LIVE UPDATES
Ekonomi

Bankat qendrore duhet të tregohen të kujdesshme për të mos konsideruar rritjet e pagave si një problem inflacioni

Çmimet ndërkombëtare për naftën, gazin dhe produktet ushqimore gjithashtu kanë pasur një rënie të konsiderueshme që nga vera. Nëse këto zhvillime vazhdojnë me këtë ritëm, cilësimi i keqpërdorur si “kalimtar” do të jetë përsëri një përshkrim joshës për inflacionin. Dinamika e çmimeve do të ishte ashtu siç do të pritej nga seria e goditjeve të njëpasnjëshme të çmimeve relative, nëpër të cilat ka kaluar bota.

20 Dhjetor 2022, 07:30 Nga DOSJA
Bankat qendrore duhet të tregohen të kujdesshme për të mos
Foto Ilustruese

TIRANË- Për më shumë se një vit, çdo shifër e re e inflacionit duket se i ka zënë në befasi të gjithë. Por, në muajt e fundit, surpriza ka qenë për faktin se të dhënat e inflacionit ishin më të ulëta sesa pritej. Në Mbretërinë e Bashkuar, në SHBA dhe në eurozonë, norma e fundit e inflacionit jo vetëm që u ul, por pati një rënie të ndjeshme edhe përtej asaj që ishte parashikuar. Në SHBA, vendi i cili bëri që të gjitha shtetet e tjera të përjetonin episodin inflacionist të 20 muajve të fundit, rritja e çmimeve arriti pikun në qershor.

Çmimet e energjisë me të cilat përballen konsumatorët amerikanë kanë pësuar rënie të ndjeshme që atëherë. Çmimet ndërkombëtare për naftën, gazin dhe produktet ushqimore gjithashtu kanë pasur një rënie të konsiderueshme që nga vera. Nëse këto zhvillime vazhdojnë me këtë ritëm, cilësimi i keqpërdorur si “kalimtar” do të jetë përsëri një përshkrim joshës për inflacionin. Dinamika e çmimeve do të ishte ashtu siç do të pritej nga seria e goditjeve të njëpasnjëshme të çmimeve relative, nëpër të cilat ka kaluar bota.

Këto ishin faktorët kryesorë që sollën luhatjen e madhe të konsumatorit amerikan drejt blerjes së mallrave dhe jo të shërbimeve: ndërprerjet e zinxhirëve të furnizimeve nga Shenzhen e deri në Suez, rritja e çmimeve të ushqimeve dhe të energjisë në fund të vitit 2021, e cila lidhet edhe me reduktimin e furnizimeve të gazit në Europë nga Vladimir Putin, si dhe, sigurisht, sulmi i Rusisë ndaj Ukrainës dhe përdorimi si armë i tregtisë së energjisë dhe të ushqimeve.

Rezerva Federale parashikon një inflacion total prej vetëm 3.1 për qind për një vit, ndërsa Banka Qendrore Europiane parashikon se inflacioni do të jetë 3.6 për qind. Nuk mund të përjashtohet mundësia që inflacioni të bjerë edhe më shpejt nga sa është parashikuar. Në këtë skenar, bankat qendrore do të duhej të adresonin problemet e djeshme të ekonomisë, pas një viti me një krizë të rëndë të kostos së jetesës dhe rënie të ndjeshme të vendeve të punës e të të ardhurave, nëse nuk do të ketë një recesion të plotë. Megjithatë, Fed dhe BQE kanë zgjedhur këtë moment për të sinjalizuar një qëndrim më të ashpër të politikës monetare, duke na thënë javën e kaluar që të përgatitemi për një “normë terminale” më të lartë – norma e interesit që ata synojnë të arrijnë përpara se të ndalojnë shtrëngimin e politikave monetare.

Por, pse ekziston kjo frikë nga lajmi i mirë? Në të dyja anët e Atlantikut, politikëbërësit në bankat qendrore këmbëngulin se inflacioni “bazë” (duke përjashtuar çmimet e ushqimeve dhe të energjisë) mbetet shumë i lartë. Por, konsumatorët përballen me nivelin e përgjithshëm të çmimeve, jo me nivelin bazë. Pretendimi duhet të jetë se rënia e inflacionit total nuk do të ulë inflacionin bazë, edhe pse rritja e inflacionit total është pikërisht faktori që solli edhe rritjen e inflacionit bazë.

Arsyeja e dhënë për një pesimizëm të tillë asimetrik është fakti se pagat po rriten më shpejt se në kohët normale, veçanërisht në SHBA. Por, bankat qendrore duhet të tregojnë se kanë peshuar gjithashtu edhe argumentet pse kjo nuk është e thënë të jetë një problem që do të sjellë inflacion, nëse nuk duan të shihen sikur mendojnë se rritja e pagave është në vetvete diçka e keqe.

Një argument është se, nëse pagat janë rritur si përgjigje ndaj çmimeve më të larta, ato gjithashtu duhet të ngadalësohen teksa inflacioni total po bie. Një tjetër argument është se aty ku pjesët e të ardhurave kombëtare janë zhvendosur nga pagat te fitimet, kompanitë kanë hapësirë për të akomoduar paga më të larta.

Por, argumenti më i rëndësishëm është se që pas pandemisë, ne po notojmë në ujërat e paeksploruara të një ristrukturimi të thellë të tregut të punës. Studimi i ri nga ekonomistët David Autor, Arindrajit Dube dhe Annie McGrew tregon se si rritja aktuale e pagave në SHBA, më e lartë për personat që paguhen më pak, pasqyron përshpejtimin e zhvendosjes së vendeve të punës. Situata e pandemisë dhe politikat mbështetëse kanë bërë që shumë më tepër njerëz të gjejnë punëdhënës të rinj, të cilët mund ta përballojnë për t’i paguar ata me një pagë më të lartë.

Ky fakt duhet të jetë jashtëzakonisht i rëndësishëm për politikën monetare. “Inflacioni” i pagave për shkak të njerëzve që bëjnë punë më produktive në kompani më produktive sigurisht që nuk është një inflacion i dëmshëm. Produktiviteti më i lartë në vetvete duhet të jetë disinflator për çmimet. Megjithatë, kjo pikëpamje duket larg mendimeve dhe, sigurisht, larg deklaratave të bankierëve qendrorë.

Tregjet europiane të punës mund të kenë një sjellje tjetër. Por, kushtet financiare të SHBA-së vendosin ritmin e ekonomisë globale, kështu që çdo forcë disinflacioniste që nuk vihet re aty do të bëhet e rëndësishme së shpejti edhe diku tjetër.

Marrë nga Monitor.al

kriza ekonomike prej luftes

Sondazh

Poll

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion