LIVE UPDATES
Aktualitet

"Sindikatat e punës, të politizuara", DASH: Mosfunksionimi dhe korrupsioni i sistemit gjyqësor, një pengesë e madhe për përmirësimin e zbatimit të kodit të punës

DASH thekson se edhe pse ligji përcakton periudha pushimi dhe pagesë shtesë për orët shtesë, punëdhënësit nuk i respektojnë këto dispozita.

13 Gusht 2025, 18:28 Nga N.F
"Sindikatat e punës, të politizuara", DASH: Mosfunksionimi
Foto

TIRANË- Departamenti amerikan i Shtetit, DASH ka publikuar një raport të ri mbi gjendjen e të drejtave të njeriut në botë. Në këtë raport janë trajtuar edhe të drejtat e punëtorëve ndërsa zbulon sesi paraqitet situata ne vendin tonë. Në këtë raport bëhet me dije se qeveria ofroi mbrojtje të kufizuar për punëtorët vendas dhe migrantë në disa sektorë të punësimit.

Sipas DASH, sindikatat e punës ishin përgjithësisht të dobëta dhe të politizuara. Më tej në raport bëhet me dije se qeveria nuk e zbatoi ligjin në mënyrë efektive. Raporti shton se sindikatat që përfaqësonin punonjësit e sektorit publik negociuan drejtpërdrejt me qeverinë.

"Qendra e Solidaritetit raportoi se ndërsa ligji ofronte mbrojtje gjithëpërfshirëse për punëtorët që të formonin dhe t'u bashkoheshin sindikatave, punëtorët ende kishin frikë nga hakmarrja dhe nuk i besonin sistemit të drejtësisë për të zbatuar ligjin e punësimit. Ndëshkimet për shkeljet e lirisë së shoqërimit, negociatave kolektive dhe të drejtës për grevë ndonjëherë zbatoheshin kundër shkelësve.," thuhet në raport.

"Sindikatat e punës, të politizuara", DASH: Mosfunksionimi

Sa i përket pagës dhe orareve, në raport bëhet me dije se shumë persona në sektorin privat punojnë gjashtë ditë në javë, mbi 40 orë duke tejkaluar oraret e përcaktuara sipas ligjit. DASH thekson se edhe pse ligji përcakton periudha pushimi dhe pagesë shtesë për orët shtesë, punëdhënësit nuk i respektojnë këto dispozita. Më tej bëhet me dije se punëtorët në kompani private me kontrata bashkiake për shërbime paguheshin nën pagën minimale dhe nuk merrnin përfitimet e kërkuara.

"Sindikatat e punës, të politizuara", DASH: Mosfunksionimi

Një tjetër pikë ku është ndalur raporti është edhe te siguria. Sipas DASH punëtorët shpesh nuk mund të largoheshin nga situatat që rrezikonin shëndetin ose sigurinë e tyre pa rrezikuar punësimin e tyre. Raporti thekson se shkeljet e standardeve ndodhën më shpesh në industritë e tekstilit, këpucëve, prodhimit, ndërtimit dhe minerare.

"SLISS raportoi shkelje të dispozitave ligjore mbi pagat dhe orët e punës ndodhën më shpesh në industrinë e mikpritjes dhe prodhimit. Në shtatë muajt e parë të vitit, SLISS vendosi 200 masa urgjente për të pezulluar punën për shkelje flagrante të rregulloreve të sigurisë dhe shëndetit. Sektorët më problematikë ishin ndërtimi, minierat, energjia dhe prodhimi," thuhet në raport.

"Sindikatat e punës, të politizuara", DASH: Mosfunksionimi

Gjithashtu shtohet se mosfunksionimi dhe korrupsioni i sistemit gjyqësor u perceptua si një pengesë e madhe për përmirësimin e aksesit të punëtorëve në zbatimin e kodit të punës.

"Qeveria rrallë zbatonte ligjet që lidheshin me orët maksimale të punës, kufizimet në orët shtesë ose pagën shtesë për orët shtesë, veçanërisht në sektorin privat. Këto ligje nuk zbatoheshin për punëtorët migrantë. Në intervistat për median, pronarët e industrisë së mikpritjes pranuan se kishin konfiskuar pasaportat e migrantëve për t'i parandaluar ata të largoheshin.

Qendra e Solidaritetit pohoi se punëtorët dhe publiku mbeteshin skeptikë ndaj aftësisë së qeverisë për të zbatuar të drejtat e punësimit ose sindikatës. Mosfunksionimi dhe korrupsioni i sistemit gjyqësor u perceptua si një pengesë e madhe për përmirësimin e aksesit të punëtorëve në zbatimin e kodit të punës, dhe ligjet e SSHP-së ishin joefektive," thuhet më tej në raport.

"Sindikatat e punës, të politizuara", DASH: Mosfunksionimi

Pjesë nga Raporti i DASH:

Të Drejtat e Punëtorëve

Liria e Shoqatës dhe Negociatat Kolektive. Ligji u jepte shumicën e punëtorëve të drejtën për të formuar sindikata të pavarura, të zhvillonin greva ligjore dhe të negocionin kolektivisht. Ligji ndalonte diskriminimin anti-sindikal dhe parashikonte rikthimin në punë të punëtorëve të pushuar nga puna për shkak të aktivitetit sindikal.

Ligji u ndalonte anëtarëve të ushtrisë dhe zyrtarëve të lartë qeveritarë të bashkoheshin me sindikatat dhe kërkonte që sindikatat të kishin të paktën 20 anëtarë për t'u regjistruar. Greva ishte e ndaluar në raste të veçanta, si një katastrofë natyrore, luftë dhe kur liria e mbajtjes ose pjesëmarrjes në zgjedhje ishte në rrezik.

Qeveria ofroi mbrojtje të kufizuar për punëtorët vendas dhe migrantë në disa sektorë të punësimit. Inspektori i punës nuk inspektoi banesat private për shkelje të të drejtave të punëtorëve vendas, dhe OJQ-ja Qendra e Solidaritetit dhe inspektorati i punës vunë re raste të punëdhënësve që konfiskuan pasaportat e punëtorëve migrantë. Sindikatat e punës ishin përgjithësisht të dobëta dhe të politizuara. Qeveria nuk e zbatoi ligjin në mënyrë efektive. Sindikatat që përfaqësonin punonjësit e sektorit publik negociuan drejtpërdrejt me qeverinë. Negociatat kolektive efektive dhe zbatimi i marrëveshjeve ishin të vështira për shkak të vonesave të gjata në regjistrimin e sindikatave. Vëzhguesit raportuan kërcënime për hakmarrje ndaj punonjësve që vendosnin të merrnin pjesë në sindikata të reja.

Qendra e Solidaritetit raportoi se ndërsa ligji ofronte mbrojtje gjithëpërfshirëse për punëtorët që të formonin dhe t'u bashkoheshin sindikatave, punëtorët ende kishin frikë nga hakmarrja dhe nuk i besonin sistemit të drejtësisë për të zbatuar ligjin e punësimit. Ndëshkimet për shkeljet e lirisë së shoqërimit, negociatave kolektive dhe të drejtës për grevë ndonjëherë zbatoheshin kundër shkelësve.

Kushtet e Pranueshme të Punës

Ligjet për Pagat dhe Orët. Ligji parashikonte një pagë minimale për të gjithë sektorët, dhe paga minimale kombëtare ishte më e lartë se pragu kombëtar i varfërisë. Ndërsa ligji përcaktonte një javë pune 40-orëshe, marrëveshjet individuale ose kolektive zakonisht përcaktonin javën aktuale të punës. Ligji u lejonte punëdhënësve të përcaktonin orë pune shtesë, por jo më shumë se 200 në vit, të cilat mund të tejkaloheshin në rastet e forcës madhore ose punës emergjente për të mirën e popullsisë me autorizimin e Inspektoratit Shtetëror të Punës dhe Shërbimit Social (SLISS).

Ligji parashikonte pushime vjetore të paguara, por vetëm punonjësit në tregun formal të punës kishin të drejta të tilla. Shumë persona në sektorin privat punonin gjashtë ditë në javë, mbi 40 orë. Ligji kërkonte periudha pushimi dhe pagesë shtesë për orët shtesë, por punëdhënësit nuk i respektonin gjithmonë këto dispozita. Qendra e Solidaritetit raportoi se ligji nuk zbatohej në mënyrë universale, veçanërisht në industrinë e veshjeve dhe këpucëve. Për më tepër, punëtorët në kompani private me kontrata bashkiake për shërbime raportuan se paguheshin nën pagën minimale dhe nuk merrnin përfitimet e kërkuara.

Siguria dhe Shëndeti në Punë

Standardet e sigurisë dhe shëndetit në punë (SSHP) ishin përgjithësisht të përshtatshme për industritë kryesore të vendit, megjithëse zbatimi mungonte. Qeveria herë pas here identifikoi në mënyrë proaktive kushtet e pasigurta përveç përgjigjes ndaj ankesave të punëtorëve. Punëtorët shpesh nuk mund të largoheshin nga situatat që rrezikonin shëndetin ose sigurinë e tyre pa rrezikuar punësimin e tyre. Sipas Qendrës së Solidaritetit, shkeljet e standardeve të SSHP ndodhën
më shpesh në industritë e tekstilit, këpucëve, prodhimit, ndërtimit dhe minerare.

SLISS raportoi shkelje të dispozitave ligjore mbi pagat dhe orët e punës ndodhën më shpesh në industrinë e mikpritjes dhe prodhimit. Në shtatë muajt e parë të vitit, SLISS vendosi 200 masa urgjente për të pezulluar punën për shkelje flagrante të rregulloreve të sigurisë dhe shëndetit.Sektorët më problematikë ishin ndërtimi, minierat, energjia dhe prodhimi.

Zbatimi i pagave, orëve dhe SSHP

SLISS dhe autoritetet tatimore ishin përgjegjëse për zbatimin e ligjeve për pagën minimale
dhe orët. Agjencitë zbatuese nuk kishin mjetet për të zbatuar mbledhjen e gjobave dhe rrallë akuzonin shkelësit. Numri i inspektorëve ishte i pamjaftueshëm për të zbatuar pajtueshmërinë, dhe sipas OJQ-ve, punëdhënësit shpesh informoheshin para inspektimeve, edhe pse inspektorët kishin autoritetin për të bërë inspektime të paparalajmëruara dhe për të filluar sanksione.

Qeveria rrallë zbatonte ligjet që lidheshin me orët maksimale të punës, kufizimet në orët shtesë ose pagën shtesë për orët shtesë, veçanërisht në sektorin privat. Këto ligje nuk zbatoheshin për punëtorët migrantë. Në intervistat për median, pronarët e industrisë së mikpritjes pranuan se kishin konfiskuar pasaportat e migrantëve për t'i parandaluar ata të largoheshin.

Qendra e Solidaritetit pohoi se punëtorët dhe publiku mbeteshin skeptikë ndaj aftësisë së qeverisë për të zbatuar të drejtat e punësimit ose sindikatës. Mosfunksionimi dhe korrupsioni i sistemit gjyqësor u perceptua si një pengesë e madhe për përmirësimin e aksesit të punëtorëve në zbatimin e kodit të punës, dhe ligjet e SSHP-së ishin joefektive. Madhësia e vlerësuar e sektorit informal ishte afërsisht 26 përqind e forcës punëtore jo-bujqësore. Ligjet e punës nuk zbatoheshin për punëtorët në sektorin informal, dhe SLISS nuk inspektoi bizneset informale.

dash


Dokumenta bashkëngjitur

Sondazh

Poll

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën