LIVE UPDATES
Bota

Tensionet Greqi-Turqi, turizmi ura lidhëse mes dy vendeve mesdhetare

Por nuk ka qenë gjithmonë kështu. Kufijtë e sotëm bazohen në Traktatin e Lozanës të vitit 1923. Izmiri, i cili në greqisht quhet Smyrni, ka qenë qendër e kulturës greke për shekuj me radhë.

2 Korrik 2022, 14:59 Nga d.a.
Tensionet Greqi-Turqi, turizmi ura lidhëse mes dy vendeve mesdhetare
Foto ilustruese

GREQI- Rreth njëqind kilometra ndajnë ishullin grek Lesbos dhe metropolin turk Izmir. Qyteti është i vendosur në një gji të gjerë që shtrihet në detin e hapur të Egjeut verilindor. Vetëm disa kilometra larg bregdetit turk, një vijë e padukshme kalon në mes të detit: kufiri i jashtëm evropian. Atje përfundon Turqia dhe fillon Greqia.

Por nuk ka qenë gjithmonë kështu. Kufijtë e sotëm bazohen në Traktatin e Lozanës të vitit 1923. Izmiri, i cili në greqisht quhet Smyrni, ka qenë qendër e kulturës greke për shekuj me radhë. Po kështu, gjatë Perandorive Bizantine dhe pasuese otomane, shumë turq jetuan në ato që tani janë ishujt dhe kontinenti grek. Rënia e Perandorisë Osmane në fund të Luftës së Parë Botërore i dha fund bashkëjetesës multietnike. Në Izmirin e sotëm, dhjetëra mijëra grekë u vranë nga ushtria turke dhe qyteti u shndërrua në gërmadha.

Traktati i Lozanës kërkonte një shkëmbim popullsie: rreth gjysmë milioni turq që kishin jetuar më parë në Greqi duhej të kalonin në shtetin turk të sapothemeluar. Ndërsa mbi një milion grekë duhej të linin atdheun e tyre në territorin turk dhe të shkonin në Greqi. Një traumë që tani në Greqi përmendet si "katastrofa e Azisë së Vogël" - dhe njëqind vjet më vonë shkakton vazhdimisht polemika.

Presidenti aktual i Turqisë, Recep Tayyip Erdogan, në veçanti e di se si të ndezë zemërimin në anën evropiane. Nga kryeqyteti turk, Ankaraja, vijnë vazhdimisht deklarata që hedhin dyshime mbi Traktatin e Lozanës, e bashkë me të edhe kufijtë e jashtëm të BE-së. Fantazitë e Erdoganit për një perandori turke nuk ndalen në pretendimet për disa nga ishujt më të mëdhenj grekë, duke përfshirë Samos, Rodos dhe Lesbos.

Izmiri kundër Erdoganit

Në Izmir, presidenti ka pak mbështetje. Metropoli me 4 milionë banorë është tradicionalisht një qytet i opozitës. Mustafa Tunc Soyer është kryebashkiak i Cumhuriyet Halk Partisi (Partia Republikane Popullore, CHP). Ajo u themelua në vitin 1923 nga themeluesi i shtetit Mustafa Kemal Ataturk. Programi i partisë bazohet në një filozofi social-demokratike, laiciste të njohur si Kemalizëm.

Por presidenti në pushtet Erdogan, me stilin e tij fetar autokratik, nuk shqetësohet shumë për këtë: "Kushdo që është kundër Erdoganit, e fyen menjëherë si ‘Gavur' (kaurr)”, shpjegon një e re në Izmir. "Gavur" do të thotë jo bestimtar. Ky është vetëm një nga shembujt e shumtë se si Erdogan po përpiqet të shfrytëzojë fenë islame për qëllime politike. E reja nuk dëshiron të publikohet emri i saj. Kushdo që flet keq për kreun e shtetit në Turqi mund të përfundojë në burg. Prej vitesh gjyqësori po merret me procedura të panumërta për "fyerje të presidentit”.

Frika dhe kriza ekonomie

E reja turke mendon se fjalët e ashpra të Erdoganit kundër Greqisë fqinje nuk janë në vend: "Ne kemi probleme krejtësisht të ndryshme. Për shembull, gjithçka është shumë e shtrenjtë këtu, ne nuk mund ta përballojmë më qiranë," tha ajo për DW. "Edhe çmimet për frutat dhe perimet janë rritur. Nëse qeveria fillon një luftë me Greqinë tani, gjërat mund të përkeqësohen."

Në fakt, inflacioni në Turqi në fund të qershorit 2022 është 73,5 për qind. E zgjedhjet parlamentare do të mbahen në vitin 2023. Duke pasur parasysh situatën ekonomike, vëzhguesit politikë e shohin konfliktin e ri të Ankarasë me Athinën jo më pak si një taktikë të Erdoganit për të zhvendosur vëmendjen nga problemet e brendshme politike.

Turizmi si urë

Pronari i anijeve Osman Hakan Ersen, të cilin e takojmë në portin e Izmirit, duket krenar por edhe pak nervoz. Është ora nëntë e gjysmë e mëngjesit. Pas një ore do të lundrojë Ihsan Alyanak, me një anije të shpejtë që lidhë qytetin e tretë më të madh të Turqisë me ishullin e tretë më të madh të Greqisë, Lesbos - për herë të parë që nga fundi i Perandorisë Osmane. Projekti është mbështetur edhe nga kryebashkiaku i Izmirit Soyer, siç thekson Ersen.

Marrëdhëniet e mira fqinjësore në vend të grindjeve politike, që nuk mbushin arkat e zbrazëta të biznesmenëve turq, kjo është gjëra që do të dëshironte Reeder Ersen: "Ne turqit i duam ishujt grekë. Plazhet atje nuk janë aq të mbushura me njerëz si këtu në Turqi. Ushqimi dhe muzika janë të njëjta. Të dyja palët do të përfitonin ekonomikisht”. Edhe pse tashmë ka një lidhje me traget nga qyteti kryesor i Lesbos, Mytilene, në qytetin bregdetar turk të Ayvalik, një varkë direkt në Izmir ka munguar deri tani.

"Grekët janë të mirëseardhur"

Pavarësisht situatës aktuale ekonomike, Hakan Ersen shpreson se do të ketë mjaft pasagjerë në traget. Një marrëveshje e mirë vështirësohet nga situata politike mes dy vendeve: "Grekët janë në mëdyshje për momentin," thotë pronari i anijes për DW, "por nuk duhet të jenë, sepse ne ndajmë detin dhe jemi fqinjë. Ata janë shumë të mirëpritur." Bileta kthyerse e tragetit të tij kushton 80 euro - shumë para duke pasur parasysh situatën ekonomike në Turqi.


Përveç kësaj, shtetasit turq kanë nevojë për vizë Shengen për të udhëtuar në Greqi. Kjo kushton gjithashtu 80 euro, e kërkohet edhe shumë durim: "Për një vizë, ne turqit duhet të deklarojmë të gjitha pasuritë tona. Duhet të themi se ku punojmë, të tregojmë deklaratat bankare të tre muajve të fundit." Para pandemisë Corona, kishte viza ditore 30 euro, të cilat mund t'i bleje direkt në kufi. Për grekët, nga ana tjetër, hyrja në Turqi është e mundur me një kartë identiteti të thjeshtë.

Ekonomia para politikës

Hakan Ersen është i sigurt: Brukseli duhet urgjentisht të lehtësojë rregullat e vizave për turistët turq. Edhe në Lesbos do të kishte një interes për të lehtësuar hyrjen e qytetarëve të vendit fqinj. Njerëzit dikur ishin krenarë që ishulli ishte më pak turistik se Rodosi ose Kos. Por tani, pas vitesh trazirash nga kriza financiare në dramën e vazhdueshme të refugjatëve dhe problemet në vend të shkaktuara nga COVID-19, njerëzit po përpiqen të rimëkëmben ekonomikisht.

"Trageti nga Izmiri është një gjë e mirë. Të gjithë këtu ankohen se nuk ka turistë", shpjegon kamarieri 22-vjeçar Nikos. Shumë nga Lesbosi marrin tragetin për në Ayvalik dhe shkojnë në pazar. Tensionet aktuale mes qeverive në Ankara dhe Athinë janë kryesisht në media: "Turqit vijnë çdo ditë në Lesbos. Kjo bisedë konflikti nuk ka të bëjë fare me jetën tonë. Ne kemi marrëdhënie të mira."

Kostas Moutzouris, guvernatori i Ishujve të Egjeut të Veriut, sheh gjithashtu përfitimet e lidhjeve më të mira të transportit me Turqinë. Këtu në Lesbos, ku vendi fqinj është afër, toni politik është gjithashtu më i butë se në Athinë: "Njerëzit duhet të angazhohen për dialog. Problemet mund të zgjidhen vetëm me dialog," thotë ai për DW.

Moutzouris i konsideron kërcënimet nga Turqia si fraza boshe, me të cilat presidenti turk dëshiron të përcaktojë kursin për zgjedhjet e ardhshme parlamentare vitin e ardhshëm: "Shpresojmë që situata ekonomike në Turqi të përmirësohet - sepse kjo është edhe në interesin e njerëzve këtu në Lesbos. Izmiri është prej këtu më pak se tre orë”. Në të njëjtën kohë, Moutzouris e bën të qartë: "Ne grekët kemi interesat tona kombëtare. Dhe për sa u përket këtyre, ne nuk do të bëjmë asnjë lëshim."

Marrë nga DW.

kostas moutzouris tensionet greqi-turqi hakan ersen

Sondazh

Poll

Aksidenti me dy viktima në autostradën Tiranë-Durrës, makina mori para bordurat e rrugës

Aksidenti me dy viktima në autostradën Tiranë-Durrës, makina mori para bordurat e rrugës

VIDEO- Shpërthimi me tritol në butikun në Durrës, ja si u dëmtua biznesi i gruas

Berisha dhe demokratët 'zaptojnë' Kuvendin

Me pistoleta dhe kallashnikovë në Range Rover/ Arrestohen 4 "të fortët" në Tiranë

Berisha shton akuzën ndaj Ballës: Te ndjek hija e avokatit Ravik Gurra

VIDEO E SHERRIT/ Berisha akuzon Ballen per vrasjen e avokatit Ravik Gurra

PA KOMENT- Shkodra 'nën ujë', ja si duket qyteti

Protesta kundër traut në Divjakë, një betoniere brenda parkut

EKSKLUZIVE- Lulzim Basha takohet me Ben Blushin ne Panairin e Librit, merr me vete edhe vajzën

Balla: Berishës iu dogjën tre marrëveshje tek Porti i Durrësit, koncensionarët po i kërkojnë lekët

Balla-Spahos: Do shkosh tek Porti i Durrësit me pistoletë si Strazimiri, s'keni zgjidhje tjetër

Ndërtimi i rrugëve/Balla 'shigjeton' Partinë e Lirisë:Mondi bëj kallëzime, kishin ministritë në 2017

Balla 'lëshon' gojën: Saliut i rri mendja tek vëllezërit Kariç, na vjen dhe zor t'i përmendim...

Elisa Spiropali realizon "ëndrrën" e fëmijërisë me Berishën, del LIVE me të, tregon 2 gishta

Perplasje mes banoreve dhe Policise ne Divjake

Berisha 'shënjestron' Ulsi Manjën: Vetëm dy mushka kanë mbetur pa u punësuar në fshatin tënd

Berisha bllokon foltoren dhe del në Facebook: Jam live në gjithë botën, mos ma qani hallin mua!

Berisha: Parlamentin e komandojne grupet kriminale

Dëshmia e Orges Xhelilit para avokatëve: Policët bashkiakë më goditën

ME VIDEO- PLAS KEQ SHERRI në Komision, Braçe e humb kontrollin, "shpërthen": Ik ore pirdhu!

Protesta e opozitës, pamjet nga Bulevadi, mijëra qytetarë të mbledhur

Sherri i plotë i Ramës me dy deputetët e PD: Ta tregoj unë ty, do të shkatërroj!

Balla: Kokoneshi jashtë rrezikut për jetën

Veliaj takon Papa Françeskun: Jemi takuar në Tiranë...e aprovuam ndërtimin e bustit të Nënë Terezës

Droge mes karameleve ne Tirane

Grida Duma lë mandatin, kolegët e saj në lot, Açka dhe Gjekmarkaj të përlotur

Grida Duma lë mandatin e deputetes së Partisë Demokratike

Masakra e Lushnjes, babai i Leart Haxhiut: Djali im është i pafajshëm, se di ku është

Përdhunues serial, MOMENTI i arrestimit të Spartak Dyrmishit

Nga një armë në çdo raft rrobash, çfarë gjeti Policia gjatë aksionit në Shkodër

Dalin PAMJET nga megaaksioni në Korçë

Qeni i prish mitingun Ramës, të gjithë meken, kryeministri: Po lëre në punën e vetë...

Ibrahim Lici mesazh audio nga Turqia: Jetoj i lirë, nuk jam arrestuar

Arrestohet Agim Gjata, qelloi mbi RENEA

Meta: O Edi, o lepurush, do të shporrim me poezinë ‘liri a vdekje’ të Havzi Nelës

Pakti PD PL, Meta: Kryetari i Keshillit super politikan

Paloka 'korrekt' me orarin, takohet me Bardhin në një lokal para parlamentit

Alibeaj-Majkos: Je kokrra e komunistit! Deputeti socialist: Budalla! Dosjet s'mund të hapen për...

Flet avokati i vellezerve Mollaj: Tina genjen, e shantazhojne

Durrësi zgjohet nën ujë

Tetori rozë, vajzat dhe gratë e FA i bashkohen fushatës sensibilizuese kundër kancerit të gjirit

NIS PROTESTA në Elbasan/ Qytetarët fikin makinat në shenjë rebelimi, rreshtohen në shesh

Alibeaj pranoi bashkëpunimin, do nisin negociatat/ Berisha: E mirëpres. S'tërhiqem nga Primaret

Demokrati emocionet për 'doktorin'! I bie telefoni kur po fliste me Berishën,e përplas në tokë

Privatizimi i ish-klubit ‘Partizani’, dëshmon Qirjazi: MM më kërkoi firmën, bëra ç’ishte e ligjshme

Tiranë, bënin kontrabandë me veshje, pije, cigare dhe rroba, 3 të arrestuar në 2 operacione

Me 14 emigrantë në Morinë, arrestohet 19-vjeçari, shpallet në kërkim bashkëpunëtori i tij

Rrumbullaku ngre strukturë për emërimet në polici: Riformatim ekipeve që hetojnë krimin

Me dy kallashnikovë në shtëpi e municion luftarak, arrestohet 31-vjeçari në Dibër

"Porsche", "Maseratti" e 'Mercedes Benz", arrestohet 52-vjeçari që shiste mjetet e vjedhura në BE