LIVE UPDATES
Editorial

Ku gabuam me Afganistanin

17 Gusht 2021, 08:36 Nga DOSJA
Ku gabuam me Afganistanin

Përkeqësimi i shpejtë i situatës së sigurisë në Afganistan, ku talebanët kanë vënë nën kontroll një të tretën e qendrave rajonale të vendit brenda disa javësh nga momenti që ushtria amerikane nisi të tërheqë trupat e saj, ka ngjallur tek unë një ndjenjë të njohur edhe më parë.

Në vitin 2005, isha këshilltar i një batalioni të këmbësorisë së ushtrisë irakiane që kryente operacione kundër kryengritjes sunite në Bagdad dhe rrethinat e tij, një nga periudhat më të dhunshme në atë konflikt. Asokohe ishte e vështirë të kisha ndonjë shpresë se gjërat do të përmirësoheshin.

Unë u riktheva në Irak në vitin 2009, këtë herë në Mosul, ku njësia ime këshilloi dhe mbështeste2 divizione të ushtrisë irakiane, një divizion policor federal irakian dhe mijëra policë lokalë. Këtë herë, ndjeva se kishte ndodhur më shumë përparim në terren.

Kur ika nga Iraku në vitin 2010, ndjeva se kishim bërë një punë të shkëlqyer, duke arritur të ndërtonim një forcë të aftë dhe kompetente të sigurisë. Një vit më vonë, u ndodha në Mazar-i-Sharif të Afganistan, duke rekrutuar dhe trajnuar njësitë policore dhe forcat speciale afgane.

Pas 9 muajsh qëndrimi atje u riktheva në SHBA duke menduar se kishim bërë një punë të mirë. Rezultoi se e kisha gabim në të dyja rastet. Në vitin 2014 kur isha me punë në Pentagon, pashë me ankth se si u shkatërruan brenda pak ditësh divizionet irakiane që i kisha trajnuar vetë kur u përballën me luftëtarët e Shtetit Islamik.

Sot, teksa talebanët po vendosin sërish nën kontrollin e tyre të gjithë Afganistanin, përfshirë atë që ishte zona ime e operacioneve, nuk mundem të mos ndalem dhe të reflektoj mbi rolin tim. Ku gabuam unë dhe kolegët e mi? Në shumë gjëra.

Që në fillim, gati 2 dekada më parë, përpjekja e ushtrisë amerikane për të këshilluar dhe trajnuar forcat ushtarake irakiane dhe afgane u trajtua si një lojë spontane, e përkohshme dhe se cilës i mungonte strategjia. Ne bashkuam në mënyrë mekanike ekipe të vogla ushtarësh, marinsash, marinarësh dhe avionësh, dhe u mësuam atyre disa aftësi themelore të mbijetesës, si dhe u dhamë leksione 1 orëshe në gjuhën vendase,përpara se t’i vinim në dispozicion të njësive të huaja për stërvitjet në terren.

Ne rekrutuam një personel të pa trajnuar për të kryer detyrat kryesisht administrative, dhe i detyruam ata të përqendroheshin kryesisht tek detyrat taktike, duke raportuar formalisht përparimin e tyre në tabelat e zyrave tona.

Mediat sociale dhe dokumentet zyrtare ishin të mbushura me imazhet e këtyre njësive.

Por nga udhëtimet e mia në Irak dhe Afganistan, kuptova se nuk u trajtuan kurrë realisht problemet më të mëdha sistematike. Ne nuk i ndërtuam me sukses si institucione forcat e armatosura irakiane dhe afgane.

Ne dështuam të ndërtonim infrastrukturën e nevojshme që të përballej në mënyrë efektive me edukimin ushtarak, trajnimin, sistemet e pagave, sistemin e karrierës, personelin, llogaridhënien, të gjitha këto elementë që përbëjnë një forcë profesionale të sigurisë.

Ekipet trajnuese që angazhoheshin me misione 6-mujore apo 1-vjeçare nuk mundën të zgjidhnin dot problemet shqetësuese me të cilat përballen ushtria dhe policia e Irakut dhe Afganistanit: korrupsioni endemik, rënia e moralit, përdorimi i shfrenuar i drogës apo kapacitetet e dobëta menaxhuese dhe logjistike.

Ne u treguam shumë të aftë në përgatitjen e togave dhe kompanive për të kryer sulme dhe për të operuar në pikat e kontrollit, por pak nga ne u qëndruan pranë në punën e përditshme. Sot është treguar se forcat më të mira në Afganistan janë komandot e forcave speciale, ekipe të vogla që veprojmë me guxim dhe profesionalizëm, dhe kjo për shkak të mbështetjes së vazhdueshme.

Nëse këto që lartpërmenda ishin gjëra që i bëmë dobët ose në mënyrë të pamjaftueshme, ka pasur gjëra të tjera që nuk duhej t’i kishim bërë fare. Ne nuk duhej të merreshim me trajnimin e policisë. Ne përgjithësi ne e pranuam se synimi ynë përfundimtar ishte që lufta kundër kryengritësve apo terroristëve të zhvillohej nga vendasit.

Pra nga policia dhe jo ushtria. Më kujtohet që viti 2006 në Irak supozohej të ishte “Viti i Policisë”. Në fakt ai vit ishte një vit i tmerrshëm dhe vdekjeprurës për policinë e gjithë vendit. Në Irak, unë mbikëqyrja trajtimin e mijëra policëve, ndërsa në Afganistan, drejtova një grup pune që verifikoi, përzgjodhi dhe rekrutoi gati 3.000 policë.

Dhe më duhet ta pranoj se unë kam zero përvojë në fushën e zbatimin e ligjit, dhe po kështu edhe shumica e ushtrisë amerikane, përveç disa trupave të Gardës Kombëtare. Ne në SHBA kemi njësi të Policisë Ushtarake, por ata kanë një rol unik operacional, në dallim nga forcat e sigurisë që u përpoqëm të krijonim.

Ne u përpoqëm ta kapërcenim këtë hendek duke punësuar disa oficerë policie të guximshëm që kishin dalë në pension, duke i angazhuar ata si këshilltarë teknikë dhe trajnues përkrah trupave të ushtrisë amerikane. Por edhe ata mund të fokusoheshin vetëm tek detyrat taktike, pasi u mungonte përvoja profesionale dhe personale për të ndërtuar institucione dhe sisteme kombëtare.

Ne nuk patëm asnjëherë shansin për t’u angazhuar në punët policore. Ushtria amerikane nuk mund ta kapërcejë mungesën që ka në aspektin e përvojës kombëtare dhe institucionale.

Gjatë këtyre 20 viteve të fundit, ka pasur shumë dështime.

Ne i dhamë ndoshta më shumë përparësi sigurisë dhe mirëqenies së trupave tanë, mbi misionin e mbështetjes së kapacitetit të partnerëve tanë vendas. Ne e ndërruam shpesh personelin e huaj, gati çdo vit, dhe prisnim që ata të krijonin marrëdhënie pune me vendasit. Ne ishim tepër optimistë dhe i korrigjonim gjërat vetëm pasi shfaqeshin problemet. Ne nuk na pëlqente mbikëqyrja apo pyetjet e vështira nga Uashingtoni.

Në fakt askush nuk u shqetësua të na kërkonte llogari për ndonjë gjë. Ne nuk kishim kapacitete apo përvojë për disa nga detyrat që na ishin ngarkuar, e megjithatë nuk hasëm asnjë pengesë. Ne e pushtuam me të drejtë Afganistanin pas sulmeve të11 Shtatorit, por pastaj çfarë ndodhi?

Pse Shtetet e Bashkuara qëndruan në Afganistan për vite të tëra? Çfarë mund të thuhet mbi marrëdhëniet tona të trazuara me Pakistanin, dhe ndikimin e tij në Afganistan?Ne nuk zhvilluam një luftë 20-vjeçare në Afganistan; por 20 luftëra jo koherente, vit pas viti, dhe pa asnjë lloj busulle.

Ushtria amerikane mund dhe duhet të fajësohet për kolapsin që po pësojnë tani forcat afgane të sigurisë. Unë vetë ndihem fajtor. Por ne nuk jemi të vetmit përgjegjës. Një ditë ne do t’u kërkojmë të rinjve dhe të rejave që ta bëjnë sërish këtë gjë: të zhvillojnë një luftë jashtë shtetit, të bashkëpunojnë me forcat lokale, t’i trajnojnë dhe ndërtojnë ato. Por përpara se ta bëjmë këtë, u kemi borxh atyre të rinjve përgjigjet e pyetjeve të vështira se si dhe pse dështuam që të gjithë në Afganistan.

Shënim: Mike Jason, kolonel i ushtrisë amerikane, doli në pension pas 24 vitesh në detyrë aktive. Ai ka komanduar njësitë luftarake amerikane në Gjermani, Kosovë, Kuvajt, Irak dhe Afganistan

Marrë nga Bota.al

Iftar dhe politikë, a u prek Muaji i Ramazanit nga politikanët?

View Results

editorial editorial mike jason talebanet pushtojne afganistanin mike jason talebanet pushtojne afganistanin

Sondazh

Poll
Editorial 11 Gusht 2021, 05:32

Bregoviç dhe filozofia e shqiptarëve

Në historinë që rrethoi lajmin për praninë e Goran Bregoviç-it në Festivalin e Përvitshëm të Birrës në Korçë, nuk është aq shumë ftesa drejtuar mu...

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje