Protesta për Zvërnecin/ Protestuesit çajnë kordonin metalik, policia i sulmon me ujë. Tubimi shpërndahet në gjithë Tiranën
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
"Shqipëria është e shqiptarëve"/ Qytetarët mbushin rrugët e Tiranës, kërkojnë anulimin e pr...
Por a do të thotë kjo se fëmijët e magjepsur nga misioni do të jenë në gjendje të jetojnë dhe të punojnë në Hënë gjatë jetës së tyre? Ndoshta edhe të shkojnë në Mars, siç premton programi Artemis?
SHBA- Misioni Artemis II i NASA-s ka dërguar me sukses katër astronautë duke fluturuar rreth anës së largët të Hënës dhe i ka ulur ata shëndoshë e mirë në shtëpi. Anija kozmike Orion performoi në mënyrë të admirueshme dhe imazhet që astronautët kapën kanë kënaqur një brez të tërë të ri rreth mundësive të udhëtimit në hapësirë.
Por a do të thotë kjo se fëmijët e magjepsur nga misioni do të jenë në gjendje të jetojnë dhe të punojnë në Hënë gjatë jetës së tyre? Ndoshta edhe të shkojnë në Mars, siç premton programi Artemis?
Duket e pahijshme ta thuash, por rrotullimi rreth Hënës ishte relativisht i lehtë. Pjesa më e vështirë është përpara, kështu që përgjigjja është ndoshta po; ndoshta jo.
Kur Neil Armstrong dhe Buzz Aldrin u bënë njerëzit e parë që zbarkuan në Hënë në korrik të vitit 1969, shumë menduan se ky ishte vetëm fillimi dhe se njerëzit së shpejti do të jetonin dhe punonin në hapësirë. Kjo nuk ndodhi sepse programi Apollo nuk lindi nga dashuria për eksplorim, por nga Lufta e Ftohtë, për të demonstruar superioritetin e SHBA-së ndaj Bashkimit Sovjetik. Ky sukses u arrit me "një hap të vogël" të Armstrongut nga anija e tij hënore, puna u krye.
Vetëm pak vite pasi ai vendosi flamurin amerikan në sipërfaqen hënore, shifrat e audiencës televizive për misionet pasuese ranë ndjeshëm dhe misionet e ardhshme Apollo u anuluan. Këtë herë, ambicia e deklaruar e NASA-s është e ndryshme. Administratori Jared Isaacman ka përcaktuar plane për një ulje hënore me ekuipazh në vit, duke filluar nga viti 2028, me misionin e pestë Artemis, të planifikuar për më vonë po atë vit, që shënon fillimin e asaj që agjencia e quan bazën e saj në Hënë.
Problemi i uljes
Për të vendosur çizme në sipërfaqen hënore, NASA ka nevojë për një anije uljeje. Agjencia hapësinore amerikane ka kontraktuar dy kompani private për t'i ndërtuar ato: SpaceX të Elon Musk, versioni hënor i të cilit i raketës Starship do të jetë 35 metra i lartë, dhe Blue Origin të Jeff Bezos, anija Blue Moon Mark 2 e të cilit është më kompakte, por po aq ambicioze. Të dyja janë shumë prapa afatit.
Zyra e Inspektorit të Përgjithshëm të NASA-s e paraqiti pamjen në mënyrë të qartë në një raport të publikuar më 10 mars. Anija kozmike hënore e SpaceX është të paktën dy vjet pas datës së saj origjinale të dorëzimit, me vonesa të mëtejshme që priten. Hëna Blu e Blue Origin është të paktën tetë muaj me vonesë, me gati gjysmën e problemeve të raportuara në një shqyrtim të projektimit të vitit 2024 ende të pazgjidhura më shumë se një vit më vonë.
Këta anije uljeje janë shumë të ndryshme nga moduli kompakt Eagle që i çoi Armstrongun dhe Aldrinin në sipërfaqe në vitin 1969 dhe i cili ishte mjaftueshëm i madh për të transportuar dy burra për të mbledhur disa gurë dhe për tu kthyer.
Anijet e reja të uljes duhet të mbajnë sasi shumë të konsiderueshme infrastrukture, pajisje, roverë të kompresuar, përbërësit e hershëm të një baze. Dhe mbajtja e kësaj sasie mase kërkon sasi të mëdha lëndësh shtytëse, shumë më tepër sesa mund të lëshohet në një raketë të vetme.
Programi Artemis synon ta ruajë të gjithë këtë lëndë shtytëse në një depo, e cila do të rrotullohet rreth Tokës dhe do të plotësohet nga më shumë se 10 fluturime të veçanta me anije cisternë, të gjitha të nisura në intervale të rregullta gjatë muajve. Plani duket elegant, por është jashtëzakonisht i vështirë.
Mbajtja e qëndrueshme e oksigjenit të lëngshëm super të ftohtë dhe metanit në vakumin e hapësirës, dhe më pas transferimi i tyre midis anijeve kozmike, është një nga sfidat më të vështira inxhinierike në program.
Misioni i ardhshëm Artemis - Artemis III - është projektuar për të testuar se si kapsula e ekuipazhit Orion ankorohet në orbitën e Tokës me një ose të dy anijet e uljes. Është planifikuar për mesin e vitit 2027. Duke pasur parasysh që Starship ende nuk ka përfunduar një fluturim të suksesshëm orbital dhe raketa New Glenn e Blue Origin ka arritur vetëm dy lëshime, ky objektiv duket një detyrë shumë e vështirë.
Gara e re hapësinore
NASA e ka mbajtur objektivin e saj të vitit 2028 për uljen e parë të Artemis në Hënë, pjesërisht për arsye politike, tani kjo përputhet me politikën e rinovuar hapësinore të Presidentit Trump, e cila bën thirrje që amerikanët të kthehen në sipërfaqen hënore deri në vitin 2028, një afat që bie brenda mandatit të tij aktual, i cili pritet të përfundojë atë vit.
Analistët e pavarur nuk besojnë se objektivi është realist. Por Kongresi e ka mbështetur datën me miliarda dollarë nga paratë e taksapaguesve, pjesërisht sepse ka një konkurrent të ri në horizont.
Shfaqja e Kinës këtë shekull si një superfuqi ekonomike dhe ushtarake ka parë gjithashtu që aftësitë e saj hapësinore të përshpejtohen me shpejtësi, dhe tani ajo ka një qëllim të deklaruar për të ulur një astronaut në Hënë deri rreth vitit 2030.
Nëse orari i Artemis rrëshqet, siç besojnë shumë ekspertë, Kina mund të shkojë në Hënë e para. Qasja e saj është më e thjeshtë. Përdor dy raketa, një modul të veçantë ekuipazhi dhe një mjet uljeje, dhe shmang kompleksitetin e furnizimit me karburant në orbitë të planit amerikan.
Marsi - ëndrra e largët
Përtej Hënës shtrihet Marsi. Musk ka folur për dërgimin e njerëzve në Planetin e Kuq para fundit të kësaj dekade. Shumë ekspertë besojnë se ka shumë më tepër gjasa të jetë viti 2040, në rastin më të hershëm. Vetëm udhëtimi, shtatë deri në nëntë muaj, përmes rrezatimit intensiv dhe pa mundësi shpëtimi, paraqet sfida që e lënë në hije çdo gjë që përfshihet në arritjen e Hënës.
Atmosfera e hollë e Marsit e bën uljen e një anijeje kozmike me madhësi të plotë dhe ekuipazh dhe më pas nisjen e saj përsëri, një problem me kompleksitet marramendës.
Artemis II e ka rikthyer në axhendë fluturimin hapësinor njerëzor. Kompanitë private po ndërtojnë raketa dhe anije uljeje me urgjencë të vërtetë. Evropa po debaton në mënyrë aktive se sa thellë duhet të angazhohet.
Ndërsa po ngisja makinën përreth Qendrës Hapësinore Kennedy pas nisjes së misionit Artemis, u habita nga ndërtesat e reja të ndërtuara nga Blue Origin dhe të tjera në ndërtim e sipër nga SpaceX: infrastrukturë e sektorit privat e vendosur pranë një agjencie qeveritare që dikur dërgonte astronautë në Hënë.
Edhe nëse afatet kohore rrëshqasin, ky partneritet i ri duket sikur diçka e veçantë po ndodh në bregdetin e Floridës dhe NASA tashmë ka rifituar disi nga bukuria e saj e vjetër. Astronauti i ESA-s, Alexander Gerst, i tha dikur Aschbacher-it, pasi u kthye nga Stacioni Ndërkombëtar Hapësinor, se pamja nga hapësira ndryshon gjithçka.
Gersti i tha shefit të ESA-s se do të donte që të tetë miliardë njerëzit në Tokë të shkonin në hapësirë vetëm një herë dhe të shihnin atë që pa ai, një planet të vogël, të brishtë dhe të bukur, për të cilin kujdesen jo aq sa duhet speciet që kanë fatin të jetojnë në të./Dosja.al
Foto Ilustruese Edhe pse ajo që në ekran duket si një debat i vërtetë online gjatë zgjedhjeve, debati mund të jetë...
Donald Trump SHBA- Presidenti i SHBA-së, Donald Trump përgëzoi katër astronautët e misionit Artemis II pas kthimit ...
J.D.Vance PAKISTAN- Zëvendëspresidenti i SHBA-së J.D. Vance mbërriti në Pakistan për bisedime me Iranin. Ende pa nisur t...
Kapsula Orion SHBA- Astronautët e misionit Artemis II të NASA-s janë rikthyer shëndoshë e mirë në Tokë, duke pë...
Më 12 prill, Hungaria përballet me zgjedhjet e saj më vendimtare parlamentare që nga koha kur regjimi komunist i Hungarisë ...
Presidenti amerikan, Donald Trump Presidenti amerikan, Donald Trump, tha se Irani “nuk ka asnjë kartë” përveç përdor...
IRAN- Kryetari i parlamentit të Iranit ka këmbëngulur që luftimet duhet të ndalen në Liban përpara se të fillojn&...
SHBA- Bordi i Paqes i Donald Trump ka marrë vetëm një shumë të vogël të 17 miliardë dollarëve t&eu...
elliot engel SHBA- Ish-kongresmeni amerikan Elliot Engel ka ndërruar jetë në moshën 79 vjeçare. Mediat ndërkombë...
Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth në një konferencë për media në Pentagon. Ambasadori veteran Joey Hood, diplomat karri...
