LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Kriza e koronavirusit trondit edhe industrinë e medias në Shqipëri

30 Mars 2020, 10:50 Nga DOSJA
Kriza e koronavirusit trondit edhe industrinë e medias në

Shpërthimi i epidemisë së koronavirusit e gjeti të papërgatitur Erjon Skëndajn –gazetar prej 12 vitesh në televizionin informativ News 24. Me konfirmimin e dy rasteve të para, Skëndaj shkoi me shpejtësi në spitalin Infektiv në Tiranë dhe raportoi live vetëm pak metra larg hyrjes, pa maskë mbrojtëse dhe doreza plastike.

“Ne kaluam nga tërmeti në tërmet, me raportime orë pa orë,” tha Skëndaj për BIRN. “Por këtë herë rreziku është shumë i madh, sepse ti nuk e di se kë ke afër”.

Prej tre javësh, Skëndaj dhe kolegët e tij gazetarë që mbulojnë sistemin shëndetësor raportojnë nga kufiri i karantinës më të madhe të vendit –spitali Infektiv në Tiranë –mbi atë që konsiderohet gjerësisht si një luftë globale ndaj pandemisë së COVID-19.

Ata ndajnë të njëjtën hapësirë me familjarët e pacientëve të prekur përpara Infektivit –dhe i kontaktojnë shpeshherë ata në kërkim të informacionit. Gazetarët e terrenit janë më të rrezikuarit, por jo të vetmit që po përballen me sfidën e raportimit në kohën e COVID-19 në Shqipëri.

Kompanitë mediatike ku ata punojnë u gjendën gjithashtu të papërgatitura dhe po tronditen dita-ditës nga regjimi drastik dhe rënia e shpejtë e reklamës – një ndër burimet kryesore të financimit të pagave për qindra punonjës të tyre.

Efektet e krizës u shfaqën menjëherë mbi median e shkruar- pjesa më e dobët e zinxhirit mediatik të Shqipërisë.  Me hyrjen në fuqi të ndalimit të qarkullimit, shtëpitë botuese njoftuan ndërprerjen e paprecedentë të botimit të gazetave, duke e konsideruar këtë një aktivitet të pamundur.

Të dytët në radhë, edhe mediat audiovizive mbyllën një duzinë emisionesh televizive dhe dërguan në shtëpi me qindra punonjës të tyre. Televizionet u detyruan gjithashtu që të riformatojnë programacionet për t’i bërë ato të përputhshme me aktin normativ të qeverisë, që ndalon praninë e më shumë se dy vetave në një studio televizive.

Tërheqja e bizneseve nga reklamat është goditja e tretë dhe më e paparashikueshmja për të ardhmen e kompanive mediatike. Lëkundjet e para ekonomike paralajmërojnë një vit të zymtë për mijëra punonjës të medias, një pjesë e të cilëve rrezikojnë pagat dhe vendin e tyre të punës. “Kriza e koronavirusit po ndikon mbi komunitetin e gazetarëve si asnjëherë tjetër më parë,” thotë i shqetësuar Aleksandër Çipa, kryetar i Unionit të Gazetarëve të Shqipërisë.

“Administratorët e një pjese të mediave i kanë njoftuar tashmë punonjësit e tyre për ulje apo përgjysmim të pagave dhe kjo e përkeqëson edhe më tej situatën e gazetarëve, redaktorëve dhe stafeve të tyre mbështetëse,” shtoi ai.

Redaksitë në karantinë

Në Shqipëri, një numër i madh mediash konkurrojnë në një treg të vogël audience dhe reklamash. Mediat financohen edhe nga bizneset e tjera të pronarëve të tyre, duke shfaqur anësi të forta në raportime bazuar në interesat ekonomike dhe politike të pronarëve, ndërsa gazetarët përdorin shpesh vetëcensurën.

Prej tre javësh, epidemia e koronavirusit i ka futur edhe redaksitë e zhurmshme në karantinë, ndërsa kompanitë mediatike po përballen me probleme të reja për të mbrojtur shëndetin e gazetarëve dhe për të mbajtur sinjalin hapur.

Ben Blushi, drejtor i Përgjithshëm i konglomeratit më të madh mediatik në Shqipëri, Top Channel i tha BIRN se për shkak të regjimit të detyruar të karantinës, shumica e stafit prej 500 punonjësish janë duke punuar nga shtëpia.

“Një numër i domosdoshëm, por shumë i vogël teknikësh, inxhinierësh, grafistësh dhe montazhierësh punojnë me orare të reduktuara dhe në ambiente të dezinfektuara, sepse qëllimi kryesor në këto momente është mbrojtja e tyre dhe e familjeve të tyre,” tha Blushi.

Top Channel u detyrua të mbyllte përkohësisht një seri programesh, mes të cilave edhe programin historik të humorit “Portokalli”. Emisionet që vazhdojnë transmetimin i janë përshtatur regjimit të ri, duke realizuar intervista në distancë përmes Skype.

Edhe në televizionin rival TV Klan janë vendosur rregulla të reja për të shmangur grumbullimet në ambientet e punës; stafi është i ndarë në grupe dhe punon një javë nga shtëpia dhe një javë në redaksi.

Kryeredaktori Fatos Hakorja tha se redaksia dezinfektohet rregullisht, por problem mbetet sigurimi i maskave –veçanërisht për gazetarët dhe operatorët në terren që raportojnë nga qendrat spitalore që trajtojnë pacientët me COVID-19.

“Është një situatë e jashtëzakonshme, me të cilën po përshtatemi dhe do të përpiqemi të përshtatemi në vijim, në varësi të të panjohurave që do të na zbulohen nga kjo pandemi,” tha Hakorja.

Efektet e krizës epidemike kanë paralizuar botimet e grupit mediatik “Panorama”, ndërsa puna për informimin e publikut vazhdon përmes televizionit informative News 24 dhe faqes online të gazetës “Panorama”.

Robert Rakipllari, i cili drejton njëherazi gazetën “Panorama” dhe televizionin News 24 i tha BIRN se u detyruan si asnjëherë më parë të ndërpresin botimin e gazetës për shkak të vendosjes së ndalimit të qarkullimit nga qeveria.

“Një vendim që u mor në radhë të parë për shëndetin e lexuesve, po ashtu edhe të shitësve, shumica e të cilëve nuk u lejuan nga Bashkitë që të vazhdojnë aktivitetin e tyre,” tha Rakipllari. Puna për informimin e publikut vazhdon me vështirësi në faqen online të gazetës “Panorama” dhe në televizionin informativ News 24.

“News 24 që drejtoj ka vazhduar misionin e vet informues për publikun, megjithëse gazetarët dhe operatorët në terren si dhe ata në redaksi rrezikojnë jetën e tyre dhe të të afërmve të tyre duke qenë në vijën e parë të frontit, bashkë me mjekët dhe policët,” tha Rakipllari.

Megjithatë, krizat nuk sjellin gjithmonë efekte negative në biznesin e medias. Në televizionin më të ri në treg, Euronews Albania, kriza e koronavirusit ka shtuar punën dhe numrin e lidhjeve direkte.

“Nuk kemi vështirësi, jemi të gjithë në punë dhe po punohet me përkushtim të madh,” tha Ilva Tare, drejtoresha e Informacionit të Euronews Albania. “Probleme financiare nuk kemi, të paktën për marsin, dhe janë marrë të gjitha masat mbrojtëse, si maskat dhe dezinfektantët për stafin,” shtoi Tare.

Reklamat në pikiatë

Shqipëria u fut zyrtarisht më 8 mars në hartën e pandemisë së koronavirusit COVID-19 dhe prej asaj dite, gjithçka ka ndryshuar me shpejtësi. Me qindra biznese kanë mbyllur dyert në të gjithë vendin dhe një pjesë e tyre rrezikojnë falimentin –duke e rënduar edhe më tej situatën ekonomike të vendit.

Biznesi i medias, punëdhënës për rreth 6120 gazetarë, redaktorë, operatorë dhe staf mbështetës nuk bën gjithashtu përjashtim. I ushqyer në një masë të konsiderueshme nga reklamat, mediat po përballen me tërheqjen e shpejtë të bizneseve nga fushatat e tyre të komunikimit –duke u ekspozuar ndaj një krize afatgjatë.

Kompanitë e marketingut vërejnë një rënie me 15% të volumit të reklamave në dy javët e para të izolimit, ndërsa parashikojnë rënie edhe më drastike për muajin prill, të llogaritura në masën 30-40%.

Në kushtet e izolimit masiv, përjashtim bëjnë vetëm kompanitë e shërbimeve të domosdoshme për njerëzit dhe seksionet e tyre të shpërndarjes –të cilat kanë megjithatë një ndikim shumë të vogël në tregun e reklamës dhe marketingut.

“Tregu i komunikimit dhe i reklamave është një tjetër hallkë e zinxhirit që po këputet ditë pas dite në këtë situatë pandemie,” tha Zefina Hasani, drejtoresha e komunikimit në agjencinë e marketingut dhe komunikimit “Le Spot”.

Bizneset kanë filluar të tërhiqen, klientët po ndërpresin ose shtyjnë projektet, konferencat kanë stopuar. Në një situatë të tillë, kur çdokush kërkon të informohet vetëm për pasojat drastike që mund të shkaktojë COVID-19, interesi për reklamën vjen duke u ulur,” shtoi Hasani për BIRN.

Efekti zinxhir i krizës së reklamave rrezikon të prekë në mënyrë të drejtpërdrejtë gazetarët në vijën e parë të raportimit të epidemisë së koronavirusit dhe stafet mbështetëse të tyre. Kjo mund të përkthehet në ulje apo vonesa pagash apo edhe më keq- humbje të vendeve të punës.

Drejtuesit e mediave kryesore në Shqipëri kanë filluar të parashikojnë që tani vështirësitë në shpërndarjen e pagave dhe shohin si zgjidhje në horizont përfshirjen edhe të medias në paketën e ndihmës së qeverisë.

“Që nga data 13 mars, Panorama print nuk botohet, ç’ka sjell që të mos ketë as të ardhura nga shitjet e gazetës dhe as nga reklamat, burimi kryesor për pagat e gazetarëve,” tha Rakipllari, ndërsa propozon që gazetarët e shtypit të shkruar të përfshihen në kategoritë e subvencionuara nga shteti në kohën e krizës.

Ai pohon se situata është e vështirë edhe në televizionin që ai drejton, pasi rreth 30% e reklamave janë tërhequr nga bizneset për shkak të krizës.

“Në këtë situatë, mendoj se do të ishte e domosdoshme që media të përfshihej nga qeveria në paketën e ndihmës, në mënyrë që të krijonte lehtësi duke nisur nga qiratë, pagesën e sigurimeve shoqërore dhe një pjesë të pagave të gazetarëve,” tha Rakipllari.

Paraliza e bizneseve dhe ulja apo mbyllja e fushatave të tyre të marketingut është një vuajtje shtesë edhe për televizionin Top Channel.

Ndonëse nuk kanë ende një bilanc të qartë, Blushi thotë se volumi financiar i tërhequr është i ndjeshëm dhe se janë duke menduar për “balancimin e të ardhurave të reduktuara me shpenzimet”.

“Çdo gjë do të varet nga kohëzgjatja e krizës. Sa më e gjatë, aq më e vështirë do të jetë. Natyrisht do të rezistojmë, duke mbajtur sinjalin tonë të hapur dhe aktiv,” tha Blushi për BIRN.

Kreu i Unionit të Gazetarëve, Aleksandër Çipa është në kërkim të një kanali zyrtar komunikimi me qeverinë për mbrojtjen e reporterëve, redaktorëve dhe punonjësve të tjerë të medias –që edhe tani përballen me vështirësi të shumta ekonomike.

Përpjekjet e Unionit shkojnë megjithatë në mbështetje të kategorive më të dobëta dhe jo ndaj atyre që konsiderohen “oligarkë të medias”.

“Ne kërkojmë që në kontekstin e ligjit të shtohet edhe kategoria e prekur e punonjësve të medias,” tha Çipa, duke njoftuar se këtë kërkesë do t’ia paraqiste të hënën Komisionit Parlamentar të Medias, Ministrisë së Financave dhe Kryeministrisë.

“Në kushtet kur bizneset kanë ndërprerë reklamat dhe janë në vështirësi për të paguar pagat, është më mirë që të arrihet një marrëveshje transparente në rrugë zyrtare, sesa në kanale të tjera informale,” përfundoi Çipa për BIRN. Marrë nga Reporter.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

televizion televizion ben blushi ekonomia pas koronavirusit erjon skendaj tregu mediatik ben blushi ekonomia pas koronavirusit erjon skendaj tregu mediatik

Sondazh

Poll

Privatizimi i ish-klubit ‘Partizani’, dëshmon Qirjazi: MM më kërkoi firmën, bëra ç’ishte e ligjshme

Privatizimi i ish-klubit ‘Partizani’, dëshmon Qirjazi: MM më kërkoi firmën, bëra ç’ishte e ligjshme

Tiranë, bënin kontrabandë me veshje, pije, cigare dhe rroba, 3 të arrestuar në 2 operacione

Me 14 emigrantë në Morinë, arrestohet 19-vjeçari, shpallet në kërkim bashkëpunëtori i tij

Rrumbullaku ngre strukturë për emërimet në polici: Riformatim ekipeve që hetojnë krimin

Me dy kallashnikovë në shtëpi e municion luftarak, arrestohet 31-vjeçari në Dibër

"Porsche", "Maseratti" e 'Mercedes Benz", arrestohet 52-vjeçari që shiste mjetet e vjedhura në BE

Pellusha, rripa e çanta markash kontrabandë, arrestohet pronari i 5 dyqaneve në Tiranë e Durrës

Mandati i Xhaçkës, Bushka: Duam kohë për raportin. Alibeaj: Mos nxirrni sebepe

Dashnor Sula shpërndan "paund" në Kuvend, i lë ca para edhe Ramës tek vendi

Autor i 4 vjedhjeve në banesa dhe biznese, vihet në pranga 35-vjeçari në Tiranë

Aksident me vdekje në Korçë, zetori përplas motorin, dy persona të vdekur

PD kërkon përballje me Nanon:Trego ç’bisedove me Lamin për Martinajn. Naço:S’e lejon sekreti hetimor

“Ekstradoni kriminelët nga Dubai”, Noka shtron kërkesën. Naço: Na jep informacione nëse ke

Noka kërkon llogari për Martinajn, Kuko: Jam këtu për tjetër gjë, Deputeti:Po thërrasim Kulturën pra

Salianji: Ekstradoni kriminelët nga Dubai, këtu kërcet pushka, atje hapet shmapanja. Kuko:I takon MD

Salianji: Në Shqipëri kërcet pushka, në Dubai hapet shampanjë! Krerët e grupeve kriminale të lirë

Ka shkuar mirë? Rama del i qeshur nga "Vila 30", i hedh dorën në qafë Kurtit

E PAPRITUR! Rama zhvillon takim 'kokë më kokë' me Kurtin në Tiranë

'RING'/ Kontrabandë nga Libia në Durrës, sekuestrohen 2275 ton naftë, arrestohen 4 persona

Marrëveshja Shqipëri-Emirate të Bashkuara, Alibeaj: Kush kryen krime është në Dubai

Shqiptarët me gomone drejt Anglisë, Ministria e Brendshme: Nuk është fenomen i panjohur

Noka kërkon 'llogari' për zhdukjen e Martinajn: A ka informacion Qeveria? Thonë e gjeti hasmi

Bushka- Alibeajt: Ti je anatemuar në publik. Deputeti: Po e di, merr masë nëse shkela etikën

Çantën e mbushur me detonatorë e C4, arrestohet sa zbret nga urbani 44-vjeçari në Shijak

'Po u thonë diçka politikës shqiptare'/ Alibeaj: Çunat e Londrës vijnë në Bllok me makina angleze

Shqiptarët drejt Britanisë, Alibeaj: Largohen për të qëndruar në shtëpi bari, sa të rinj janë atje?

'Ligjet'/ Memorandumi Shqipëri-Britani e Madhe për emigracionin, Sula: Pse u miratua me urgjencë?

'Territorialja'/ PS kundërshton propozimin e PD, Balla: I qëndrojmë ndarjes aktuale me 61 Bashki

Balla: Bashkëpuntorët e sigurimit të shtetit sillen sikur nuk u ka hyrë asgjë në këmbë

'Të hetohet Berisha', Balla: Dua përgjigje nga SPAK, PS qëndron ndarjes aktuale të Bashkive

Xhixho përplaset me kryebashkiakun Suli për shkollën "Ibrahim Basha": Pse s'është ndërtuar?

Transportonte 17 emigrantë të paligjshëm, arrestohet 35-vjeçari në Qafë-Botë

Hajdari: Të dalim në protesta, një grup njerëzish me në krye Ramën po uzurpojnë pushtetet

Përkujtimohet Azem Hajdari,djemtë i shkojnë me nuset për dore,Rudina merr të bijën, s'mungon Berisha

Veliaj s'përmbahet përballë gjimnazistëve/ Tregon idenë e tij për një shkollë të mirë: Si hotel

24 vite nga vrasja e Hajdarit/ Berisha: Hyri në histori, për 3 ditë rrëzoi regjimin

Shqiptarët dynden drejt Britanisë, ambasadori: Pasurimi i shpejtë ju çon drejt drogës

Deputetja i kthehet keq ish-zv.kryeministrit: Ahmetaj po deshe ta liroj vendin ta drejtosh

Sulmi ndaj sistemeve/ Salianji dhe Noka kërkesë AKSHI-t: Pse nuk u garantua siguria?

Arsimimi në Shqipëri, Yuri Kim: Faktor kyç, ndikon në përparimin tuaj

'Fëmijët kanë mundësi të punësohen'/ Rama: 11-vjeçarja në Shenavlash mbante shtëpinë me para

Abetarja e unifikuar/ Rama: Maqedonia parimisht dakord, diskutuam me Malin e Zi dhe Serbinë

Dëgjohet muzikë në Kongres, Rama: Jetojnë me ‘radio’ në xhep, njëri më tha është zilja e gruas

Kongresi, Rama: Kërcënimi ndaj gjuhës është i madh, do diskutojmë futjen e saj në çdo nivel arsimi

Rama mbledh Kongresin e Arsimit, Yuri Kim ende përgjumshëm

Dita e parë e shkollës, Rama këshillon të vegjëlit: Bëni qef dhe punë

Shtëpinë e kishte kthyer në “dyqan”, arrestohet i riu në Fier, e spiunuan për "Zastava"

Hakerat e Iranit futen në sistemin e kamerave të kufijve shqiptarë! Publikojnë videon

Sulmi kibernetik, radhë të gjata në doganën e Bllatës

Probleme me sistemin TIMS në Kapshticë, po punohet me regjistra