LIVE UPDATES
Ekonomi

Shtrenjtohen kreditë, sa janë rritur këstet mujore të familjeve që kanë marrë hua për shtëpi

Treguesi më i përdorur si benchmark (normë reference) është yieldi-i i Bonove të Thesarit 12-mujore, të cilit i shtohet një marzh fiks interesi. Norma totale e interesit të kredisë rishikohet me një frekuencë të përcaktuar në kontratë, minimalisht një herë në vit, për të reflektuar ecurinë e yield-eve të bonove.

4 Dhjetor 2022, 07:03 Nga A.B

Shtrenjtohen kreditë, sa janë rritur këstet mujore të

Ata që paguajnë më shpejt faturën e rritjes së shpejtë të normave të interesit janë huamarrësit. Rritja e yield-eve të bonove përcillet automatikisht në normat e interesit të kredive me interesa të ndryshueshme në lekë.

Treguesi më i përdorur si benchmark (normë reference) është yieldi-i i Bonove të Thesarit 12-mujore, të cilit i shtohet një marzh fiks interesi. Norma totale e interesit të kredisë rishikohet me një frekuencë të përcaktuar në kontratë, minimalisht një herë në vit, për të reflektuar ecurinë e yield-eve të bonove.

Në mesin e nëntorit 2021, yield-i i Bonove 12-mujore në tregun primar ishte në nivelin 1.71%. Duke i shtuar edhe një marzh fiks interesi prej 2.5%, norma totale e interesit për një kredi hipotekore me interes të ndryshueshëm një vit më parë rezultonte afërsisht 4.21%. Aktualisht, yield-i i bonove 12-mujore ka arritur në 5.83%. Duke shtuar edhe marzhin fiks të interesit, interesi total i kredisë arrin në afërsisht 8.33%.

Një familje që ka blerë një pronë me vlerë të përafërt 13 milionë lekë (llogaritur për një pronë me sipërfaqe 100 m² dhe çmim mesatar 1100 euro m²) dhe e ka financuar 70% të blerjes me hua bankare mund të llogaritet se ka marrë një kredi prej afërsisht 9.1 milionë lekësh.

Për një afat shlyerjeje prej 25 vjetësh, një vit më parë, me normë interesi 4.21%, kjo familje paguante një këst kredie prej afërsisht 49,100 mijë lekësh në muaj.

Nëse kësaj familjeje do t’i rishikohej interesi sot, me yield-et aktuale të Bonove, do të paguante një interes vjetor total prej 8.33%, që do të përkthehej në një këst mujor prej rreth 72,200 lekësh. Në raport me një vit më parë, kësti i kredisë rezulton i rritur me 23,100 lekë, ose mbi 47%.

Sipas vlerësimeve më të fundit të INSTAT (të vitit 2020) një familje shqiptare ka mesatarisht një buxhet mujor shpenzimesh prej 84500 lekësh. Shpenzimi i shtuar për interesa në një vlerë prej 23100 lekësh përbën më shumë se 27% të buxhetit mesatar mujor të një familjeje shqiptare.

Në këto kushte, familja ose do të konsumojë më pak, ose do të kursejë më pak, për të përballuar shpenzimet shtesë.

Në fund të muajit shtator, portofoli i kredive afatmesme dhe afatgjata në lekë arriti në 272 miliardë lekë. Në përgjithësi, këto kredi ofrohen me norma të ndryshueshme interesi, duke përjashtuar një pjesë të segmentit të kredive konsumatore për individët.

Një rritje vjetore me 4.21 pikë përqindje e normave të interesit mbi këtë shumë portofoli, përkthehet në rreth 11.5 miliardë lekë më shumë shpenzime për interesa në vit. Këto para do të zbriten nga kursimet apo buxheti i konsumit të familjeve, duke ndikuar negativisht kërkesën e brendshme.

Rritja e normave të interesit në tregun financiar po fillon të reflektohet edhe në çmimin e kredive të reja në lekë. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se në muajin shtator, norma mesatare e interesit për kreditë e reja në Lek arriti në 7.07%, niveli më i lartë që prej shkurtit të vitit 2018.

Aktualisht, norma mesatare e interesit të kredive të reja në Lek është rritur me 1.18 pikë përqindje krahasuar me një vit më parë dhe me 1.6 pikë përqindje krahasuar me muajin mars të këtij viti, kur Banka e Shqipërisë nisi normalizimin monetar.

Rritja ka nisur të marrë tipare të qëndrueshme, sidomos pas muajit korrik dhe interesi mesatar i kredive të reja është në rritje tashmë për të tretin muaj radhazi.

Një tendencë e ngjashme po vërehet edhe për kreditë në Euro. Një vit më parë, treguesi i referencës, Euribori 12-mujor, ishte në nivele negative dhe llogaritej zero në përcaktimin e interesit të kredive të ndërtuara mbi të.

Duke shtuar një marzh prej 4% (për Euron marzhet fikse janë më të larta, sepse Euribori ka qenë në nivele shumë të ulëta), një vit më parë, interesi total për një kredi me interes të ndryshueshëm në Euro ishte afërsisht 4%. Aktualisht, Euribori ka arritur nivelin 2.85%, që do ta çonte interesin total të kredisë në 6.85%.

Për një kredi me vlerë 77 mijë euro dhe me maturitet 25-vjeçar, një vit më parë, kësti mund të llogaritej në 406 euro, ndërsa me normën e sotme të Euriborit, kësti i kredisë do të arrinte në 537 euro.

Krahasuar me një vit më parë, vlera e këstit do të rezultonte e rritur me 131 euro, ose afërsisht 32%. Për Euron, rritja e normave të referencës është më e vogël krahasuar me Lekun, por sidoqoftë rritja e shpenzimeve për interesa është e dukshme.

Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se në fund të muajit shtator, portofoli i kredive afatmesme dhe afatgjata në valutë (pjesa dërrmuese në Euro) ishte rreth 255 miliardë lekë. Një rritje vjetore e normës së interesit e barabartë me rritjen e euriborit 12-mujor, 2.85%, e shton vlerën e interesave vjetore mbi këtë shumë me 7.3 miliardë lekë.

Në total, ndikimi i përafërt i rritjes së deritanishme të treguesve të referencës mbi shpenzimet për interesa të huamarrësve mund të vlerësohet në rreth 160 milionë euro në vit.

A do të “ftohet” tregu i pronave?

Në një ekonomi normale, rritja e normave të interesit ka efekt të drejtpërdrejtë në tregun e pasurive të paluajtshme. Duke qenë se kreditë bëhen më të shtrenjta dhe më pak të përballueshme, kërkesa për prona ulet dhe çmimet e tyre gjithashtu.

Në Shqipëri, shpesh tendencat e tregut të pronave nuk janë të lehta për t’u shpjeguar me faktorët themelorë ekonomikë. Një nga arsyet kryesore besohet se është roli i lartë që kanë të ardhurat nga burimet informale dhe kriminale, të cilat kanalizohen në tregun e pasurive të paluajtshme.

Megjithatë, rritja e normave të interesit vështirë se do të kalojë pa pasoja edhe në tregun e pasurive të paluajtshme në Shqipëri.

Në vitet e fundit, kredia për blerjen e pasurive të paluajtshme është rritur me ritme të shpejta dhe ka qenë një nga shtyllat kryesore të mbështetjes për tregun e pasurive të paluajtshme. Vitin e kaluar, kredia e re për blerjen e pasurive të paluajtshme nga individët arriti vlerën e 39.8 miliardë lekëve, ose rreth 330 milionë eurove, niveli më i lartë i regjistruar ndonjëherë.

Ky rekord duket se do të thyhet sërish këtë vit. Deri në fund të 9-mujorit, kredia e re për shtëpi arriti në 35.4 miliardë lekë, në rritje me 23% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Vlera totale e portofolit, në fund të muajit shtator, arriti në 163 miliardë lekë, ose afërsisht 1.4 miliardë euro, me  rritje vjetore prej 16%.

Këto shifra dëshmojnë se kredia bankare ka patjetër rol të konsiderueshëm në financimin e blerjeve të pasurive të paluajtshme. Rritja e normave të interesit pritet ta ngadalësojë kreditimin vitin e ardhshëm, duke prekur një segment të rëndësishëm të kërkesës.

Edhe për këtë arsye, agjentët e tregut të pasurive të paluajtshme besojnë se rritja e çmimeve në vitet në vazhdim do të jetë shumë më e ngadaltë krahasuar me vitet e fundit.

Sipas Indeksit Fischer të Çmimeve të Banesave, i llogaritur nga Banka e Shqipërisë, çmimi mesatar i banesave të shitura gjatë 6-mujorit I 2022 është rritur me 39% në krahasim me një vit më parë.

Kjo është rritja më e fortë e indeksit që prej vitit 2013, kur Banka e Shqipërisë nisi llogaritjen e tij. Në raport me periudhën bazë, indeksi i çmimeve të banesave është rritur me afërsisht 110%.

Vitin e kaluar, sektori i ndërtimit dhe ai i pasurive të paluajtshme ishin ndër kontribuuesit kryesorë në rritjen ekonomike. Sektori i ndërtimit u rrit mesatarisht me 19.7%, ndërsa ai i pasurive të paluajtshme, me 9.3%./MONITOR

kredi per shtepi

Sondazh

Poll

Merr flakë banesa në Tiranë

Merr flakë banesa në Tiranë

Operacioni 'Fijet' në Durrës, shkon në 7 numri i kamerave të çmontuara

'Fijet'/ Hiqen 23 kamera të tjera në Korçë, Vlorë dhe Durrës, 13 nën hetim

Deputeti i PS kapet duke shtypur butonin “pro” edhe për kolegen e tij

VIDEO- Deputetët e PD-së i bien bilbilave në seancë

Nallbati: Na përjashtoni të gjithëve dhe vazhdoni! Jeni turpi i këtij vendi

"Jemi tek pazari i gjësë"/ Vasili ngre tonet në Kuvend, Nikolla i mbyll mikrofonin, deputeti:Turp

"Mos e fshini Ramën, po vrisni demokracinë"/ Bardhi kërkon llogari në Kuvend për dosjen McGonigal

Boçi kërkon Ramën: Autori i krimit të vijë këtu, ka korruptuar Parlamentin!

Operacioni 'Fijet'/ Zbulohen kamerat e sigurisë në lagjet e Dibrës, Shkodrës dhe Lezhës

Me armë zjarri e kokainë në makinë, arrestohen dy personat që lëviznin në ish-Bllok

Celibashi: U kap në veprintari politike. Përfaqësuesi: Sako e publikoi në profilin personal

Berisha rrezikon të mos regjistrohet në zgjedhje, Celibashi: KQZ njeh vetëm një PD

Harta e Re Gjyqësore, Llagami: Ky proces na mori 3 vite, ishim në një rrugë pa kthim

'Fijet' në Tiranë, çmontohen 155 kamera të tjera sigurie, 44 persona nën hetim

Sekuetrohen 9 mln lekë në Lushnje, arrestohet shitësi i kokainës, 10 konsumuesit nën hetim

Operacioni 'Fijet', hiqen 37 kamera sigurie në Elbasan

Kontrabandë celularësh, arrestohen 4 persona në Tiranë, sekuestrohen 763 telefona

Operacioni "Fijet", çmontohen 155 kamera sigurie në Tiranë, 37 persona nën hetim

Përfshihet nga flakët apartamenti në Vlorë, shkak dyshohet shkëndija elektrike

"Big Brother" vazhdon në Korçë/ Kapen nëntë kamera të vendosura nga grupet kriminale

Hiqej si punonjës i Forcave Speciale, arrestohet 40-vjeçari me armë në Tiranë

19 të arrestuar nga 'Rrugorja', drejtonin makinën në gjendje të dehur

"Saga Big Brother vazhdon"/ Çmontohen 20 kamera të vendosura në Fier dhe Lushnje

Skafi me turistë pëson avari, bllokohet në det, policia e nxjerr në breg, momenti i shpëtimit

Drift si i 'çmendur' në rrugët e Vlorës, gjobitet me 750 mijë lekë i riu në Vlorë, i hiqet patenta

35-vjeçari përplas të miturën me makinë dhe arratiset, momenti kur kalimtarët rrethojnë të voglën

'Big Brother' në Shqipëri, zbulohen 3 kamera sigurie në lagjet e Memaliajt dhe 1 në Burrel

Hiqen 39 kamera në Korçë dhe Pogradec

Dalin të tjera pamje nga zjarri në parking, zona e rrethuar me polici, banorët në panik

Dalin të tjera pamje nga zjarri në parkingun e kullës, zona e rrethuar me polici, banorët në panik

Zjarri nisi nga parkingu, dalin pamjet nga djegia e kullës 41-katëshe, zona e mbuluar nga tymi

Momenti i arrestimit të Xhevit Sinanit, vrau gruan e vëllain e tij në Gramsh

Vodhën 8 dyqane dhe banesa, në pranga 16-vjeçari, në kërkim shoku i tij

ME VIDEO- Zbulohen 47 kamera sigurie në Durrës, Shijak dhe Krujë

Nxirrnin inerte pa asnjë dokument, arrestohet administratori i një guroreje në Krujë

Aksioni në Vlorë, policia çmonton 16 kamera sigurie të vendosura nga grupet kriminale

"Meta e ka djalë halle", Kryemadhi flet për Dorian Duçkën: Sa ishte te ne qe në rregull

Me dosje në duar, Shkëlzen Berisha mbërrin në SPAK

"Mik është fjalë e madhe"/ Rama tërheq fjalët: Fola anglisht

Rama: Drejtësia amerikane foli, unë jam ulur në Strasburg me njerëz non-grata

"Mik është fjalë e madhe"/ Rama tërheq fjalët: Fola anglisht për marrëdhënien

Rama: Nezajn e njoha përmes agjentit të FBI-së. Duçka ka punuar pa pagesë për mua

Rama pranon takimet me ish-agjentin e FBI: Ndodhën! Po keqlexohen hetimet për të sfumuar 21 janarin

Dosja e FBI/ Rama: Drejtësia amerikane nuk flet për vrasje nga pakujdesia kur urdhrat i jep shteti!

VIDEO-ja që përgënjeshtron Ramën, në shtator e konsideronte mik ish-agjentin e FBI, sot e tërhoqi

Gjenden 38 kamera të tjera në qytetin e Shkodrës

“Manipulimi”/ Iu prezantua si avokat dhe i mori 1.2 mln lekë një gruaje, arrestohet 54-vjeçari

Aksident tragjik në Fushë Kuqe, përplasen dy makina me njëra-tjetrën, ndërron jetë në vend 2-vjeçari

Kanabis i kultivuar në vazo, pamje nga vila në Shijak që ishte kthyer në 'shtëpi bari'