetin e ekonomisë. Por me inflacionin bazë mbi nivelin 5%, pritet një tjetër rritje e normave.

Ndërkohë, Banka Qendrore Europiane është përgatitur për të rritur sërish normat e interesit. Banka e Anglisë me siguri do të bëjë të njëjtën gjë më 22 qershor. Me rritjen e pagave nominale, me një normë vjetore prej 6.5%, Britania është shumë e cenuar ndaj një spiraleje të rritjes së pagave dhe çmimeve.

Dështimi i politikanëve për të marrë masa është me të vërtetë befasues. Deficiti i Amerikës ka tejkaluar më parë nivelin 6% vetëm në periudha trazirash: gjatë Luftës së Dytë Botërore, pas krizës globale financiare dhe së fundmi, pas bllokimeve të shkaktuara nga Covid-19.

Sot, asnjë fatkeqësi e tillë nuk kërkon shpenzime kaq të mëdha urgjente. Edhe kriza energjetike në Europë, që rezultoi nga pushtimi i Ukrainës nga Rusia, duket se është zbutur. Efekti kryesor i gjithë kësaj huamarrjeje bujare, ka qenë stimulimi i ekonomive, duke i detyruar normat e interesit të rriten më tepër se ç’duhet.

Normat më të larta të interesit rrezikojnë qëndrueshmërinë financiare. Ato gjithashtu ndikojnë në buxhetet qeveritare. Për çdo rritje me 1% të normave, kostot e shlyerjes së borxhit të qeverisë britanike, rriten me 0.5% të PBB-së brenda një viti.

Një arsye pse Amerika përballet me mungesë të ardhurash është se fitimet e Rezervës Federale, të cilat derdhen në arkat e Departamentit të Thesarit janë kthyer në humbje, pasi Bankës Qendrore i është dashur të paguajë më shumë interes për paratë që ka krijuar për të blerë bono gjatë viteve të stimulimit ekonomik.

Këto efekte kanë rëndësi. Politika monetare mund të kontrollojë inflacionin, vetëm nëse buxhetet janë të kujdesshme, gjë që bëhet më pak e mundshme me rritjen e faturave të interesit.

Megjithatë, përpjekjet e politikanëve për të ndryshuar drejtim, kanë qenë të vogla. Edhe pas “Aktit të Përgjegjësisë Fiskale”, i cili hoqi tavanin e borxhit të Amerikës dhe shkurtoi shpenzimet borxhi publik neto parashikohet të rritet nga 98% e PBB-së sot, në 115% deri në vitin 2033.

Qeveria britanike, pasi kishte planifikuar të shtrëngonte rripin vitin e kaluar, tani thotë se dëshiron të ulë taksat. Eurozona duket mjaftueshëm e qëndrueshme në tërësi, por shumë nga shtetet e saj anëtare janë të brishta. Me rritjen e normave të interesit, ulja e raportit tejet të madh të borxhit ndaj PBB-së së Italisë, me ritmin e ngadaltë prej një pikë përqindje në vit gjatë disa dekadave, do të kërkonte teprica prej 2.4% të PBB-së.

Ndërkohë, sistemet e pensioneve dhe të kujdesit shëndetësor përballen me tendosjen e një popullsie në plakje; arritja e emetimeve neto zero të karbonit kërkon investime publike; nga ana tjetër, shpenzimet e mbrojtjes duhet të rriten për të përballuar kërcënimin që kanoset nga autokracitë e botës.

Këto kërkesa ndaj shtetit janë të logjikshme. Por nëse qeveritë duan t’i plotësojnë ato, duhet të rrisin taksat, ose të pranojnë pasojat inflacioniste.

Marrë nga Monitor.al

politika fiskale

Sondazh

Poll

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend