LIVE UPDATES
Ekonomi

Përballja me sfidat e tranzicionit të gjelbër në Ballkanin Perëndimor

Megjithatë, përpjekjet për kalimin e shpejtë në energjinë e pastër, mund të ndikojnë negativisht në komunitetet që mbështeten shumë në veprimtaritë me emetime të larta karboni, prandaj duhen ndjekur strategji të drejta tranzicioni.

4 Shkurt 2024, 08:17 Nga I.A
Përballja me sfidat e tranzicionit të gjelbër në Ballkanin
Foto Ilustruese

TIRANË- Valët e të nxehtit gjatë sezoneve të verës kanë dobësuar hidrocentralet, ndërkohë që çmimet e larta të energjisë elektrike dhe mallrave, si dhe çështjet teknike që lidhen me funksionimin e termocentraleve me qymyr, kanë rritur trysninë për të kaluar drejt strategjive energjetike më të qëndrueshme dhe të larmishme.

Megjithatë, përpjekjet për kalimin e shpejtë në energjinë e pastër, mund të ndikojnë negativisht në komunitetet që mbështeten shumë në veprimtaritë me emetime të larta karboni, prandaj duhen ndjekur strategji të drejta tranzicioni.

Në Ballkanin Perëndimor, po rritet ndërgjegjësimi për pasojat e dëmeve mjedisore dhe sociale që lidhen me lëndët djegëse fosile, si ndotja e ajrit, ndryshimet klimatike dhe çështjet e shëndetit publik.

Ndërsa kërkesa për energji vazhdon të rritet, është thelbësore që të mbahet nën kontroll konsumi i energjisë, duke nxitur efikasitetin e energjisë, burimet e ripërtëritshme, elektrifikimin dhe menaxhimin e qëndrueshëm të kërkesës.

Disa zhvillime në horizont, mund të ndryshojnë gjendjen e tanishme. Që nga viti 2026, vendet e rajonit duhet të pajtohen me Mekanizmin e Rregullimit të Kufirit të Karbonit të BE-së (CBAM) dhe të përcaktojnë çmimet e karbonit.

Ne e shohim këtë si një mundësi të jashtëzakonshme që ekonomitë rajonale të përshpejtojnë përdorimin e energjisë së ripërtëritshme dhe të fillojnë të mbyllin minierat e qymyrit dhe të ndalojnë prodhimin e energjisë me qymyr, për të ulur përmbajtjen e dioksidit të karbonit në prodhimin e energjisë vendase dhe prodhimin industrial.

Sipas Bankës Botërore, CBAM-ja do të mbulojë midis 1% dhe 10% të totalit të eksporteve të vendeve (mbështetur në të dhënat e viteve 2018-2022), një shifër që në Ballkanin Perëndimor arrin mesatarisht në 4%.

Në këtë drejtim, Axhenda e Gjelbër e miratuar në vitin 2020, është një plan për zhvillimin ekonomik të gjelbër dhe përputhjen me ligjet e BE-së.

Së bashku me rekomandimet kombëtare, ajo do ta lejojë Bashkimin Europian (BE) që të rrisë mbështetjen për përpjekjet ekologjike të rajonit. Investimet e qëndrueshme (duke përfshirë sektorin e energjisë), mbështeten nga Plani Ekonomik dhe i Investimeve dhe një paketë e mbështetjes energjetike prej 1 miliard eurosh.

Megjithatë, përpjekjet e vrullshme për të kaluar në energjinë e pastër mund të prekin njerëzit dhe rajonet që mbështeten shumë në industritë me emetime të larta karboni, duke rrezikuar kështu vendet e punës dhe bizneset. Zhvillimi i planeve gjithëpërfshirëse të tranzicionit për të përballuar njëkohësisht sfidat sociale, ekonomike dhe mjedisore, është hapi i parë për të parandaluar këto pasoja negative.

Këto plane gjithashtu do t’i ndihmojnë qeveritë që të shfrytëzojnë mundësitë e rritjes ekonomike nga tranzicioni, duke shndërruar monokulturat industriale në rënie, në ekonomi lokale të larmishme dhe me karbon të ulët. Investimet do të përfshijnë padyshim sektorin e energjisë, por edhe shumë industri që do të kenë rëndësi për ekonominë pas epokës së qymyrit.

Në veçanti, duhen bërë përpjekje për rikualifikimin dhe rritjen e aftësive, për të mbështetur punëtorët dhe komunitetet e tyre dhe për të rishpërndarë me sukses fuqinë punëtore.

Në konferencën për klimën COP28, “BEI Global” (dega e zhvillimit e BEI, që është aktive jashtë BE-së), paraqiti një qasje të re të krijuar për të mbështetur këtë proces, në mënyrë më sistematike.

Ajo do t’i mundësojë bankës të rrisë shërbimet e financimit dhe këshillimit për një tranzicion të drejtë dhe elastik në mbarë botën, duke punuar me partnerët lokalë për të shfrytëzuar mundësitë, për të ofruar mbështetje teknike dhe kreditim të drejtpërdrejtë dhe të ndërmjetësuar, përmes fondeve, bankave dhe institucioneve mikrofinanciare.

Fillimisht, vëmendja do të përqendrohet në Bosnjë-Hercegovinë, Kosovë, Mal të Zi, si dhe në Maqedoninë e Veriut, Serbi, Ukrainë, Afrikë të Jugut, Indonezi dhe Vietnam.

Kjo qasje synon të mbështesë punëtorët dhe komunitetet e dëmtuara nga dekarbonizimi, nismat për efikasitetin e energjisë dhe projektet e energjisë së ripërtëritshme. Gjithashtu do të përqendrohet në zhvillimin e Ndërmarrjeve të Vogla dhe të Mesme, trajnimin dhe rikualifikimin e punëtorëve, mbrojtjen mjedisore dhe ripërdorimin e qendrave të ndryshme.

Nëpërmjet qasjes së re, BEI-ja do të sigurojë që politikat dhe projektet e përshtatjes me klimën, të marrin parasysh nevojat e vendeve më të prekura nga ndryshimet klimatike dhe grupeve të cenueshme që mund të jenë lënë pas dore.

Faza e parë e zbatimit do të shtrihet në vitet 2024 dhe 2025, për të zgjeruar shkallën e ndihmës dhe për ta përmirësuar atë, duke u mbështetur në mësimet e nxjerra.

Në COP28, “BEI Global” nënshkroi një Deklaratë të Përbashkët për Platformën e Investimeve për një Tranzicion të Drejtë për Maqedoninë e Veriut, me nismën e qeverisë së vendit, duke marrë edhe ndihmë teknike nga Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim.

Kjo platformë do të ndihmojë në shpërndarjen e rreth 3 miliardë eurove në investime, politika dhe ndihmë teknike, për të përshpejtuar tranzicionin energjetik të vendit dhe instalimin e kapaciteteve të reja të energjisë së ripërtëritshme prej 1.7 GW, deri në vitin 2030.

Rritja e investimeve të sektorit privat

Për të siguruar një tranzicion të drejtë, drejt një ekonomie pa emetime karboni, është vënë në dispozicion ndihmë teknike për rajonet që po kalojnë procesin e tranzicionit për eliminimin e qymyrit në Ballkanin Perëndimor dhe Ukrainë.

Në një shqyrtim fillestar, u përcaktuan të paktën 17 fusha të pranueshme për pjesëmarrje, të cilat do të përfitojnë nga fonde të posaçme për projektet dhe programet e tranzicionit.

U njoftua zgjerimi i shërbimeve këshillimore të BEI, në kuadër të programit këshillimor JASPERS (ndihmë e përbashkët për të mbështetur projektet në rajonet europiane), me një total prej 20 milion eurosh që do të vihen në dispozicion për të përgatitur dhe për të zbatuar projektet kyçe të infrastrukturës në Ballkanin Perëndimor.

Marrëveshja e saponënshkruar IPA III, mbulon fushat përkatëse të politikave, për një tranzicion të drejtë dhe elastik, duke përfshirë energjinë, mjedisin, klimën dhe zhvillimin e kapitalit njerëzor.

Zhvillimi i infrastrukturës për energjinë e ripërtëritshme kërkon investime domethënëse dhe përparime teknologjike.

Megjithatë, për shkak se burimet si dielli dhe era janë me ndërprerje, ruajtja e energjisë është thelbësore për të pasur një rrjet të qëndrueshëm.

Prandaj, është thelbësore që të vijojë investimi në një gamë të larmishme burimesh të ripërtëritshme të energjisë, duke përfshirë diellin, erën, burimet ujore, ato gjeotermale dhe biomasën, si dhe investimet në rrjetet e energjisë elektrike dhe infrastrukturën e ruajtjes.

Së bashku me këto përpjekje, përfshirja e sektorit privat është thelbësore për rritjen e investimeve të gjelbra, kryesisht nëpërmjet mjeteve të posaçme financiare dhe ndihmës teknike.

Marrë nga Monitor.al

ballkani perëndimor

Sondazh

Poll
Ekonomi 4 Shkurt 2024, 08:08 I.A

Aborti, mentaliteti që kushton shumë

Foto Ilustruese TIRANË- Aborti është një temë komplekse dhe me ndikim në shumë aspekte të jetës shoqërore...

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë