LIVE UPDATES
Ekonomi

Ekonomia shqiptare nuk po “prodhon” para, në rënie për herë të parë që nga vitet 2000

7 Shkurt 2019, 06:18 Nga DOSJA

Ajo që thuhet nën zë nga bankierët, bizneset, ekspertët e kursit të këmbimit, apo dhe individët, se nuk ka lekë në qarkullim edhe pse ekonomia po rritet me ritme relativisht të kënaqshme prej mbi 4%, tashmë vërtetohet edhe nga të dhënat zyrtare. Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, paraja gjithsej në qarkullim në fund të vitit 2018 arriti në 1.26 trilionë lekë, duke shfaqur tendencë rënëse në raport me vitin e mëparshëm, me minus 3 miliardë lekë, ose me rënie prej 0.2%. Ndonëse tendenca rënëse është e lehtë, ky është viti i parë, të paktën që nga 2002-shi, kur raportohen të dhënat, që ky tregues vjen me rënie, pas rritjes minimale të vitit të mëparshëm (2017).

Sipas Bankës së Shqipërisë, që i referohet të dhënave deri në nëntor, ecuria e këtij treguesi  reflekton  nga  njëra  anë  efektin  statistikor  të  mbiçmimit  të  monedhës  vendase ndaj monedhave euro dhe usd, dhe nga ana tjetër ndryshimet strukturore të mbajtjes së parasë, ku zhvendosja e depozitave në maturitete mbi dy vjet ka qenë e pranishme gjatë gjithë vitit. Rregulluar për këta dy faktorë, treguesi i parasë së gjerë tregon për një rritje mesatare rreth normës 2%. Nga ana tjetër, krijimi i ulët i parasë në ekonomi, reflekton financimin ende të dobët të sektorit privat me mjete monetare nga sektori bankar, pohon Banka e Shqipërisë në raportin e politikës monetare.

Një tjetër shpjegim lidhet me ecurinë e dobët të depozitave në lekë. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se kursimet në lekë në fund të 2018-s arritën në 456 miliardë lekë, me një rënie prej 3.7% (-17.5 miliardë lekë), me bazë vjetore.

Ekspertët e kursit të këmbimit kanë pohuar vazhdimisht se një nga arsyet e forcimit të vazhdueshëm të lekut dy vitet e fundit lidhet pikërisht me qarkullimin e dobët të tij. Monedha vendase ka fituar mesatarisht 10 lekë gjatë dy viteve të fundit. Në 2018-n, euro u këmbye mesatarisht me 127 lekë, ndërsa në 2016-n, kursi mesatar ishte 137.4 lekë. Edhe aktualisht euro mbetet e nënçmuar duke u këmbyer në rreth 124-125 lekë.

Por, si shpjegohet që ndonëse ekonomia po përshpejton ritmet e rritjes, normat e interesit janë në nivele minimum historike (norma bazë është 1%) ndërsa paraja në qarkullim po bie?

Teoritë ekonomike në fakt sugjerojnë të kundërtën: “Një rritje në ofertën e parasë zakonisht ul normat e interesit, e cila, nga ana tjetër, gjeneron më shumë investime dhe vendos më shumë para në duart e konsumatorëve, duke stimuluar kështu shpenzimet. Bizneset përgjigjen duke porositur më shumë lëndë të para dhe duke rritur prodhimin. Zgjerimi i aktivitetit të biznesit rrit kërkesën për punë. E kundërta mund të ndodhë nëse oferta e parasë bie ose rritja e saj ngadalësohet”.

Dr. Selami Xhepa, eksperti i ekonomisë dhe dekan në Fakultetin Ekonomik, UET, ka pohuar më herët për Monitor se zhvillimet monetare i duken befasuese dhe krejt të pazakonta. Ai thotë se rënia e masës monetare ka vetëm një shpjegim: rënien ekonomike. Sipas tij, rënia e masës monetare është kundër logjikës së nevojave të një ekonomie që kërkon politika ekspansioniste monetare. “Historia na tregon shumë shembuj kur kufizimi monetar, pra pakësimi i ofertës monetare ka shkaktuar rënie të ekonomisë dhe recesion ekonomik”, shton ai.

Një tjetër zhvillim paradoksal është se ndërsa paraja gjithsej po bie, ajo jashtë bankave po rritet, një tregues ky i informalitetit të shtuar dhe në të kundërt të tendencës globale që po shkon drejt një ekonomie pa cash. Në fund të vitit 2018, jashtë bankave qarkullonin 275.3 miliardë lekë, sa 21.9% e parasë gjithsej, niveli më i lartë në Europë (mesatarja e eurozonës është rreth 9%, ndërsa në rajon treguesi luhatet në 7-10%). Ky është niveli më i lartë i parasë jashtë bankave që nga viti 2009, kohë kur u shënua një tërheqje e depozitave si rrjedhojë e frikës së krijuar nga kriza globale.

Burimi: Monitor 

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

ekonomi ekonomi


Sondazh

Poll

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion