Protesta për Zvërnecin/ Protestuesit çajnë kordonin metalik, policia i sulmon me ujë. Tubimi shpërndahet në gjithë Tiranën
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
"Shqipëria është e shqiptarëve"/ Qytetarët mbushin rrugët e Tiranës, kërkojnë anulimin e pr...
Lufta me Iranin, që u përhap në Lindjen e Mesme, e ilustron këtë realitet të ri. Edhe pse dëmet lokale, rajonale dhe globale kanë kaluar nga keq në më keq, ka qenë e vështirë të vendoset një mekanizëm i qëndrueshëm frenues. Si rrjedhojë, dëmi ekonomik po evoluon dhe po thellohet, ndërsa efektet e hershme mbi çmimet e energjisë dhe normat e interesit po ushqejnë inflacion më të gjerë dhe po rrisin rrezikun për rritje më të ulët dhe paqëndrueshmëri financiare.
Një realitet i pakëndshëm po bëhet gjithnjë e më i vështirë për t’u injoruar. Ekonomia globale po hyn në një periudhë “goditjesh më të shpeshta dhe më të forta”, siç e përshkruan fituesi i Çmimit Nobel, Michael Spence. Në vend që të përballemi me ndërprerje të izoluara dhe të përkohshme, po hasim një zhvendosje strukturore drejt paqëndrueshmërisë shqetësuese, fragmentimit në thellim dhe një shpërndarjeje më të gjerë të rezultateve për vendet, kompanitë dhe familjet. Bota e vjetër nuk ekziston më dhe pothuajse të gjithë rrezikojnë të humbin në të renë. Pyetja është sa shumë dhe çfarë duhet bërë për këtë.
Lufta me Iranin, që u përhap në Lindjen e Mesme, e ilustron këtë realitet të ri. Edhe pse dëmet lokale, rajonale dhe globale kanë kaluar nga keq në më keq, ka qenë e vështirë të vendoset një mekanizëm i qëndrueshëm frenues. Si rrjedhojë, dëmi ekonomik po evoluon dhe po thellohet, ndërsa efektet e hershme mbi çmimet e energjisë dhe normat e interesit po ushqejnë inflacion më të gjerë dhe po rrisin rrezikun për rritje më të ulët dhe paqëndrueshmëri financiare.
Ky fenomen nuk është i ri. Një mekanizëm frenues ka rezultuar po aq i paarritshëm edhe për luftën në Ukrainë dhe të njëjtat dinamika i kemi parë edhe në sfera më të ngushta ekonomike e financiare, nga përdorimi i tarifave dhe sanksioneve ndaj investimeve si armë, deri te fragmentimi i zinxhirëve të furnizimit. Është joshëse që secila prej tyre të trajtohet si episod më vete dhe shumë politikëbërës e investitorë po bëjnë pikërisht këtë. Ky është gabim.
Në vend që të përbëjnë ngjarje të izoluara, paqëndrueshmëria aktuale është rezultati i parashikueshëm i humbjes së tre narrativave dikur dominuese, pa pasur narrativa unifikuese që t’i zëvendësojnë. E para është globalizimi. Kanë ikur ditët kur integrimi ekonomik gjithnjë e më i thellë shihej si forcë stabilizuese. Premtimi se ndërvarësia do të ulte rrezikun e konfliktit është zëvendësuar nga përdorimi si armë i tregtisë dhe financës, si edhe nga shfrytëzimi i pikave kyçe të kontrollit. Për shkak se bota dështoi të adresonte herët efektet negative shpërndarëse të globalizimit, treshja thelbësore e standardeve globale të respektuara, institucioneve shumëpalëshe efektive dhe shtetit të së drejtës po çmontohet tani në favor të unilateralizmit, fragmentimit dhe pandëshkueshmërisë.
Spiranca e dytë narrative është Konsensusi i Uashingtonit. Besimi se liberalizimi, çrregullimi, përgjegjësia fiskale dhe pavarësia e bankës qendrore mbajnë çelësin e prosperitetit në nivel vendi, ka qenë duke u zhdukur ngadalë vitet e fundit. Ironikisht, Shtetet e Bashkuara kanë qenë në krye të përmbysjes së kësaj qasjeje në planin e brendshëm, megjithëse kaluan tre dekada duke e promovuar atë për pjesën tjetër të botës.
Pastaj vjen IA, e cila është gati të ndryshojë supozimet që për një kohë të gjatë kanë mbështetur modelet e biznesit dhe tregjet e punës. Ndërsa IA ka një potencial të jashtëzakonshëm transformues si teknologji me përdorim të përgjithshëm, jo më pak për produktivitetin, nevojiten urgjentisht korniza të reja për të drejtuar adoptimin e saj. Përndryshe, ndërprerjet rrezikojnë të ecin më shpejt sesa aftësia e shoqërive për t’u përshtatur.
Humbja e këtyre tri spirancave ka nxitur një kulturë mosbesimi, të menduari me shumën zero dhe vendimmarrjeje afatshkurtër, e cila shkatërron të vjetrën pa pasur zëvendësime të gatshme. Ndërsa dyshimi zë vendin e angazhimit, kërkimi i vetëmbështetjes së kushtueshme zë vendin e sigurimit të përbashkët dhe koordinimi i qëndrueshëm bëhet i pamundur. Orkestra globale po luan me partitura të ndryshme, pa dirigjent në horizont. Rezultati është sa shkatërrues, aq edhe kakofonik.
Fragmentimi i çrregullt do të çojë në rritje më të ulët, inflacion më të lartë dhe pabarazi më të mëdha. Por jo gjithçka është humbur: drejtimi i kësaj bote të re ende mund të zhvendoset në një drejtim më pozitiv, nëse kemi guximin dhe mençurinë të heqim dorë nga mendësitë e vjetruara dhe të ndërtojmë një konsensus të ri me pesë pjesë.
Së pari, ka ardhur koha të lëmë pas ndarjen “globalizim kundër proteksionizmit”. Në vend të kësaj, qeveritë duhet të marrin në konsideratë atë që ish-kryeministri britanik Gordon Brown e quan “globalizim i menaxhuar lite”, një qasje pragmatike ndaj zhvendosjes së zinxhirëve te vendet mike dhe uljes së rrezikut, që siguron zinxhirët kritikë të furnizimit dhe pikat kyçe, pa rënë në luftëra tregtare kundërproduktive dhe politika të tjera që dëmtojnë fqinjin.
Së dyti, rritja e qëndrueshme dhe përfshirëse duhet të rikthehet në krye të agjendave kombëtare. Kjo nuk do të thotë të hedhësh para në anën e kërkesës së ekonomisë përmes edhe stimulit fiskal dhe monetar. As nuk do të thotë të vjedhësh rritje nga ekonomitë e tjera apo nga e ardhmja. Përkundrazi, do të thotë të përqendrohesh te fitimet e produktivitetit, përmirësimet e infrastrukturës dhe tranzicionet afatgjata në energji e më gjerë.
Së treti, familjet më të pambrojtura kanë nevojë për mbështetje. Siç qëndron situata, rrjetet mbrojtëse në shumë vende ose nuk janë efektive, ose pa dashje i shtyjnë grupet e pambrojtura të bëhen të varura nga shteti, duke minuar pjesëmarrjen në forcën e punës, në vend që të ofrojnë mbrojtjen dhe mundësitë e nevojshme për të garantuar siguri dhe fuqizim.
Së katërti, trajektorja e IA-së nuk mund t’i lihet dorës së padukshme të tregut. Politikat që qeverisin këtë risi transformuese duhet të anojnë peshoren drejt fuqizimit të punës dhe jo zhvendosjes së saj, drejt shtimit të aftësive dhe jo automatizimit. Kjo do të thotë përdorim i sistemeve tatimore për të rregulluar stimujt dhe ndjekje e investimeve me fitore të hershme në sektorë socialë si shëndetësia dhe arsimi, ku IA mund të mbushë boshllëqet në ofrimin e shërbimeve. Kjo do të thotë gjithashtu të jepen udhëzime për kompanitë që nxisin ristrukturim dhe rishpikje pro-punësimit dhe pro-produktivitetit, jo vetëm kursime të menjëhershme kostosh përmes zhvendosjes së punës. Po ashtu, do të thotë të riformatohen partneritetet publike-private për të siguruar që forca e punës të mbetet elastike dhe e pajisur me aftësitë e duhura, si dhe të ofrohet mbështetje tranzicioni për segmentet më të pambrojtura të popullsisë.
Së fundi, për të mbrojtur institucionet ndërkombëtare, ato duhet të reformohen. Kombet e Bashkuara, Fondi Monetar Ndërkombëtar dhe Banka Botërore mbeten të kufizuara nga struktura dhe sisteme qeverisjeje të vjetruara. Pa një sistem shumëpalësh më përfaqësues dhe më reagues, rezultate që dikur dukeshin të paimagjinueshme do të bëhen gjithnjë e më të mundshme, duke vënë në rrezik mirëqenien tonë të ardhshme.
Problemet me të cilat përballemi sot nuk do të zgjidhen vetë. Pa vizion dhe përpjekje të bashkërenduara, qëndrueshmëria jonë njerëzore, financiare dhe institucionale do të vazhdojë të gërryhet, duke na lënë gjithnjë e më të pambrojtur ndaj goditjeve të shpeshta dhe të forta. Duhet të ndalim së dëshiruari botën e djeshme dhe, në vend të kësaj, të përshtatemi me botën e sotme dhe të krijojmë spirancat dhe vrullin që do të na duhen për të lulëzuar në botën e nesërme./MONITOR
Donald Trump SHBA- Presidenti amerikan Donald Trump tha dje se një shqyrtim i të dhënave qeveritare në lidhje me UFO-t ka zbuluar doku...
foto ilustruese GJERMANI- Një alarm u dha në Gjermani pas një shpërthimi që ndodhi në orët e para të së ...
Donald Trump SHBA- Presidenti amerikan Donald Trump tha se mund t’i japë fund armëpushimit me Iranin, nëse deri të mërkur&eu...
Foto ilustruse Bllokada e Ngushticës së Hormuzit në Gjirin Persik është hequr, sipas deklaratave zyrtare iraniane. Rruga...
Automjete të djegura të një ambulance hebraike në lagjen "Golders Green" në veri të Londrës, 24 mars 2026. Djegia e auto...
Benjamin Netanyahu IZRAEL- Kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu ka deklaruar se Izraeli nuk i ka përfunduar operacionet e tij kundër H...
Një anije në Ngushticën e Hormuzit Ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, ka njoftuar të premten se Ngushtica e Hormuzit &eum...
Foto ilustruse Izraeli dhe Libani ranë dakord për një armëpushim. Sipas deklaratave të Presidentit amerikan Donald Trump...
Foto ilustruse Bashkimi Evropian njoftoi se një aplikacion i ri për verifikimin e moshës është teknikisht gati. Aplikacioni &...
Dymbëdhjetë arrestime, operacione në disa shtete, veprimtari në pesë kontinente dhe sekuestrim i 4.2 tonëve drogë. Ky ë...
