LIVE UPDATES
Bota

BBC: Si po konkurron Evropa për pavarësinë e metaleve të rralla nga Kina

Evropa ka vetëm dy impiante përpunimi të metaleve të rralla, një në Estoni dhe një në Francën perëndimore. Është impianti i vetëm jashtë Kinës që mund të përpunojë të 17 metalet e rralla të ndryshme.

7 Gusht 2025, 13:18 Nga Jonathan Josephs
BBC: Si po konkurron Evropa për pavarësinë e metaleve të
fabrika industriale

FRANCË- Për gati 80 vjet, metale të rralla të tokës janë nxjerrë nga fabrika industriale në La Rochelle, në bregdetin perëndimor të Francës. Por, ndërsa materialet bëhen gjithnjë e më të rëndësishme për ekonominë globale, firma kimike Solvay po zgjeron uzinën e saj të përpunimit pranë Oqeanit Atlantik të shndritshëm për të përmbushur kërkesën në rritje në të gjithë Evropën.

Ky grup prej 17 metalesh është thelbësor për sasi të mëdha të teknologjisë moderne, siç janë telefonat inteligjentë, automjetet elektrike, turbinat me erë dhe skanerët MRI. Megjithatë, rreth 70% e nxjerrjes së metaleve të rralla dhe 90% e rafinimit ndodhin në Kinë, si rezultat i mbështetjes prej vitesh nga qeveria kineze.

Evropa, si shumë pjesë të tjera të botës, po përpiqet të zvogëlojë varësinë e saj nga importimi i këtyre metaleve kyçe nga Kina. E ardhmja e uzinës së Solvay do të jetë kritike për këto ambicie.

Pandemia e Covid-it dhe lufta në Ukrainë i kanë bërë kompanitë dhe politikanët të përpiqen të eliminojnë disa nga dobësitë në zinxhirët e tyre të furnizimit. Kjo është arsyeja pse Akti i BE-së për Lëndët e Para Kritike hyri në fuqi vitin e kaluar. Ai përcakton objektiva për uljen e varësisë nga importet për nxjerrjen, përpunimin dhe riciklimin e substancave më të rëndësishme deri në vitin 2030.

Evropa ka vetëm dy impiante përpunimi të metaleve të rralla, një në Estoni dhe një në Francën perëndimore. Është impianti i vetëm jashtë Kinës që mund të përpunojë të 17 metalet e rralla të ndryshme. Rritja e investimeve në objekt vjen në një kohë kur ai po largohet nga përqendrimi në furnizimin e metaleve të rralla për konvertorët katalitikë, për t'u përqendruar në kërkesën në rritje për magnetët që janë thelbësorë për bateritë e makinave elektrike, elektronikën e përparuar dhe sistemet e mbrojtjes.

Për momentin, fokusi është te riciklimi i metaleve të rralla që ndodhen tashmë në Evropë.  Ndërsa kërkesa vazhdon të rritet, kjo do të ndryshojë dhe do të nevojitet më shumë material i virgjër nga vende të tilla si Brazili, Kanadaja dhe Australia.

Në Evropë nuk ka miniera të metaleve të rralla në funksionim. Projektet në Norvegji dhe Suedi janë ndër më të përparuarat, por ka të ngjarë të duhet edhe një dekadë para se të jenë gati. Është një proces kompleks t’i shndërrosh këto materiale në pluhura që janë produkti përfundimtar i kësaj bime. Kërkon afërsisht 1,500 procese, dhe duke pasur parasysh aftësitë unike të këtij objekti, të huajve rrallë u lejohet të hyjnë. Kjo për shkak të shqetësimeve se rivalët mund të fitojnë disa nga njohuritë që aktualisht janë të përqendruara në Kinë.

Megjithatë, BBC ka akses të veçantë në njërën nga dhomat e ndarjes që është një pjesë jetësore e njohurive të ruajtura me kujdes të ndërtuara që kur kjo fabrikë filloi të funksionojë në vitin 1948. Dhoma në vetvete është afërsisht sa madhësia e një fushe futbolli dhe është shtëpia e rreshtave me vazo të mëdha metalike, brenda të cilave reaksionet kimike i detyrojnë metalet e rralla të ndryshme të ndahen.

Ky vend prej 40 hektarësh punëson më shumë se 300 persona. Një koleksion i gjerë ndërtesash industriale janë të lidhura së bashku nga një sërë tubash metalikë që lëvizin substancat përmes proceseve.

Sasi të konsiderueshme kimikatesh ruhen në rezervuarë cilindrikë dhe i japin objektit një aromë të veçantë që është e ngjashme me një repart spitali të sapopastruar. Vendndodhja është gjithashtu dukshëm e zhurmshme dhe e ngrohtë, pasi kanalet e ventilimit gumëzhijnë vazhdimisht. Ato nxjerrin ajër të nxehtë në një atmosferë që është gjithashtu e ndërprerë nga pulëbardhat e detit, të pavetëdijshme se kanë një pamje unike të një prej vijave më të rëndësishme të frontit në ekonominë globale.

Qeveria franceze po e mbështet këtë strukturë me rreth 20 milionë euro (23 milionë dollarë; 17.4 milionë £) në kredi tatimore. Parlamenti Evropian dëshiron që Komisioni Evropian të bëjë më shumë për të zvogëluar varësinë nga metalet e rralla kineze. Ai thotë se kontrollet e Pekinit janë "të pajustifikuara" dhe " të synuara të jenë shtrënguese ".

Gjatë një vizite të kohëve të fundit në Gjermani, ministri i jashtëm i Kinës Wang Yi tha se ishte "e drejtë sovrane" e vendit të tij, si dhe "praktikë e zakonshme", të kontrollonte eksportet e mallrave që kanë përdorime si tregtare, ashtu edhe ushtarake. Ky qëndrim shpjegon pse sigurimi i aksesit në lëndë të para ka qenë në zemër të marrëveshjeve të fundit tregtare të BE-së, të tilla si ajo që nënshkroi me Argjentinën, Brazilin, Paraguain dhe Uruguain vitin e kaluar.

Firmat perëndimore në sektorin e metaleve të rralla thonë se kanë nevojë për më shumë mbështetje qeveritare nëse duan të arrijnë rivalët e tyre kinezë. Një arsye pse Kina ka ecur përpara pjesës tjetër të botës në lidhje me mineralet e rralla është se ajo ka qenë më e gatshme të trajtojë ndotjen radioaktive që mund të shkaktohet nga minierat dhe përpunimi.

Solvay ka gjithashtu operacione të metaleve të rralla në Kinë dhe thotë se çmimi është çelësi për të ardhmen e uzinës së zgjeruar në La Rochelle. Ai ka nevojë që klientët e tij, të cilët furnizojnë prodhuesit e makinave dhe firmat e mëdha të teknologjisë, të angazhohen për të blerë vëllime të caktuara të metaleve të rralla me çmime të caktuara. BE-ja i ka shkruar në ligj objektivat e saj për uljen e importeve, por ai dëshiron të shohë se si do t'i realizojnë ato. /BBC

perpunimi i metaleve te rralla evropa kina

Sondazh

Poll

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale