LIVE UPDATES
Bota

Tensionet Greqi-Turqi, turizmi ura lidhëse mes dy vendeve mesdhetare

Por nuk ka qenë gjithmonë kështu. Kufijtë e sotëm bazohen në Traktatin e Lozanës të vitit 1923. Izmiri, i cili në greqisht quhet Smyrni, ka qenë qendër e kulturës greke për shekuj me radhë.

2 Korrik 2022, 14:59 Nga d.a.
Tensionet Greqi-Turqi, turizmi ura lidhëse mes dy vendeve mesdhetare
Foto ilustruese

GREQI- Rreth njëqind kilometra ndajnë ishullin grek Lesbos dhe metropolin turk Izmir. Qyteti është i vendosur në një gji të gjerë që shtrihet në detin e hapur të Egjeut verilindor. Vetëm disa kilometra larg bregdetit turk, një vijë e padukshme kalon në mes të detit: kufiri i jashtëm evropian. Atje përfundon Turqia dhe fillon Greqia.

Por nuk ka qenë gjithmonë kështu. Kufijtë e sotëm bazohen në Traktatin e Lozanës të vitit 1923. Izmiri, i cili në greqisht quhet Smyrni, ka qenë qendër e kulturës greke për shekuj me radhë. Po kështu, gjatë Perandorive Bizantine dhe pasuese otomane, shumë turq jetuan në ato që tani janë ishujt dhe kontinenti grek. Rënia e Perandorisë Osmane në fund të Luftës së Parë Botërore i dha fund bashkëjetesës multietnike. Në Izmirin e sotëm, dhjetëra mijëra grekë u vranë nga ushtria turke dhe qyteti u shndërrua në gërmadha.

Traktati i Lozanës kërkonte një shkëmbim popullsie: rreth gjysmë milioni turq që kishin jetuar më parë në Greqi duhej të kalonin në shtetin turk të sapothemeluar. Ndërsa mbi një milion grekë duhej të linin atdheun e tyre në territorin turk dhe të shkonin në Greqi. Një traumë që tani në Greqi përmendet si "katastrofa e Azisë së Vogël" - dhe njëqind vjet më vonë shkakton vazhdimisht polemika.

Presidenti aktual i Turqisë, Recep Tayyip Erdogan, në veçanti e di se si të ndezë zemërimin në anën evropiane. Nga kryeqyteti turk, Ankaraja, vijnë vazhdimisht deklarata që hedhin dyshime mbi Traktatin e Lozanës, e bashkë me të edhe kufijtë e jashtëm të BE-së. Fantazitë e Erdoganit për një perandori turke nuk ndalen në pretendimet për disa nga ishujt më të mëdhenj grekë, duke përfshirë Samos, Rodos dhe Lesbos.

Izmiri kundër Erdoganit

Në Izmir, presidenti ka pak mbështetje. Metropoli me 4 milionë banorë është tradicionalisht një qytet i opozitës. Mustafa Tunc Soyer është kryebashkiak i Cumhuriyet Halk Partisi (Partia Republikane Popullore, CHP). Ajo u themelua në vitin 1923 nga themeluesi i shtetit Mustafa Kemal Ataturk. Programi i partisë bazohet në një filozofi social-demokratike, laiciste të njohur si Kemalizëm.

Por presidenti në pushtet Erdogan, me stilin e tij fetar autokratik, nuk shqetësohet shumë për këtë: "Kushdo që është kundër Erdoganit, e fyen menjëherë si ‘Gavur' (kaurr)”, shpjegon një e re në Izmir. "Gavur" do të thotë jo bestimtar. Ky është vetëm një nga shembujt e shumtë se si Erdogan po përpiqet të shfrytëzojë fenë islame për qëllime politike. E reja nuk dëshiron të publikohet emri i saj. Kushdo që flet keq për kreun e shtetit në Turqi mund të përfundojë në burg. Prej vitesh gjyqësori po merret me procedura të panumërta për "fyerje të presidentit”.

Frika dhe kriza ekonomie

E reja turke mendon se fjalët e ashpra të Erdoganit kundër Greqisë fqinje nuk janë në vend: "Ne kemi probleme krejtësisht të ndryshme. Për shembull, gjithçka është shumë e shtrenjtë këtu, ne nuk mund ta përballojmë më qiranë," tha ajo për DW. "Edhe çmimet për frutat dhe perimet janë rritur. Nëse qeveria fillon një luftë me Greqinë tani, gjërat mund të përkeqësohen."

Në fakt, inflacioni në Turqi në fund të qershorit 2022 është 73,5 për qind. E zgjedhjet parlamentare do të mbahen në vitin 2023. Duke pasur parasysh situatën ekonomike, vëzhguesit politikë e shohin konfliktin e ri të Ankarasë me Athinën jo më pak si një taktikë të Erdoganit për të zhvendosur vëmendjen nga problemet e brendshme politike.

Turizmi si urë

Pronari i anijeve Osman Hakan Ersen, të cilin e takojmë në portin e Izmirit, duket krenar por edhe pak nervoz. Është ora nëntë e gjysmë e mëngjesit. Pas një ore do të lundrojë Ihsan Alyanak, me një anije të shpejtë që lidhë qytetin e tretë më të madh të Turqisë me ishullin e tretë më të madh të Greqisë, Lesbos - për herë të parë që nga fundi i Perandorisë Osmane. Projekti është mbështetur edhe nga kryebashkiaku i Izmirit Soyer, siç thekson Ersen.

Marrëdhëniet e mira fqinjësore në vend të grindjeve politike, që nuk mbushin arkat e zbrazëta të biznesmenëve turq, kjo është gjëra që do të dëshironte Reeder Ersen: "Ne turqit i duam ishujt grekë. Plazhet atje nuk janë aq të mbushura me njerëz si këtu në Turqi. Ushqimi dhe muzika janë të njëjta. Të dyja palët do të përfitonin ekonomikisht”. Edhe pse tashmë ka një lidhje me traget nga qyteti kryesor i Lesbos, Mytilene, në qytetin bregdetar turk të Ayvalik, një varkë direkt në Izmir ka munguar deri tani.

"Grekët janë të mirëseardhur"

Pavarësisht situatës aktuale ekonomike, Hakan Ersen shpreson se do të ketë mjaft pasagjerë në traget. Një marrëveshje e mirë vështirësohet nga situata politike mes dy vendeve: "Grekët janë në mëdyshje për momentin," thotë pronari i anijes për DW, "por nuk duhet të jenë, sepse ne ndajmë detin dhe jemi fqinjë. Ata janë shumë të mirëpritur." Bileta kthyerse e tragetit të tij kushton 80 euro - shumë para duke pasur parasysh situatën ekonomike në Turqi.


Përveç kësaj, shtetasit turq kanë nevojë për vizë Shengen për të udhëtuar në Greqi. Kjo kushton gjithashtu 80 euro, e kërkohet edhe shumë durim: "Për një vizë, ne turqit duhet të deklarojmë të gjitha pasuritë tona. Duhet të themi se ku punojmë, të tregojmë deklaratat bankare të tre muajve të fundit." Para pandemisë Corona, kishte viza ditore 30 euro, të cilat mund t'i bleje direkt në kufi. Për grekët, nga ana tjetër, hyrja në Turqi është e mundur me një kartë identiteti të thjeshtë.

Ekonomia para politikës

Hakan Ersen është i sigurt: Brukseli duhet urgjentisht të lehtësojë rregullat e vizave për turistët turq. Edhe në Lesbos do të kishte një interes për të lehtësuar hyrjen e qytetarëve të vendit fqinj. Njerëzit dikur ishin krenarë që ishulli ishte më pak turistik se Rodosi ose Kos. Por tani, pas vitesh trazirash nga kriza financiare në dramën e vazhdueshme të refugjatëve dhe problemet në vend të shkaktuara nga COVID-19, njerëzit po përpiqen të rimëkëmben ekonomikisht.

"Trageti nga Izmiri është një gjë e mirë. Të gjithë këtu ankohen se nuk ka turistë", shpjegon kamarieri 22-vjeçar Nikos. Shumë nga Lesbosi marrin tragetin për në Ayvalik dhe shkojnë në pazar. Tensionet aktuale mes qeverive në Ankara dhe Athinë janë kryesisht në media: "Turqit vijnë çdo ditë në Lesbos. Kjo bisedë konflikti nuk ka të bëjë fare me jetën tonë. Ne kemi marrëdhënie të mira."

Kostas Moutzouris, guvernatori i Ishujve të Egjeut të Veriut, sheh gjithashtu përfitimet e lidhjeve më të mira të transportit me Turqinë. Këtu në Lesbos, ku vendi fqinj është afër, toni politik është gjithashtu më i butë se në Athinë: "Njerëzit duhet të angazhohen për dialog. Problemet mund të zgjidhen vetëm me dialog," thotë ai për DW.

Moutzouris i konsideron kërcënimet nga Turqia si fraza boshe, me të cilat presidenti turk dëshiron të përcaktojë kursin për zgjedhjet e ardhshme parlamentare vitin e ardhshëm: "Shpresojmë që situata ekonomike në Turqi të përmirësohet - sepse kjo është edhe në interesin e njerëzve këtu në Lesbos. Izmiri është prej këtu më pak se tre orë”. Në të njëjtën kohë, Moutzouris e bën të qartë: "Ne grekët kemi interesat tona kombëtare. Dhe për sa u përket këtyre, ne nuk do të bëjmë asnjë lëshim."

Marrë nga DW.

kostas moutzouris tensionet greqi-turqi hakan ersen

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje