Lufta në Lindjen e Mesme zhvillohet në Ngushticën e Hormuzit/ Trump kërkon përforcime nga aleatët, Irani zotohet të vrasë Netanyahun

Lufta

IRAN- Sulmet e ndërsjella midis Iranit dhe SHBA-Izraelit vazhdojnë me intensitet të pandërprerë, duke konfirmuar, në kombinim me deklaratat zyrtare të palëve të përfshira, se fundi i luftës është gjithçka tjetër përveçse afër. Izraeli ka nisur sulme të reja "në shkallë të gjerë" ndaj objektivave në Iranin perëndimor, tha ushtria izraelite, me raketa që kanë goditur disa vende në provincën qendrore të Isfahanit. Izraeli po synon gjithashtu Hezbollahun në Liban.

Nga ana tjetër, janë raportuar përgjime të raketave dhe dronëve iranianë në shtetet e Gjirit. Lajmet nga fusha diplomatike janë po aq të këqija, pasi si Donald Trump ashtu edhe Teherani duken të paprekur nga qëndrimet e tyre dhe po përgatiten për një luftë të zgjatur.

Presidenti amerikan madje pretendoi se Irani dëshiron të bëjë një marrëveshje për t'i dhënë fund luftës, por ai vetë nuk e dëshiron ende këtë sepse kushtet nuk janë mjaftueshëm të mira./Dosja.al

Foto Ilustruese

IRAN- Një sërë mburojash kaltërebardh të vendosura mbi ndërtesa në gjithë Iranin synojnë ta dërgojnë një mesazh për planifikuesit e sulmeve amerikane dhe izraelite.

Fotografi të simbolit të vendosur mbi çati dhe pranë vendeve të trashëgimisë kulturore u shpërndanë nga mediat shtetërore iraniane më 10 mars, së bashku me raportet se “më shumë se 120 muze dhe disa ndërtesa historike” në gjithë Iranin janë shënjuar me këtë emblemë.

I njohur zyrtarisht si “Mburoja e Kaltër”, shefi i trashëgimisë kulturore të Iranit, Mohsen Tousi, u tha mediave iraniane se simboli ishte vendosur “për t’i mbrojtur pasuritë e vlefshme kulturore dhe historike”. 

Emblema e mburojës së kaltër u krijua gjatë Konventës së Hagës të vitit 1954 për të mbrojtur pronën kulturore gjatë konflikteve. Simboli synon të tregojë një objekt të trashëgimisë në të njëjtën mënyrë siç simboli i kryqit të kuq tregon një objekt humanitar.

Simboli i mburojës nuk arriti kurrë të përhapej si ai i kryqit të kuq, por në vitin 1996 u themelua organizata Blue Shield për të promovuar idealet e ruajtjes së trashëgimisë gjatë luftës që simbolizon emblema e vitit 1954.

Peter Stone është president i organizatës Blue Shield. Ai i tha Radion Evropa e Lirë se përdorimi i simbolit në Iran është “shumë pozitiv”, por theksoi se organizata e tij nuk ka kontroll mbi përdorimin e kësaj embleme.

Përveç kësaj, nuk ekziston asnjë mekanizëm për të verifikuar nëse objektiva të ligjshme ushtarake iraniane po shënohen me këtë simbol.

“Në luftën moderne, realisht është ushtrim mjaft i kotë të vendosësh një emblemë të madhe mbi çatinë e një muzeu”, thotë Stone, duke shtuar se shumë ushtri moderne kanë listat e tyre sekrete për vendet që nuk duhen goditur.

Megjithatë, ai thotë se një shënim kaq i qartë i vendeve të trashëgimisë “shton një shtresë shtesë të përgjegjësisë për këdo që sulmon, që ta marrë seriozisht këtë emblemë dhe mbrojtjen e saj”.

Nëse vendoset në një vend kulturor legjitim pa përdorim ushtarak, eksperti britanik i trashëgimisë thotë se emblema mund të ketë edhe peshë ligjore, pasi “mbrojtja e saj vjen nga Konventa e Hagës e vitit 1954”, të cilën e kanë ratifikuar edhe Izraeli dhe SHBA-ja.

Në konflikte të mëparshme, përfshirë gjatë pushtimit amerikan të Irakut në vitin 2003, emblema e mburojës së kaltër është përdorur, shpesh e pikturuar mbi çati në përmasa të mëdha që të jetë e dukshme për pilotët e avionëve dhe dronëve.

Disa ndërtesa që mbanin emblemën u dëmtuan gjatë konfliktit, ndërsa të tjera jo. Stone thotë se ka qenë e pamundur të dihet ndikimi i mirëfilltë i simbolit, pasi vendimmarrja për objektivat ndodh pas një muri të fshehtësisë ushtarake.

Pas konfliktit, thotë Stone, përdorimi i drejtë i simbolit të mburojës mund të shtojë “një provë shtesë” për ndjekjen penale të atyre që sulmojnë pa ndonjë domosdoshmëri ushtarake.

Stone pranon se koncepti i së drejtës ndërkombëtare mbi të cilin bazohet mburoja e kaltër sot është në një gjendje të brishtë, por ai thotë: “duhet ta mbajmë gjallë”, sepse në të kundërt “askush nuk do të mbahet përgjegjës”./REL

Foto Ilustruese

IRAN- Plani i Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, për të dërguar anije luftarake në Ngushticën e Hormuzit për të shoqëruar anijet cisternë të synuara nga Irani po del si një “mision shumë i rrezikshëm”, paralajmërojnë ekspertët.

Irani zë territorin më të madh në anën veriore të Ngushticës, duke i lejuar atij të nisë lloje të ndryshme sulmesh, nga dronët te raketat.

“Meqenëse ata mund të sulmojnë nga bregu... nuk ka kohë të mjaftueshme reagimi për të parandaluar përplasjen e anijeve”, tha Rosemary Kelanich për CNN.

Irani ka bllokuar kalimin e ngushtë nëpër të cilin kalon normalisht rreth 20% e naftës bruto në botë, duke shkaktuar një krizë globale energjetike.

Trump pretendoi se "vende të tjera" gjithashtu do të dërgonin anije luftarake "në bashkëpunim" me SHBA-në për të siguruar që rruga kryesore për transportimin e naftës nga Lindja e Mesme në pjesën tjetër të botës të jetë e sigurt.

Më pas ai postoi në Truth Social se shpreson që “Kina, Franca, Japonia, Koreja e Jugut, Mbretëria e Bashkuar dhe të tjerë” do të dërgojnë anije në zonë. Duhet theksuar se, që nga fillimi i konfliktit, të paktën 17 anije janë sulmuar në dhe përreth Gjirit Persik, Ngushticës së Hormuzit dhe Gjirit të Omanit, sipas Organizatës së Tregtisë Detare të Mbretërisë së Bashkuar (UKMTO)./Dosja.al

Foto Ilustruese

Debati në Parlamentin Evropian këtë javë e bëri të qartë një gjë: Evropa nuk arrin dot ta përkthejë në influencë shqetësimin e saj në lidhje me Iranin. Anëtarët e Parlamentit Evropian debatuan rreth mënyrës se si BE duhet t'i përgjigjet sulmeve ajrore të SHBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, duke zbuluar edhe përçarjet e thella brenda bllokut dhe institucioneve të tij për këtë çështje. Debati i Strasburgut nxori në pah një Evropë të prekur thellësisht nga kriza, por mezi në gjendje të ndikojë tek ajo siç do të donte. "BE-ja thjesht nuk luan absolutisht asnjë rol të rëndësishëm për momentin", thotë Julien Barnes-Dacey, drejtor i programit MENA në Këshillin Evropian për Marrëdhënie me Jashtë (ECFR). "Evropianët janë të parëndësishëm."

Më parë ndërmjetësuese

BE-ja më parë e konsideronte veten një lojtar kyçe në Iran. Që nga viti 2006, Përfaqësuesi/ja i/e Lartë i/e BE-së për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë koordinoi bisedimet midis Uashingtonit dhe Teheranit. Ky proces çoi në nënshkrimin në vitin 2015 të Planit të Përbashkët të Veprimit (JCPOA), Marrëveshjes së Vjenës mbi programin bërthamor iranian, e cila përcaktonte një kufizim të programit bërthamor iranian në këmbim të lehtësimit të sanksioneve. Edhe pas nënshkrimit të marrëveshjes, BE-ja mbeti koordinatore dhe avokatja e saj më e rëndësishme.

Tani spektatore

Shumë gjëra kanë ndryshuar që atëherë. Nën presidencën e Presidentit të SHBA-së Donald Trump, Uashingtoni u tërhoq nga marrëveshja në vitin 2018, duke i dhënë një goditje të rëndë kuadrit diplomatik që BE-ja kishte punuar kaq shumë për ta krijuar. Megjithatë, humbja e ndikimit të BE-së nuk mund t'i atribuohet vetëm Trumpit, argumenton Barnes-Dacey.

BE-ja e ka lënë pas dore Lindjen e Mesme për vite me radhë, argumenton eksperti. Në të njëjtën kohë, evropianët janë bërë gjithnjë e më pak të rëndësishëm si lojtarë kyç për Uashingtonin dhe Teheranin.

"As SHBA-të dhe as iranianët nuk e shohin Evropën si një ndërmjetës diplomatik serioz dhe të besueshëm", thotë ai për DW.

Maneli Mirkhan, një analiste e lindur në Teheran që jeton në Paris, gjithashtu shprehet, se Evropa e ka humbur influencën e saj. Evropa ka qenë shumë naive për një kohë shumë të gjatë, thotë ajo për DW. BE e përqendruar në diplomaci dhe sanksione nuk ka arritur ta parandalojë Iranin nga zhvillimi i aftësive të tij ushtarake, bërthamore dhe teknologjike.

Problemi i njohur: Europa e ndarë

Mirkhan dhe Barnes-Dacey bien dakord në një pikë: Ndarjet e brendshme të Evropës, problemi ky i hershëm, vetëm sa po i përkeqëson situatën. Një politikë e jashtme e përbashkët ende varet shumë nga arritja e një konsensusi nga shtetet anëtare; por kjo është e vështirë të arrihet në një krizë sigurie që po zhvillohet me shpejtësi.

Spanja ka mbajtur një qëndrim veçanërisht të ashpër, duke i denoncuar sulmet ajrore si shkelje të së drejtës ndërkombëtare. Nga ana tjetër, kancelari gjerman Friedrich Merz fillimisht dukej se mbështeste objektivin e SHBA dhe Izraelit për ndryshimin e regjimit, por më pas duket se u tërhoq. Gjermania dhe Franca, si dhe Mbretëria e Bashkuar, e cila nuk ka qenë anëtare e BE-së që nga viti 2020, tani po bëjnë thirrje për kujdes, dhe i lidhin thirrjet e tyre për përmbajtje me kritikat ndaj Iranit.

Mesazhet nga Brukseli janë gjithashtu të përziera. Kaja Kallas, diplomatja më e lartë e BE-së, po përpiqet për uljen e shkallëzimit, ndërsa Presidentja e Komisionit Ursula von der Leyen foli për një "tranzicion të besueshëm" dhe "shpresë të re" për popullin iranian.

Shqetësim për marrëdhënien transatlantike

Efektet e kësaj përçarjeje përkeqësohen më tej nga dobësia strategjike e Unionit, sipas Barnes-Dacey. Ai thotë se Evropa e ka përqendruar energjinë e saj gjeopolitike në Ukrainë. BE e shqetësuar për rrezikimin e marrëdhënieve tregtare dhe bashkëpunimit midis SHBA-së dhe BE-së në dritën e luftës së Rusisë kundër Ukrainës, ngurron të kundërshtojë hapur Trumpin për çështjen e Iranit. "Strategjikisht, evropianët vazhdojnë të përqendrohen kryesisht në mbrojtjen e marrëdhënieve transatlantike sepse duan të sigurohen që amerikanët të mbeten në anën e tyre", përfundon Barnes-Dacey.

Një kompromis paradoksal. Lidhur me Ukrainën, BE-ja mbetet një lojtare e domosdoshme, duke koordinuar sanksionet, ndihmën dhe mbështetjen ushtarake. Në lidhje me Iranin, BE-ja është lojtare dytësore. Barnes-Dacey ia atribuon këtë realiteteve dhe prioriteteve gjeografike: ndërsa Ukraina përfaqëson një problem ekzistencial sigurie në fqinjësinë e menjëhershme të Evropës, Lindja e Mesme, pavarësisht rrezikut të dukshëm të përshkallëzimit të konfliktit, ka rënë poshtë në listën e prioriteteve. Kjo zbulon gjithashtu një të vërtetë të pakëndshme: Evropa ende përpiqet të shfrytëzojë peshën e saj ekonomike në mënyrë strategjike.

E margjinalizuar

Fakti që BE-ja e gjen veten në rolin e spektatores nuk do të thotë se mbetet e paprekur nga konflikti. Evropa mund të paguajë një çmim të lartë nëse Irani dobësohet por politikisht mbetet i paprekur, paralajmëron Mirkhan. Një konflikt i zgjatur mund të rrisë më tej çmimet e energjisë, të destabilizojë rajonin dhe të rrisë presionin e migracionit mbi Evropën. "Nëse nuk arrijmë të krijojmë kushte për një tranzicion relativisht të qëndrueshëm, rreziqet për evropianët janë shumë, shumë të larta", thekson Mirkhan.

Roli i ardhshëm

Tek kjo pikë dy ekspertët, Mirkhan dhe Barnes-Dacey kanë qëndrime të ndryshme: Barnes-Dacey ka dyshime serioze se Evropa mund të rifitojë ndonjë ndikim të konsiderueshëm pa ndryshim themelor në vullnetin politik. Mirkhan është më optimiste. Ndërsa Evropa nuk ka më ndonjë ndikim të vërtetë në fazën ushtarake të krizës, ajo mund të luajë ende një rol të rëndësishëm nëse regjimi islamik bie: duke mbështetur grupet e opozitës, duke ndërmjetësuar dialogun midis tyre dhe duke formësuar kornizën demokratike për një tranzicion të mundshëm. Evropa, sipas Mirkhan, duhet të kalojë "nga veprimet deklarative dhe simbolike" në shndërrimin në një "forcë lëvizëse"./DW

SHBA- Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, ka thënë se, edhe pse një pjesë e madhe e ishullit strategjik iranian Harg u shkatërrua nga bombardimet amerikane, ai mund të urdhërojë sulme të tjera ndaj tij. Ndërkohë, shtetet arabe, aleate të SHBA-së në rajon, raportuan për ndërprerje në industrinë e tyre të naftës për shkak të sulmeve hakmarrëse iraniane.

Trump i tha NBC News-it më 14 mars se sulmet amerikane kishin “shkatërruar plotësisht” pjesën më të madhe të ishullit Harg - i cili ndodhet rreth disa dhjetëra kilometra larg territorit tokësor të Iranit - por shtoi se “mund ta godasim edhe disa herë të tjera thjesht për qejf”.

Menjëherë pas sulmit, Trump tha se forcat amerikane kishin “shkatërruar plotësisht” objektivat ushtarake iraniane në ishull, por nuk e kishin prekur infrastrukturën e naftës.

Pse ishulli Harg është kyç për eksportet e naftës së Iranit?

Megjithatë, ai kërcënoi se do t’i godasë edhe ato objekte nëse Irani ndërpret trafikun në Ngushticën e Hormuzit.

Zyrtarët iranianë pretenduan se eksportet e naftës bruto vazhdojnë pa ndërprerje nga terminali i Ishullit Harg, pas asaj që Trump e përshkroi si “një nga bombardimet më të fuqishme në historinë e Lindjes së Mesme”.

Sulmi ndaj Ishullit Harg shënoi një zhvillim të madh në konfliktin që filloi më 28 shkurt pas sulmeve në shkallë të gjerë të SHBA-së dhe Izraelit kundër objekteve ushtarake dhe bërthamore iraniane.

Ishulli Harg është pika kryesore e eksportit të naftës së Iranit dhe shërben si terminal për rreth 90 për qind të eksporteve të tij të naftës.

Ai ndodhet rreth 24 kilometra larg bregdetit iranian dhe rreth 480 kilometra në veri të Ngushticës së Hormuzit.

Trump i tha NBC-së se është “i habitur” që Teherani vendosi t’i sulmojë vende e tjera të Lindjes së Mesme si hakmarrje për sulmet amerikano-izraelite ndaj Iranit.

Ai gjithashtu pretendoi se Teherani po kërkon të bëjë një marrëveshje për t’i dhënë fund konfliktit, por kushtet që ofron Irani nuk përputhen me kërkesat e tij.

“Irani dëshiron të bëjë marrëveshje por unë nuk dua ta bëj, sepse kushtet nuk janë ende mjaftueshëm të mira”, tha ai.

Ai nuk tregoi se cilat kushte kërkon, por shtoi se ato duhet të jenë “shumë të forta” dhe duhet të përfshijnë një zotim që Teherani të heqë dorë nga çdo ambicie bërthamore.

Trump minimizoi shqetësimet e konsumatorëve për koston e energjisë.

“Mendoj se çmimet do të bien edhe më shumë se më parë, dhe unë i parashikova në nivele rekord të ulëta”, tha Trump për çmimet e karburanteve, duke shtuar se ato do të bien shpejt pasi të përfundojë lufta në Iran.

Irani është zotuar ta mbajë të mbyllur ngushticën dhe ka thënë se çmimet e naftës mund të arrijnë në 200 dollarë për fuçi, rreth dyfishin e çmimeve të tanishme, që tashmë janë shumë të larta.

Pasi kishte thënë një ditë më parë se marina amerikane së shpejti do të fillonte të shoqëronte anijet nëpër ngushticë, Trump u duk se u tërhoq nga ajo deklaratë.

“Nuk dua t’ju them asgjë për këtë”, tha ai në intervistë, por shtoi se “është e mundur”.

Në një postim më herët në rrjetet sociale, Trump tha: “Vendet e botës që marrin naftë përmes Ngushticës së Hormuzit duhet të kujdesen për atë ngushticë dhe ne do t’iu ndihmojmë shumë!”

“Shtetet e Bashkuara gjithashtu do të koordinohen me ato vende që gjithçka të shkojë mirë, shpejt dhe pa probleme”, shtoi ai.

Aleatët rajonalë të Shteteve të Bashkuara raportuan gjithashtu sulme ndaj objekteve të industrisë së naftës, duke rritur edhe më shumë frikën për ndërprerje të mëdha në furnizimin botëror me energji.

Autoritetet në rajonin gjysmautonom të Kurdistanit në Irak thanë se operacionet në rafinerinë Lanaz në qytetin Irbil mbetën të pezulluara në orët e para të 15 marsit, megjithëse zjarri që shpërtheu pas një sulmi me dron u vu nën kontroll.

Irani do të shënjestrojë objektet e kompanive amerikane në rajon nëse objektet e tij energjetike sulmohen, citohet të ketë thënë ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, nga televizioni shtetëror, pas sulmeve amerikane në ishullin Harg.

Irani duket se e zbrazi zemërimin e tij në Emiratet e Bashkuara Arabe, duke pretenduar se sulmi ndaj ishullit Harg nga forcat amerikane kishte origjinën nga Emiratet.

Një zëdhënës ushtarak iranian paralajmëroi njerëzit në Emiratet e Bashkuara Arabe që të largohen nga portet, doket dhe “strehimoret amerikane”.

Zyrtarët e Emirateve të Bashkuara Arabe mohuan se ushtria amerikane e kishte nisur sulmin nga bazat në vend, por thanë se gëzojnë të drejtën për të ndërmarrë veprime mbrojtëse./REL

Benjamin Netanyahu

IRAN- Garda Revolucionare po dërgon mesazhin se po e ndjekin dhe do ta vrasin kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu.

"Nëse ai është ende gjallë, ne do të vazhdojmë ta ndjekim dhe ta vrasim me gjithë fuqinë tonë", thanë ata në një deklaratë të re të publikuar të dielën.

Në një deklaratë të transmetuar nga agjencia e lajmeve Fars, iranianët nisën valën e 52-të të sulmeve, duke kryer sulme ndaj tre bazave ajrore amerikane.

Garda Revolucionare raportoi gjithashtu se kishte shënjestruar një qendër grumbullimi të forcave amerikane në Bazën Ajrore Al-Harir në Erbil dhe kishte goditur bazat Ali Al Salem dhe Arifjan në Kuvajt duke përdorur raketa dhe dronë të fuqishëm iranianë.

Zyra e Netanyahut në çdo rast i ka karakterizuar raportet se kryeministri izraelit ka vdekur si "lajme të rreme"./Dosja.al