LIVE UPDATES
Editorial

Ku gabuam me Afganistanin

17 Gusht 2021, 08:36 Nga DOSJA
Ku gabuam me Afganistanin

Përkeqësimi i shpejtë i situatës së sigurisë në Afganistan, ku talebanët kanë vënë nën kontroll një të tretën e qendrave rajonale të vendit brenda disa javësh nga momenti që ushtria amerikane nisi të tërheqë trupat e saj, ka ngjallur tek unë një ndjenjë të njohur edhe më parë.

Në vitin 2005, isha këshilltar i një batalioni të këmbësorisë së ushtrisë irakiane që kryente operacione kundër kryengritjes sunite në Bagdad dhe rrethinat e tij, një nga periudhat më të dhunshme në atë konflikt. Asokohe ishte e vështirë të kisha ndonjë shpresë se gjërat do të përmirësoheshin.

Unë u riktheva në Irak në vitin 2009, këtë herë në Mosul, ku njësia ime këshilloi dhe mbështeste2 divizione të ushtrisë irakiane, një divizion policor federal irakian dhe mijëra policë lokalë. Këtë herë, ndjeva se kishte ndodhur më shumë përparim në terren.

Kur ika nga Iraku në vitin 2010, ndjeva se kishim bërë një punë të shkëlqyer, duke arritur të ndërtonim një forcë të aftë dhe kompetente të sigurisë. Një vit më vonë, u ndodha në Mazar-i-Sharif të Afganistan, duke rekrutuar dhe trajnuar njësitë policore dhe forcat speciale afgane.

Pas 9 muajsh qëndrimi atje u riktheva në SHBA duke menduar se kishim bërë një punë të mirë. Rezultoi se e kisha gabim në të dyja rastet. Në vitin 2014 kur isha me punë në Pentagon, pashë me ankth se si u shkatërruan brenda pak ditësh divizionet irakiane që i kisha trajnuar vetë kur u përballën me luftëtarët e Shtetit Islamik.

Sot, teksa talebanët po vendosin sërish nën kontrollin e tyre të gjithë Afganistanin, përfshirë atë që ishte zona ime e operacioneve, nuk mundem të mos ndalem dhe të reflektoj mbi rolin tim. Ku gabuam unë dhe kolegët e mi? Në shumë gjëra.

Që në fillim, gati 2 dekada më parë, përpjekja e ushtrisë amerikane për të këshilluar dhe trajnuar forcat ushtarake irakiane dhe afgane u trajtua si një lojë spontane, e përkohshme dhe se cilës i mungonte strategjia. Ne bashkuam në mënyrë mekanike ekipe të vogla ushtarësh, marinsash, marinarësh dhe avionësh, dhe u mësuam atyre disa aftësi themelore të mbijetesës, si dhe u dhamë leksione 1 orëshe në gjuhën vendase,përpara se t’i vinim në dispozicion të njësive të huaja për stërvitjet në terren.

Ne rekrutuam një personel të pa trajnuar për të kryer detyrat kryesisht administrative, dhe i detyruam ata të përqendroheshin kryesisht tek detyrat taktike, duke raportuar formalisht përparimin e tyre në tabelat e zyrave tona.

Mediat sociale dhe dokumentet zyrtare ishin të mbushura me imazhet e këtyre njësive.

Por nga udhëtimet e mia në Irak dhe Afganistan, kuptova se nuk u trajtuan kurrë realisht problemet më të mëdha sistematike. Ne nuk i ndërtuam me sukses si institucione forcat e armatosura irakiane dhe afgane.

Ne dështuam të ndërtonim infrastrukturën e nevojshme që të përballej në mënyrë efektive me edukimin ushtarak, trajnimin, sistemet e pagave, sistemin e karrierës, personelin, llogaridhënien, të gjitha këto elementë që përbëjnë një forcë profesionale të sigurisë.

Ekipet trajnuese që angazhoheshin me misione 6-mujore apo 1-vjeçare nuk mundën të zgjidhnin dot problemet shqetësuese me të cilat përballen ushtria dhe policia e Irakut dhe Afganistanit: korrupsioni endemik, rënia e moralit, përdorimi i shfrenuar i drogës apo kapacitetet e dobëta menaxhuese dhe logjistike.

Ne u treguam shumë të aftë në përgatitjen e togave dhe kompanive për të kryer sulme dhe për të operuar në pikat e kontrollit, por pak nga ne u qëndruan pranë në punën e përditshme. Sot është treguar se forcat më të mira në Afganistan janë komandot e forcave speciale, ekipe të vogla që veprojmë me guxim dhe profesionalizëm, dhe kjo për shkak të mbështetjes së vazhdueshme.

Nëse këto që lartpërmenda ishin gjëra që i bëmë dobët ose në mënyrë të pamjaftueshme, ka pasur gjëra të tjera që nuk duhej t’i kishim bërë fare. Ne nuk duhej të merreshim me trajnimin e policisë. Ne përgjithësi ne e pranuam se synimi ynë përfundimtar ishte që lufta kundër kryengritësve apo terroristëve të zhvillohej nga vendasit.

Pra nga policia dhe jo ushtria. Më kujtohet që viti 2006 në Irak supozohej të ishte “Viti i Policisë”. Në fakt ai vit ishte një vit i tmerrshëm dhe vdekjeprurës për policinë e gjithë vendit. Në Irak, unë mbikëqyrja trajtimin e mijëra policëve, ndërsa në Afganistan, drejtova një grup pune që verifikoi, përzgjodhi dhe rekrutoi gati 3.000 policë.

Dhe më duhet ta pranoj se unë kam zero përvojë në fushën e zbatimin e ligjit, dhe po kështu edhe shumica e ushtrisë amerikane, përveç disa trupave të Gardës Kombëtare. Ne në SHBA kemi njësi të Policisë Ushtarake, por ata kanë një rol unik operacional, në dallim nga forcat e sigurisë që u përpoqëm të krijonim.

Ne u përpoqëm ta kapërcenim këtë hendek duke punësuar disa oficerë policie të guximshëm që kishin dalë në pension, duke i angazhuar ata si këshilltarë teknikë dhe trajnues përkrah trupave të ushtrisë amerikane. Por edhe ata mund të fokusoheshin vetëm tek detyrat taktike, pasi u mungonte përvoja profesionale dhe personale për të ndërtuar institucione dhe sisteme kombëtare.

Ne nuk patëm asnjëherë shansin për t’u angazhuar në punët policore. Ushtria amerikane nuk mund ta kapërcejë mungesën që ka në aspektin e përvojës kombëtare dhe institucionale.

Gjatë këtyre 20 viteve të fundit, ka pasur shumë dështime.

Ne i dhamë ndoshta më shumë përparësi sigurisë dhe mirëqenies së trupave tanë, mbi misionin e mbështetjes së kapacitetit të partnerëve tanë vendas. Ne e ndërruam shpesh personelin e huaj, gati çdo vit, dhe prisnim që ata të krijonin marrëdhënie pune me vendasit. Ne ishim tepër optimistë dhe i korrigjonim gjërat vetëm pasi shfaqeshin problemet. Ne nuk na pëlqente mbikëqyrja apo pyetjet e vështira nga Uashingtoni.

Në fakt askush nuk u shqetësua të na kërkonte llogari për ndonjë gjë. Ne nuk kishim kapacitete apo përvojë për disa nga detyrat që na ishin ngarkuar, e megjithatë nuk hasëm asnjë pengesë. Ne e pushtuam me të drejtë Afganistanin pas sulmeve të11 Shtatorit, por pastaj çfarë ndodhi?

Pse Shtetet e Bashkuara qëndruan në Afganistan për vite të tëra? Çfarë mund të thuhet mbi marrëdhëniet tona të trazuara me Pakistanin, dhe ndikimin e tij në Afganistan?Ne nuk zhvilluam një luftë 20-vjeçare në Afganistan; por 20 luftëra jo koherente, vit pas viti, dhe pa asnjë lloj busulle.

Ushtria amerikane mund dhe duhet të fajësohet për kolapsin që po pësojnë tani forcat afgane të sigurisë. Unë vetë ndihem fajtor. Por ne nuk jemi të vetmit përgjegjës. Një ditë ne do t’u kërkojmë të rinjve dhe të rejave që ta bëjnë sërish këtë gjë: të zhvillojnë një luftë jashtë shtetit, të bashkëpunojnë me forcat lokale, t’i trajnojnë dhe ndërtojnë ato. Por përpara se ta bëjmë këtë, u kemi borxh atyre të rinjve përgjigjet e pyetjeve të vështira se si dhe pse dështuam që të gjithë në Afganistan.

Shënim: Mike Jason, kolonel i ushtrisë amerikane, doli në pension pas 24 vitesh në detyrë aktive. Ai ka komanduar njësitë luftarake amerikane në Gjermani, Kosovë, Kuvajt, Irak dhe Afganistan

Marrë nga Bota.al

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

editorial editorial mike jason talebanet pushtojne afganistanin mike jason talebanet pushtojne afganistanin

Sondazh

Poll
Editorial 11 Gusht 2021, 05:32

Bregoviç dhe filozofia e shqiptarëve

Në historinë që rrethoi lajmin për praninë e Goran Bregoviç-it në Festivalin e Përvitshëm të Birrës në Korçë, nuk është aq shumë ftesa drejtuar mu...

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës