LIVE UPDATES
Ekonomi

‘Fundi i një epoke’/ I mbylli qeveria, pandemia e koronavirusit gjunjëzon biznesin e kafeneve në Shqipëri

25 Mars 2020, 08:25 Nga DOSJA
‘Fundi i një epoke’/ I mbylli qeveria, pandemia e koronavirusit

Deri dy javë më parë, Zonjë Gjoka e niste ditën në 6:00 të mëngjesit dhe kthehej në shtëpi në të ngrysur; ajo pastron çdo ditë një lokal dhe një restorant peshku në dy skajet e Durrësit, për të plotësuar pensionin e saj të vogël.

Por dy bizneset u mbyllën për shkak të emergjencës së koronavirusit, duke e vënë në vështirësi familjen prej 4 anëtarësh të 62-vjeçares.

“Shkova pagova dritat dhe ujin dhe më kanë mbetur vetëm 3 mijë lekë. Nuk e di si do ta shtyj muajin. Ne me datë 15 ose 20 merrnim rrogën, e tani hapim sytë në diell,” tha Gjoka, ndërsa shton se gjendja është më keq se viti 1997.

Lokalet dhe restorantet janë bizneset më popullore në Shqipëri dhe punësojnë çdo vit me mijëra persona. Ato janë gjithashtu ndër të parat aktivitete të mbyllura për shkak të pandemisë së COVID-19 dhe sektori më i goditur në zinxhirin e biznesve në vend.

Qeveria ka vendosur mbylljen e bareve, restoranteve dhe fast-food-eve deri më 3 prill, por një rikthim i shpejtë i tyre në normalitet duket i largët. Të hënën, Shqipëria numëroi 104 persona të prekur dhe 4 viktima nga koronavirusi –ndërsa të prekurit ditorë u dyfishuan krahasuar me javën e kaluar.

Pronarë lokalesh në Durrës dhe Tiranë si dhe punonjës të këtyre shërbimeve i thanë BIRN në intervista të veçanta se paqartësia mbi kohëzgjatjen e situatës si dhe mbi paketën ekonomike të ofruar nga qeveria e bën të afërt falimentimin e bizneseve të tyre.

Ndërsa pronarët shqetësohen se nuk do të kenë mundësi të paguajnë qiratë dhe stafet e tyre, të punësuarit janë gjithashtu të shqetësuar se nuk do ta marrin pagën për të përballuar karantinën.

Biznesi i vogël në vështirësi të mëdha

Fatmir Aliaj, 53-vjeç ka ulur prej ditësh qepenin e bar-kafesë së vogël përballë Tregut të Madh Industrial në Durrës. Prej 17 vitesh, ky biznes është burimi i të ardhurave për familjen e tij, por situata e krijuar së fundmi e ka vendosur atë përballë dilemave që nënkuptojnë falimentimin.

“Problem në këto ditë janë taksat që duhet të paguajmë, siguracionet apo tatim-fitimi, por shqetësimi më i madh është qiraja e lokalit. Me datë 20 duhej paguar,” thotë Aliaj për BIRN.

53-vjeçari thotë se me mbylljen e biznesit të tij do të mbeteshin pa bukë tre familje.

“Unë kam dhe një të punësuar. Tani mbetem unë pa punë, punëtori dhe qiradhënësi, pra 3 familje mbetemi pa bukë,” parashikon i shqetësuar ai.

Kejsi Suli, 20 vjeç, student për Menaxhim Biznesi dhe kamarier në orët e pasdites në një lokal në rrugën e Kavajës në Tiranë është për momentin i pashqetësuar. Ai i tha BIRN se kompania i kishte informuar se do t’i paguante për ditët e munguara, por Suli i druhet së ardhmes.

“Jetoj me qira dhe ndaj shtëpinë me disa shokë. Për momentin ende nuk kam nisur t’i ndjej vështirësitë e shkëputjes nga puna, sepse ka pak ditë. Por nëse situata shkon gjatë, do të jetë e vështirë të përballoj jetesën për 2-3 muaj pa punë,” tha ai.

Altin Gjeçi, drejtues i Forumit për të Drejtat në Punë dhe kontabilist në profesion i tha BIRN se bizneset e shërbimeve e kanë të pamundur gjatë aktivitetit që të shmangin 4 kosto themelore; të cilat lidhen me ambientin, pajisjet, furnizimin dhe fondin për burimet njerëzore.

Ai llogarit se bizneset që kanë ulur qepenat humbasin gjithashtu para për shkak mallit gjendje, që mund të prishet apo të skadojë –ndërkohë që pagesa e qirasë është gjithashtu e pashmangshme.

“Duke qenë se nuk dihet se sa do zgjasë kjo periudhë, bizneset vazhdojnë akoma të ruajnë marrëdhëniet me palët e treta, si pagesa e qirasë për ambjentin ku operon,” tha Gjeçi.

Më 19 mars, kryeministri Edi Rama shpalli një plan ekonomik për të mbështetur krizën e shkaktuar nga epidemia e COVID-19, por mungesa e detajeve nuk ka sjellë shumë qetësi.

Ai premtoi 22.5 miliardë lekë borxhe dhe ndihma për popullsinë në nevojë, ndërsa caktoi një fond prej 6.5 miliardë lekësh për mbështetjen e biznesit të vogël dhe shtresave në nevojë –ku përfshihen edhe kafenetë e restorantet.

Alban Isteri, kryetar i Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë në Durrës thotë se detajet e kësaj mbështetje janë të paqarta për shumicën e bizneseve.

“Paketa e paraqitur nga qeveria është e paqartë për detajet. Na duhet ta shohim në brendësi që të kuptojmë mbështetjen e saj për biznesin dhe të komentojmë ndikimin e saj,” tha Isteri.

Një tërmet i dytë

Restorantet buzë bregdetit të Durrësit janë më të preferuarit për vizitorët e huaj dhe vendas, ku shijojnë gatimet me bazë prodhimet e detit.

“Ne na mban Tirana me punë. Gjatë verës mbahemi me turizmin dhe kryesisht janë turistët italianë, por nuk e dimë si do shkojë ky sezon turistik,” thotë Ilir Sakollari, bashkëpronar prej 14 vitesh i një restoranti në zonën e Vollgës.

Në restorantin e Ilir Sakollarit janë të punësuar 14 persona – shumica familjarë dhe ai është i shqetësuar për pagesat e tyre.

“Jam në dilemë nëse do të mundem t’i paguaj pagat e punonjësve për të gjithë muajin,” thotë sipërmarrësi. “Kemi shpresë tek shteti, por duhet të shohim me detaje programin sepse nuk ishte shumë i detajuar,” shton ai.

Në Durrës, biznesi i restoranteve nisi të rimëkëmbej gjatë ditëve të para të vitit 2020, pas rënies drastike të klientelës pas tërmetit të 26 nëntorit. Mbyllja e plotë për shkak të koronavirusit konsiderohet nga pronarët e tyre një tërmet i dytë, edhe më i keq se i pari.

“Tërmeti na ndikoi goxha pasi kishim punë 30% më pak se sa vitet e tjera, por fatmirësisht nuk patëm dëme,” tha Sakollari.

Por jo të gjitha bizneset patën të njëjtën fat pas lëkundjeve sizmike.

Bardhok Shyti është pronar i një picerie në lagjen 18 të Durrësit, biznes të cilin e ngriti me paratë e fituara në kurbet. Ai u kthye gati 3 vjet më parë dhe bleu një hapësirë në katin e parë të një pallati 10-katësh, duke marrë edhe hua te të afërmit.

“Kisha 3 vjet që e kisha hapur,”kujton 28 vjeçari. “Në vitin e fundit u ngrit puna dhe më pas na i preu krahët tërmeti që ra. Zoti bëftë mirë,” thotë ai, duke iu referuar edhe situatës së koronavorisit.

Pas 17 vitesh në biznes, Fatmir Aliaj është pesimist për rimëkëmbjen e punës në kafenenë e tij.

“E ardhmja është shumë e zymtë sepse unë nuk kam më fuqi të ringrihem në këmbë nëse kjo situatë shkon gjatë,” përfundon Aliaj.

Marrë nga Reporter.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

ekonomi ekonomi koronaivirusi ne shqiperi koronaivirusi ne shqiperi

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje