Shkatërrime në të gjithë Teheranin/ Emiratet e Bashkuara Arabe raportojnë sulme të reja! Cisterna amerikane goditet në brigjet e Kuvajtit, dronët iranianë shënjestrojnë aeroportin në Azerbajxhan

Foto ilustruse

SHBA- Organizata Ndërkombëtare Detare e OKB njoftoi se rreth 20.000 Detarët dhe 15,000 Pasagjerët anijet turistike janë bllokuar në Gjiri Persik për shkak të luftës.

Sekretari i Përgjithshëm i organizatës, Arsenio Dominguez, theksoi se organizata është e gatshëme të punojë me të gjitha palët e interesuara, për të garantuar sigurinë dhe mirëqenien e detarëve të prekur.

Mediat shkruajnë se që kur shpërtheu lufta, organizata ka regjistruar shtatë incidente që përfshinin anije në zonë, të cilat rezultuan në vdekjen e dy personave dhe plagosjen e shtatë të tjerëve.

"Përtej ndikimit ekonomik të këtyre sulmeve alarmante, kjo është një çështje humanitare. Asnjë sulm ndaj marinarëve të pafajshëm nuk mund të justifikohet kurrë. Unë përsëris apelin tim për të gjitha kompanitë e transportit që të tregojnë kujdes maksimal kur operojnë në zonën e prekur", tha Dominguez.

Irani ka mbyllur në mënyrë efektive ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e tregtisë botërore të naftës bruto, si dhe sasi të konsiderueshme të gazit natyror të lëngshëm./Dosja.al

foto ilustruese

SHBA- Shtetet e Bashkuara deklaruan se kanë bërë pozicionimin më të madh të ushtrisë amerikane në Lindjen e Mesme brenda një gjenerate, në kuadër të operacionit “Tërbimi Epik”, që ka në shënjestër Iranin. Mbi 50.000 trupa ushtarake, 200 aeroplanë luftarakë, dy aeroplanmbajtëse dhe një mori avionësh bombardues me rreze të gjatë veprimi u tha se janë përfshirë në luftë kundër Iranit.

Lufta nisi në koordinim me Izraelin, më 28 shkurt, dhe për pasojë Iranit iu vranë udhëheqës të lartë, si dhe iu dëmtua rëndë infrastruktura ushtarake. Në shenjë hakmarrjeje, Irani lëshoi dronë dhe raketa balistike në drejtim të Izraelit dhe bazave ushtarake amerikane në Gjirin Persik, përfshirë Bahrejnin, Kuvajtin, Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Omanin. 

Në disa prej këtyre vendeve, ambasadat amerikane janë mbyllur deri në një njoftim të radhës. Megjithatë, Shtetet e Bashkuara bënë të ditur se nuk do të ndalen deri në arritjen e objektivave të tyre. Shtëpia e Bardhë doli me qëndrim të qartë. Përmes kësaj lufte, ajo synon:

• T’i asgjësojë raketat e regjimit iranian
• Ta shkatërrojë plotësisht marinën iraniane
• T’ua bëjë të pamundur degëzimeve terroriste iraniane destabilizimin e botës
• T’ia pamundësojë Iranit posedimin e armëve bërthamore

Thënë më thjesht, synimet lidhen me kapacitetet ushtarake dhe udhëheqjen politike të Iranit në të ardhmen.

Çfarë ka ndodhur deri më tani?

Tregues afatshkurtër i suksesit të operacionit amerikan do të jetë se sa shpejt do të ulet intensiteti i sulmeve të Iranit, tha ish-ambasadori i SHBA-së i ngarkuar për luftë kundër terrorizmit, Nathan Sales, në një intervistë për Radion Evropa e Lirë.

Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë amerikane, gjenerali Dan Caine, pohoi të mërkurën se ka rënë dukshëm numri i raketave balistike që ka lëshuar Irani prej nisjes së luftës - 86 për qind, ndërsa intensiteti i sulmeve me dronë është zvogëluar për 73 për qind në krahasim me ditët fillestare.

Ndryshimi i regjimit

Kur presidenti amerikan, Donald Trump, e nisi fushatën ushtarake, ai iu drejtua popullit iranian me këto fjalë: “Kur ta përfundojmë, merreni në duar qeverinë tuaj. Do të jetë e juaja. Kjo mund të ketë mundësia juaj e vetme ndër gjenerata”.

Udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei, dhe dhjetëra figura tjera politike dhe ushtarake u vranë qysh në ditën e parë të nisjes së luftës. Trump paralajmëroi më 4 shkurt se kushdo që synon të ngjitet në pozita të larta, “do të përfundojë i vdekur”.

Udhëheqja klerikale është në krye të Iranit prej Revolucionit Islamik të vitit 1979, në të cilin u rrëzua monarkia e shahut Mohammad Reza Pahlavi, i cili gëzonte mbështetjen e SHBA-së.

Regjimi iranian është kritikuar ndër vite se i ka lyer duart me gjakun e njerëzve të vet, pasi në disa protesta kundërqeveritare, pushteti ka përdorur dorë të hekurt, duke lënë dhjetëra njerëz të vrarë.

Gjenerali i pensionuar amerikan, Jack Keane, dikur zëvendësshef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë amerikane, tha në një intervistë për Radion Evropa e Lirë se SHBA-ja dëshiron që populli iranian ta zotërojë vetë vendin e tij dhe ta qeverisë atë.

“Që publiku ta kuptojë: zakonisht, kur regjimet autoritare rrëzohen, ato zëvendësohen nga një tjetër regjim autoritar – ndoshta më pak ideologjik, gjë që mund të ndodhë edhe këtu – ndoshta më nacionalist, por një regjim me të cilin do të mund të punohet dhe që mund të drejtohet drejt një procesi tranzicioni, drejt zgjedhjeve dhe demokracisë. Kjo nuk ndodh menjëherë. Nuk po ndodh menjëherë as në Venezuelë – megjithëse është një rast tjetër – por shërben si ilustrim i dobishëm”.

Kush mund ta udhëheqë Iranin?

Për herë të parë pas 36 vjetësh, i ashtuquajturi Këshill i Ekspertëve duhet të mblidhet për të zgjedhur udhëheqësin e ardhshëm suprem të Iranit. Në krye të listës duket se është Mojtaba Khamenei, djali i Ali Khameneit, ndonëse nuk ka mbajtur kurrë pozitë zyrtare qeveritare.

Në listë është edhe ajatollahu Alireza Arafi, 67-vjeçari që konsiderohet “njeriu tipik i sistemit”, si dhe Hassan Khomeini, nipi i themeluesit të Republikës Islamike, një klerik i moderuar, me lidhje të ngushta me kampin reformist.

Përtej Iranit, emri që përmendet më së shumti është ai i Reza Pahlavit, djalit të shahut të fundit, që jeton prej vitesh në mërgim. Së voni, presidenti amerikan shprehu skepticizëm nëse ai mundet ta udhëheqë Iranin në të ardhmen, por as nuk përmendi ndonjë udhëheqës tjetër potencial. Trump e pranoi se “disa njerëz e duan” Pahlavin brenda Iranit, por që administrata nuk ka menduar shumë në këtë drejtim.

Pahlavi, 65-vjeçar, në anën tjetër, pretendon se është figura ideale për të udhëhequr një qeveri në periudhë tranzicioni, dhe që ka gatishmëri të kthehet në Iran sa më shpejt që është e mundur, për herë të parë pas 47 vjetësh. Autoritetet amerikane kanë deklaruar disa herë se lufta kundër Iranit nuk do të jetë e pafund, dhe mund të zgjasë të paktën katër javë. Sipas tyre, ky operacion është pothuajse mundësia e vetme për ta riformuar Lindjen e Mesme./REL

Foto ilustruse

IRAN- Organizatat opozitare kurde iraniane po përgatiten për një operacion të mundshëm ushtarak kundër Irani. Ky zhvillim vjen në sfondin e tensionit në rritje në rajon dhe mundësisë së një përshkallëzimi të konfliktit.

Organizatat kurde iraniane në Irakun verior, të tilla si Partia e Lirisë së Kurdistanit (PAK), janë në gatishmëri për veprime ushtarake në kufirin me Iranin. Sipas Khalil Nadiri, një zyrtar i PAK, disa forca tashmë janë zhvendosur pranë kufirit në zonën Sulaymaniya, në pritje të urdhrave për lëvizjen e tyre të radhës.

Njoftimi vjen pas një komunikimi midis udhëheqësve të organizatave kurde dhe zyrtarëve amerikanë, të cilët shprehën nevojën për mbështetje ushtarake për kurdët e Iranit në mes të përshkallëzimit të konfliktit.

Strategjia e SHBA dhe reagimet ndërkombëtare

SHBA, pavarësisht raporteve se po konsideron ofrimin e ndihmës ushtarake për kurdët irakianë, thekson se objektivat e saj strategjike nuk varen nga mbështetja apo pajisjet e grupeve specifike.

Mediat shkruajnë se Sekretari amerikan i Mbrojtjes Pete Hegeth tha se qëllimet e vendit nuk janë të përqendruara në mbështetjen e grupeve kurde, pavarësisht raporteve për përforcim të mundshëm ushtarak.

Udhëheqësit kurdë irakianë janë të shqetësuar për përfshirjen e drejtpërdrejtë ushtarake në konflikt, nga frika se mbështetja e tyre për grupet kurde iraniane mund të provokojë hakmarrje nga Irani.

Qeveria iraniane tashmë ka shënjestruar zonat pranë kufirit me Irakun me sulme me dronë dhe raketa. Kjo duke shkaktuar shkatërrim dhe dëme në shtëpi dhe baza ushtarake./Dosja.al

Foto ilustruse

AZERBAJXHAN- Presidenti i Azerbajxhanit ka akuzuar Iranin për akt terrorist pas sulmit në aeroportin Nakhichevan. Ai tha se objektivat e sulmit ishin objektet civile, ndërsa shtoi se dënon  ashpër këtë akt të shëmtuar terrorizmi.

"Sot, Irani ka kryer një akt terrorist kundër shtetit të tij Azerbajxhani. Shteti iranian lëshuan dronët në territorin e Republikës Autonome Nakhichevan.

Objektivat e sulmit ishin objektet civile. Shteti i Azerbajxhanit dënon ashpër këtë akt të shëmtuar terrorizmi dhe ata që e kryen atë duhet të mbajnë përgjegjësi menjëherë.

Autoritetet iraniane duhet t'i japin shpjegime palës azere, të kërkojnë falje dhe ata që kanë kryer këtë akt terrorist duhet të mbajnë përgjegjësi penale", tha Presidenti Ilham Aliyev gjatë mbledhjes së Këshillit të Sigurimit të vendit.

Sulmi iranian me dron në aeroportin Nakhichevan në Azerbajxhan

Sipas Ministrisë së Punëve të Jashtme të Azerbajxhanit, një dron goditi ndërtesën e terminalit të aeroportit që ndodhet në Republikën Autonome të Nakhichevan, duke plagosur dy persona, dhe një tjetër ra në një ndërtesë shkollore në fshatin Sakarabad.

Mediat shkruajnë se videot nga zona tregojnë shpërthime në zonën e aeroportit, ndërsa përdoruesit e mediave sociale raportojnë se faqja ishte në shënjestër mes luftës në Lindjen e Mesme. Video të tjera tregojnë se brenda ndërtesës së aeroportit ka dëme materiale.

Ministria e Jashtme dënoi sulmet, duke thënë se ato ishin një shkelje e rregullave dhe parimeve të së drejtës ndërkombëtare dhe kontribuojnë në rritjen e tensioneve në rajon. Azerbajxhani kërkon një shpjegim dhe hetim të qartë nga ana e Iranit, duke kërkuar masa për të parandaluar përsëritjen e sulmeve të ngjashme, ndërsa paralajmëron se ka të drejtë të marrë masat e duhura të reagimit.

Në të njëjtën kohë, Ministria e Punëve të Jashtme thirri ambasadorin e Iranit për të përcjellë një protestë të fortë në palën iraniane dhe do të dorëzohet një notë verbale përkatëse proteste./Dosja.al

Pamjet

LIBAN- Izraeli po vazhdon sulmet në Liban kundër atyre që i quan objektiva të Hezbollahut. Disa nga këto sulme kanë qenë në periferitë jugore të kryeqytetit, Bejrut, i cili njihet gjerësisht si një bastion i grupit militant të mbështetur nga Irani.

Imazhet nga qyteti tregojnë re të errëta tymi që ngrihen në qiell dhe dëme në ndërtesa banimi, me njerëz që nxjerrin sendet e tyre nga shtëpitë e shkatërruara./Dosja.al

Rreth 27 vjet më parë, Blerim Sherifi nga Gjilani ishte vetëm nëntë vjeç kur në Kosovë dëgjoheshin shpërthimet e sulmeve ajrore të NATO-s kundër caqeve serbe.

Atëherë, frika kishte emër dhe vend: lufta në shtëpinë e tij.

Sot, në moshën 36-vjeçare, ai i përjeton të njëjtat emocione, por rreth 2.300 kilometra larg atdheut.

Si mësimdhënës i gjuhës angleze në Kuvajt, Sherifi po dëgjon sërish sirena alarmi dhe shpërthime - këtë herë nga sulmet raketore të Iranit ndaj vendeve të Gjirit Persik.

“Paniku se çfarë do të ndodhë... ajo ndjenjë frike dhe emocionesh të përziera më kujton kohën e fëmijërisë gjatë luftës në Kosovë”, thotë ai në një bisedë për Radion Evropa e Lirë, përmes video-lidhjes.

“Diskutoj edhe me miqtë se si ishte gjendja atëherë dhe si ne erdhëm këtu, për të punuar... Po ngjan thuajse e njëjta gjë edhe në këtë pjesë të botës”, shprehet Sherifi.

Në këtë video mund të mësoni më shumë për përjetimet e Sherifit dhe kosovarëve tjerë në Lindjen e Mesme.

Sulmet iraniane ndaj vendeve të Gjirit pasuan operacionin ushtarak të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Izraelit kundër Iranit, të nisur më 28 shkurt.

Në këtë operacion u vra udhëheqësi suprem iranian, Ali Khamenei, si dhe zyrtarë të tjerë të lartë të këtij vendi.

Në shenjë hakmarrjeje, Irani vuri në shënjestër disa vende të rajonit, përfshirë Kuvajtin, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katarin, Bahrejnin dhe Arabinë Saudite, duke goditur baza amerikane atje dhe të tjera.

Në qytetin Sabah Al-Salem të Kuvajtit, ku jeton Sherifi bashkë me 12 mësimdhënës të tjerë nga Kosova, shpërthimet janë bërë pjesë e përditshmërisë.

“Shpesh ndodhin edhe kur jemi në gjumë. Lëshohen sirenat dhe vjen njoftimi: ‘Mos lëvizni, ka sulm’. Kjo e rrit ndjeshmërinë emocionale dhe krijon panik, sepse nuk dihet sa i madh është rreziku”, tregon ai.

Ndër objektivat e goditura në Kuvajt ishte edhe aeroporti, ndërsa nën kërcënim mbeten zona pranë Ambasadës amerikane dhe instalacioneve ku janë të vendosura trupat amerikane.

Mbrojtja kundërajrore vazhdon t’u përgjigjet raketave balistike dhe dronëve.

Sherifi thotë se përplasjet në qiell i ka parë me sytë e tij, pasi gjurmët e interceptimeve mbeten të dukshme mbi qytet.

Para se të angazhohej si mësimdhënës, ai shërbeu për 16 vjet në Forcën e Sigurisë së Kosovës.

Ai beson se kjo përvojë e ka ndihmuar të ruajë qetësinë dhe të menaxhojë aspektin psikologjik të situatës, jo vetëm për vete, por edhe për kolegët që jetojnë pranë.

Sipas tij, autoritetet kanë dhënë udhëzime të qarta për sjelljen gjatë alarmit.

Aktualisht, nuk ka evakuime masive në strehimore, ndonëse ato ekzistojnë dhe janë të përgatitura për çdo lagje.

Lëvizja e qytetarëve është e kufizuar, por shërbimet shëndetësore dhe furnizimi me produkte bazë vazhdojnë.

Sfidë mbetet kthimi në Kosovë, pasi aeroporti i Kuvajtit është i mbyllur.

Dalja nga vendi kërkon leje të posaçme, ndërsa aeroportet më të afërta funksionale janë në Riad dhe Xheda, në Arabinë Saudite, ku hyrja kërkon vizë.

“Po presim udhëzimet e ambasadorit tonë në Arabinë Saudite se si do të organizohet evakuimi. Edhe udhëtimi deri atje është shqetësues, sepse as Arabia Saudite nuk është plotësisht e sigurt”, thotë Sherifi.

Në anën tjetër të Gjirit, në Dubai, realiteti perceptohet ndryshe.

Adrian Sylejmani, shtetas i Kosovës që jeton prej 14 vjetësh në Emiratet e Bashkuara Arabe, thotë se ka pasur sulme dhe dëme në infrastrukturë, por se jeta vazhdon pothuajse normalisht.

Irani ka lëshuar qindra raketa dhe dronë drejt këtij shteti.

Aeroporti i Dubait ishte ndër caqet e goditura, por Sylejmani thotë se, personalisht, nuk ka parë sulme direkte.

“Ka pasur zhurma dhe tinguj të raketave dhe kundërajrorëve, por nuk i kam parë. Siguria këtu është prioritet shumë i lartë”, thotë ai për Radion Evropa e Lirë.

Sipas tij, lëvizja e qytetarëve nuk është kufizuar ndjeshëm, përveç kalimit të përkohshëm të mësimit në format online. Edhe puna administrative, kur është e mundur, po zhvillohet nga shtëpia.

Pavarësisht udhëzimeve të autoriteteve të Kosovës për qytetarët në Emirate, Sylejmani nuk e konsideron largimin si opsion.

“Rrugët e Dubait dhe Abu Dhabit, për mua personalisht, mbeten më të sigurta se shumë vende të tjera në botë”, thotë ai.

Sipas të dhënave të Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Diasporës, rreth një mijë shtetas të Kosovës ndodhen aktualisht në vendet e Gjirit Persik.

Në Arabinë Saudite janë 435, në Emiratet e Bashkuara Arabe rreth 400 rezidentë dhe 70 turistë, në Katar 75, në Kuvajt rreth 60, në Izrael 21, në Bahrejn 4 dhe në Oman 2 qytetarë.

Më 2 mars, Ministria njoftoi se të gjithë janë në gjendje të mirë shëndetësore dhe se po koordinohet me autoritetet përkatëse për të siguruar opsione evakuimi, nëse situata përkeqësohet.

Autoritetet e Emirateve kanë bërë të ditur se kufiri me Omanin mbetet i hapur, ndërsa ekzistojnë mundësi fluturimi nga Riadi drejt Frankfurtit dhe nga Xheda drejt Prishtinës.

Megjithatë, rekomandimi zyrtar është që të shmangen udhëtimet deri në stabilizimin e plotë të situatës së sigurisë.

Për Sherifin, ky nuk është thjesht alarm sigurie, por jehonë e një fëmijërie të trazuar në Kosovë.

“Isha vetëm 9-vjeçar dhe ajo çka më asocion me tani, është paniku se a do të përkeqësohet gjendja...”, shprehet 36-vjeçari./REL

EMIRATET ARABE - Përshkallëzimi i tensioneve gjeopolitike në Lindjen e Mesme, që kulmoi me sulmin e 28 shkurtit nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kundër Iranit, e ka vënë komunitetin ndërkombëtar në gatishmëri të lartë, aq sa SHBA-të kanë tërhequr qytetarët e tyre nga katërmbëdhjetë vende të rajonit.

Në këtë skenar delikat dhe kompleks, fjalë qetësuese vijnë nga Valentina Baldini, këshilltare e njohur e artit dhe bashkëshortja e Andrea Pirlo - trajnerit aktual të FC United Dubai në Emiratet e Bashkuara Arabe.

Nata e bombardimeve: frikë dhe biseda mes miqsh

E intervistuar nga Corriere della Sera, gruaja pranoi se përjetoi momente të një ankthi të madh gjatë orëve të para të krizës, duke rrëfyer detajet e një nate frenetike: "Nuk është normale për ne të dëgjojmë zhurmën e një shpërthimi sipër kokës, ose të shikojmë lart natën dhe të shohim një raketë që shkëlqen në qiellin e zi.

Natën e së shtunës, më 28 shkurt, u zgjova nga një aeroplan që fluturonte mbi shtëpinë tonë. Ishte errësirë ​​dhe sapo kaloi, dëgjova një shpërthim shumë të fortë. Nuk munda të flija për disa orë dhe bisedat e mia me miqtë që jetojnë këtu ishin më aktive se kurrë, ndonjëherë ironike, siç mund të jemi vetëm ne italianët."

Ankthi i një arratisjeje të mundshme të nxituar, megjithatë, ishte në kontrast me qetësinë e burrit të saj, të pashqetësuar nga emergjenca: "Ndërsa im shoq flinte thellë, unë po mendoja se si të largohesha, çfarë të vendosja në çantën time për t'u arratisur dhe faktin se kisha vetëm 100 km rreze veprimi të mbetur në makinë. Por pas kësaj faze fillestare, të nesërmen gjithçka u qetësua dhe qielli u pastrua përsëri."

Alarmizmi i hedhur poshtë: normaliteti mbretëron në Dubai

Pasi kaloi tronditja fillestare, Baldini i mohoi me vendosmëri rrëfimet tepër dramatike që qarkullonin në vendlindje, duke i siguruar të gjithë për kushtet e jetesës në Emirate. "Dita ime kalon normalisht ", tha gruaja e zotit Pirlo, duke shtuar se "ndërsa janë në Itali, disa imagjinojnë skenarë katastrofikë që thjesht nuk ekzistojnë këtu në mënyrën se si po u tregohen”.

Në Dubai, në fakt, situata logjistike dhe sociale nuk ka pësuar ndonjë ndikim të dukshëm. Jeta e përditshme vazhdon pa ndërprerjet e frikshme logjistike ose nxitimin për furnizime:

"Supermarketet nuk janë bosh siç thonë, por raftet e tyre janë plot me mallra, njerëzit po punojnë, taksitë po punojnë, spitalet po funksionojnë dhe restorantet janë të hapura. Jeta vazhdon, si zakonisht." Një mesazh i qartë dhe i drejtpërdrejtë që shuan spekulimet dhe rikthen një klimë qetësie.

B.T (Dosja.al)

IRAN- NBC News ka publikuar në një artikull, rastin e një nëne iraniane e cila humbi djalin e saj, në njërin nga sulmet në Iran. Nëna e cila kërkoi të mos identifikohej, tha se sapo e kishte lënë djalin dhe nuk mund të largohej menjëherë pasi kishte paciente për të parë në punën e saj si mami. Pastaj toka u drodh. Dhe ajo iku me vrap.

Ishte tepër vonë. Tre sulme ajrore kishin goditur shkollën fillore Shajareh Tayyebeh në Minab në Iranin jugor, duke vrarë 168 persona, sipas kryebashkiakes së qytetit. Shumë prej tyre ishin fëmijë. Njëri prej tyre ishte djali i saj. "Kur ​​mbërritëm ne, e gjithë shkolla ishte shembur mbi fëmijët. Njerëzit po nxirrnin krahët dhe këmbët e fëmijëve. Njerëzit po nxirrnin kokat e prera", tha nëna për NBC News.

Katër ditë më vonë, u rrit pikëllimi dhe zemërimi për vdekjet në shkolla, të cilat janë bërë një pikë e nxehtë për kundërshtimin ndaj sulmeve amerikane dhe izraelite . Ekziston gjithashtu zemërim dhe pasiguri për faktin se askush nuk ka marrë përgjegjësinë për viktimat civile më të publikuara që nga fillimi i luftës.

Një turmë e madhe u mblodh për të varrosur fëmijët të martën, tregojnë videot dhe imazhet e publikuara nga media shtetërore. Ka një varrim masiv me radhë të tëra me ato që duket se janë varre individuale të gërmuara krah për krah. Më shumë se 160 persona, shumë prej tyre fëmijë, u vranë në sulmin ndaj shkollës fillore Shajareh Tayyebeh në Minab, thanë autoritetet iraniane./Dosja.al

IRAN-  Herët në një mëngjes të freskët vjeshte të vitit 2023, nga një tunel poshtë Rripit të Gazës, Yahya Sinwar dha një urdhër që dërgoi mijëra luftëtarë të Hamasit përmes gardhit që ndante territorin nga Izraeli. The Washington Post, shkruan se, kjo dritë jeshile e ka riorganizuar Lindjen e Mesme në një shkallë të krahasueshme me Pranverën Arabe ose copëtimin e Perandorisë Osmane në fillim të shekullit të 20-të — por jo aspak në mënyrat që Sinwar kishte në mendje.

29 muaj më vonë, Lindja e Mesme është pothuajse e panjohur. Izraeli tani shfaqet si fuqi ushtarake e padiskutueshme e rajonit, ndërsa shumë nga armiqtë e tij janë shkatërruar ose u janë prerë kokat politikisht dhe ushtarakisht. Arabia Saudite shfaqet si një shtyllë qendrore ekonomike dhe politike, ndërsa fqinjët e saj të Gjirit vihen në provë nga sulmet me raketa iraniane. Palestinezët, me rreth 75,000 të vdekur në Gaza dhe humbje territoriale në Bregun Perëndimor, duken përsëri të margjinalizuar.

Yahya Sinwar është i vdekur – u vra nga Izraeli në tetor 2024 – dhe rrjeti i forcave që pritej t’i vinin në ndihmë është shembur. Udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei, u vra në një sulm ajror të përbashkët SHBA-Izrael të shtunën. Regjimi që për dekada financoi dhe armatosi të ashtuquajturin “bosht të rezistencës” tani është në prag të një kolapsi që kërcënon të përfshijë Hamasin, Hezbollahun dhe Huthët. Ndërkohë, ish-Presidenti sirian Bashar al-Assad tani jeton në mërgim në Moskë.

Ndërmarrja ushtarake që po formëson peizazhin e ri po drejtohet nga kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu dhe presidenti i SHBA-së Donald Trump. I pari u mbijetoi krizave politike, aktakuzave dhe një urdhër-arresti të Gjykatës Ndërkombëtare Penale për ta çuar Izraelin drejt një dominimi ushtarak të paprecedentë. I dyti u kthye në Shtëpinë e Bardhë pas një dënimi për krim të rëndë dhe tentativë vrasjeje dhe e udhëhoqi SHBA-në në luftë me Iranin pa miratimin e Kongresit.

Pavarësisht akuzave për gjenocid me të cilat përballet Izraeli, një brez i ri izraelitësh po përjeton traumën e luftës po aq sa edhe brezat e mëparshëm. Dhe ndërsa ushtarët amerikanë po vdesin përsëri në Lindjen e Mesme në një luftë me kohëzgjatje të pasigurt dhe qëllime të paqarta, rezultati i sulmit të 7 tetorit nuk ishte çlirimi që parashikonte Hamasi, por shembja e shumë prej qëllimeve të tij: një Izrael i mundur, perspektiva e shtetësisë palestineze dhe një Lindje e Mesme e lirë nga ndikimi perëndimor. I ashtuquajturi “Satani i Madh” tani duket më shumë si “Rregullatori i Madh”.

Megjithatë, ajo që do të dalë në fund nga këto riorganizime mbetet një nga pyetjet më të rëndësishme pa përgjigje në gjeopolitikën bashkëkohore. Rendi i vjetër, me Iranin si faktorin kryesor destabilizues të rajonit dhe rrjetin e tij të aleatëve si mjete presioni dhe parandalimi, është shembur. Ajo që e zëvendëson atë është një përzierje e paparashikueshme ambiciesh konkurruese, tensionesh të reja, qytetesh të shkatërruara dhe rajonesh pa qeverisje efektive.

Izraeli duket i fuqishëm, por në të njëjtën kohë i izoluar, me fqinjët e tij që pyesin veten – dhe shqetësohen – se si do ta shfrytëzojë fuqinë e tij dhe si do ta menaxhojë urrejtjen që armiqtë e tij të mundur vazhdojnë të nxisin. Shtetet e Gjirit, përfshirë ato që nënshkruan Marrëveshjet e Abrahamit, duken të tronditura dhe të kujdesshme ndaj garancive amerikane të sigurisë. Arabia Saudite dhe Turqia po ripërcaktojnë pozicionin e tyre strategjik, por ende nuk është e qartë në cilin drejtim ose kundër kujt.

Më 6 tetor 2023, gjithçka dukej ndryshe. Rrjeti i aleatëve dhe grupeve paraushtarake të mbështetura nga Irani ishte, sipas shumë vlerësimeve, në kulmin e fuqisë së tij. Hamasi sundonte Gazën. Hezbollahu mbante peng Libanin me rreth 100,000 raketa. Asadi ishte në Damask, duke u ribashkuar me Lidhjen Arabe pas viteve të izolimit. Huthët kontrollonin pjesën më të madhe të bregdetit të Jemenit dhe kërcënonin rrugët detare pothuajse pa u ndëshkuar.

Pas të gjithëve qëndronte Irani, me një program bërthamor të parë si një kërcënim i drejtpërdrejtë për Izraelin dhe Perëndimin, i mbështetur nga një arsenal i fuqishëm raketash balistike. Në të njëjtën kohë, shtetet e Gjirit po rivendosnin në heshtje marrëdhëniet e tyre me Republikën Islamike.”

Përfituesi më i mundshëm është Izraeli, i cili e ka konsideruar Iranin armikun e tij ekzistencial për dekada të tëra. Që nga 7 tetori 2023, Izraeli ka neutralizuar kërcënimet më të rëndësishme në kufijtë e tij, ka goditur vazhdimisht territorin iranian dhe ka vrarë udhëheqësin suprem të vendit, të cilin e konsideronte kundërshtarin e tij më vdekjeprurës. Shumë njerëz brenda establishmentit ushtarak dhe mbrojtës izraelit vlerësojnë se vendi tani është më i sigurt brenda kufijve të tij se në çdo kohë që nga themelimi i tij në vitin 1948, pavarësisht faktit se ende po lëshohen raketa nga Irani.

Theksi mbi sigurinë i qetëson izraelitët, por i shqetëson fqinjët e tyre. Një Izrael pa rivalë të fortë rajonalë ngjall frikën e teprimeve dhe aventurizmit ushtarak, veçanërisht në Bregun Perëndimor. Këto shqetësime mund të intensifikohen nëse Shtetet e Bashkuara, duke pasur parasysh mundësinë që Donald Trump të shpallë “fitore” ndaj Iranit, zvogëlojnë praninë e tyre në Lindjen e Mesme ose i japin Izraelit liri të plotë lëvizjeje.

“Edhe pse udhëheqësit e Gjirit do të donin të shihnin rrëzimin e regjimit iranian”, vuri në dukje Saab, “ata janë gjithashtu të shqetësuar për tendencën e Izraelit për ta tërhequr lehtësisht këmbëzën”.

Mënyra se si Izraeli e ushtron sovranitetin e tij mund të varet kryesisht nga ajo që do të ndodhë më pas në Iran kur të mbarojnë raketat dhe dronët e tij, gjë që, sipas disa analistëve ushtarakë perëndimorë, mund të ndodhë brenda pak ditësh.

Donald Trump u ka bërë thirrje iranianëve të dalin në rrugë dhe të marrin pushtetin. Megjithatë, pak ekspertë besojnë se një qeveri e zgjedhur lirisht është e mundshme në të ardhmen e afërt, edhe nëse qytetarët revoltohen kundër forcave të regjimit të cilat, sipas grupeve të të drejtave të njeriut, vranë më shumë se 6,800 protestues në janar.

Deri më tani, nuk ka dalë ndonjë opozitë e organizuar. Në të njëjtën kohë, grupe të ndryshme brenda regjimit tashmë po lëvizin për “ditën tjetër”. Një këshill ushtarak i oficerëve nga Trupat e Gardës Revolucionare Islamike mund të zëvendësojë regjimin aktual. Në të njëjtën kohë, dobësimi i boshtit iranian nuk garanton fundin e terrorizmit dhe të veprimeve të armatosura që ai ka krijuar. Hezbollahu vazhdon të lëshojë raketa kundër Izraelit, madje edhe drejt Qipros. Rebelët Huthi, dominues në territoret malore të Jemenit, mund të kërcënojnë lundrimin në Detin e Kuq për shumë vite që do të vijnë.

“Ajatollah Khamenei nuk ishte vetëm një kryetar shteti”, thotë analistja Shira Efron e organizatës kërkimore “Rand” në Tel Aviv. “Ai ishte një udhëheqës fetar për rreth 200 milionë shiitë në të gjithë botën.” Sidoqoftë, dronët Shahed që u vunë flakën zonave turistike kanë shkatërruar çdo shpresë që Irani mund të ketë pasur për marrëdhënie më të mira me fqinjët e tij myslimanë. Me sulmet ndaj hoteleve, apartamenteve, porteve dhe ambasadave në Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabinë Saudite, Bahreinin dhe gjetkë, ajo që ka mbetur nga regjimi i Teheranit është shtyrja më tej në izolim.

Në të njëjtën kohë, ata po përpiqen të ruajnë ekuilibrin: po forcojnë marrëdhëniet e tyre me Kinën, po i afrohen Indisë dhe po i mbajnë kanalet e hapura me Rusinë, ndërkohë që për momentin mbeten brenda sferës së ndikimit të Uashingtonit. Në të njëjtën kohë, lëvizjet e tyre po monitorohen nga afër nga shtetet e Gjirit, të cilat tani ndihen më të cenueshme, por edhe nga çdo kryeqytet nga Kajroja në Islamabad.

Por askush nuk mund ta dallojë ende formën e rendit të ri që po lind. Lindja e Mesme e vjetër kishte një logjikë, sado e ashpër që ishte: Irani si destabilizues, Shtetet e Bashkuara si garantues, Izraeli si një fuqi e kufizuar dhe shtetet e Gjirit si financues të stabilitetit. Ajo që do ta zëvendësojë këtë rend do të përcaktohet nga shumë faktorë: vendimet e Donald Trump, beteja për trashëgiminë në Teheran, ekuilibri i pushtetit në Riad, ambiciet e Ankarasë dhe rrënojat e Gazës, ku rreziku i madh i Yahya Sinwar nuk përfundoi me çlirim, por me hi dhe gjak. Dhe ku kapitulli tjetër i Lindjes së Mesme ka filluar të shkruhet tashmë./Dosja.al

IRAN- Agjencia e Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (HRANA) me seli në SHBA, raportoi se gjithsej 1,114 civilë në Iran janë vrarë që nga fillimi i luftës të shtunën. Nga këta, 183 janë fëmijë, shumica nën 10 vjeç, sipas shifrave të fundit të publikuara nga organizata të enjten.

Organizata po punon ende për të verifikuar më shumë se 900 vdekje të tjera të raportuara. Disa nga sulmet më të fundit në 24 orët e fundit thuhet se kanë goditur infrastrukturën civile të mbrojtur nga e drejta ndërkombëtare humanitare, shtoi HRANA, duke përfshirë një shkollë të mesme, si dhe disa objekte dhe klinika mjekësore.

Numri i përgjithshëm i të vdekurve në këtë konflikt tani po i afrohet numrit të viktimave të luftës 12-ditore të verës së kaluar midis Iranit, Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara, të cilën HRANA vlerëson se vrau 1,190 njerëz në Iran. Në të njëjtën kohë, dhjetëra njerëz janë vrarë në pjesë të tjera të Lindjes së Mesme nga sulmet hakmarrëse të Teheranit, përfshirë gjashtë ushtarë amerikanë, sipas autoriteteve lokale./Dosja.al

IRAN- Forcat e armatosura të Iranit lëshuan një deklaratë të enjten në mëngjes duke mohuar se kishin qëlluar një raketë balistike drejt Turqisë të mërkurën. "Ne e respektojmë integritetin territorial të Turqisë, është një vend mik dhe fqinj", shtoi deklarata, pothuajse 24 orë pas raportimeve se një raketë iraniane ishte qëlluar në bazën ushtarake Incirlik në Turqi dhe ishte rrëzuar nga NATO. 

Ministria turke e Mbrojtjes kishte njoftuar dje se forcat e NATO-s e kishin rrëzuar raketën ndërsa ajo po drejtohej drejt hapësirës ajrore turke, me Aleancën e Atlantikut të Veriut që dënoi sulmin ndaj Turqisë. Baza Incirlik ndodhet në pjesën jugore të vendit, pranë Detit Mesdhe.

Mediat e huaja shkuajnë se, baza ka qenë prej kohësh një qendër operacionesh për Forcat Ajrore të SHBA-së. Ministrat e Jashtëm të SHBA-së dhe Turqisë, Marco Rubio dhe Hakan Fidan, patën gjithashtu një bisedë telefonike të mërkurën në lidhje me këtë çështje./Dosja.al

Vetëm disa orë pasi bombat izraelite dhe amerikane filluan të godisnin Teheranin të shtunën, përfaqësuesi i përhershëm i Rusisë në OKB, Vassily Nebenzia, e quajti atë një "akt të paprovokuar të agresionit të armatosur kundër një shteti anëtar sovran dhe të pavarur të OKB-së".

Moska është një nga aleatët e paktë, por më të vendosur të Teheranit, dhe një rënie e mundshme e regjimit iranian mund të jetë një goditje për interesat e tij gjeopolitike dhe ekonomike. Atëherë, pse nuk i ka ardhur në ndihmë Teheranit?

Partneriteti Rusi-Iran
Moska dhe Teherani kanë bashkëpunuar në disa projekte ekonomike jetësore për Rusinë, tha për DW Nikita Smagin, një ekspert i pavarur për Rusinë dhe Lindjen e Mesme me bazë në Azerbajxhan.

“Korridori i transportit Veri-Jug është një prej tyre — veçanërisht që kur Rusia u ndërpre nga rrugët e saj tradicionale të tranzitit pas fillimit të pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës në shkurt të vitit 2022”, shpjegoi ai.

Rusia, India dhe Irani nënshkruan marrëveshjen për rrjetin shumëmodal prej 7,200 kilometrash (4,473 milje) në vitin 2000, i cili gjithashtu do të kalojë nëpër Azerbajxhan. Sipas Qendrës së Kërkimeve të Gjirit, një organizatë me seli në Arabinë Saudite, 75% e projektit është përfunduar.

Irani ka qenë gjithashtu thelbësor për Rusinë ushtarakisht, jo vetëm duke ofruar të ashtuquajturit dronë Shahed që nga viti 2023. Dronët e kanë riformësuar kryesisht luftën në Ukrainë, tha Julian Waller, analist kërkimor në Programin e Studimeve të Rusisë në Qendrën për Analiza Detare (CNA) me seli në SHBA.

“Irani ishte i dobishëm për përpjekjet luftarake ruse, edhe nëse prodhimi [i dronëve] tani është kryesisht i indigjenizuar nga Rusia, gjë që ka përmirësuar dizajnin e tyre”, tha Waller për DW.

Raportohet gjithashtu se Rusia ka ndarë informacione inteligjence me Iranin dhe ka dërguar raketa dhe municione në Teheran.

"Megjithatë, partneriteti midis Rusisë dhe Iranit nuk ka të bëjë me ideologjinë - politikanët rusë nuk e pëlqejnë veçanërisht Iranin", nënvizoi Smagin, "por ata e shohin Teheranin si një partner strategjik të besueshëm, pasi të dy vendet janë nën sanksione ndërkombëtare - ndryshe nga Turqia ose Egjipti që mund të ndalojnë tregtinë me Rusinë nëse u bëhet presion nga Perëndimi", shpjegoi ai.

Gregoire Roos, drejtor për Evropën dhe Rusinë në organizatën kërkimore Chatham House me seli në Londër, beson se Teherani është bërë deri diku edhe mentori i Moskës.

“Irani ka pasur përvojë të konsiderueshme në anashkalimin e sanksioneve ndërkombëtare për shumë vite dhe i ka dhënë Rusisë këshilla se si t’i anashkalojë ato”, i tha ai DW-së.

Llogaritja e gabuar e Iranit?
E megjithatë, ekspertët duket se bien dakord se Rusia nuk ka gjasa të ndërhyjë në mënyrë aktive në luftën e vazhdueshme SHBA-Izrael kundër Iranit .

"Të dy vendet nuk janë aleatë mbrojtës", tha Waller. Disa analistë thonë se kjo mund të jetë edhe për shkak të një pakti joformal mossulmi me Izraelin që kuptohet se e ka Rusia.

Sipas Mojtaba Hashemit, ekspert i marrëdhënieve ndërkombëtare dhe analist politik, Teherani megjithatë priste "mbështetje të prekshme politike dhe ushtarake" nga Moska. "Kjo përfshinte bashkëpunim të zgjeruar ushtarako-teknik, shkëmbim inteligjence dhe dërgimin e një mesazhi të qartë parandalues ​​ndaj armiqve të tij - jo vetëm mbështetje verbale", tha eksperti për DW, duke shtuar se regjimi iranian kishte gabuar në llogaritjet e tij.

"Rusia dhe Kina kanë probleme më të mëdha për t'u shqetësuar. Mbështetja e tyre ka qenë e njëjtë me atë që deri më tani i ka siguruar Republikës Islamike shumë armë dhe mjete shtypjeje", tha Hashemi.

Megjithatë, Mohammad Ghaedi, një lektor në Universitetin George Washington, beson se mungesa e mbështetjes nga Rusia nuk erdhi si surprizë për udhëheqësit iranianë. "Skepticizmi për t'u mbështetur te Moska ka ekzistuar prej kohësh në Teheran. Siç tha dikur (ish-presidenti iranian) Mahmoud Ahmadinejad, 'Rusia gjithmonë e ka shitur kombin iranian', dhe Presidenti Masoud Pezeshkian pas luftës 12-ditore (qershor 2025) vuri në dukje se 'vendet që i konsideronim miq nuk na ndihmuan gjatë luftës'".

Përfitimet dhe disavantazhet e luftës së Iranit për Moskën
Një luftë e zgjatur me Iranin mund të ketë anët e saj pozitive për Moskën, argumenton Roos i Chatham House. "Oksigjeni mediatik do të pakësohej për Presidentin [ukrainas] Volodymyr Zelenskyy, sepse gjithçka ka të bëjë me Iranin dhe rrezikun e përshkallëzimit", tha ai.

"Përveç kësaj, Uashingtoni nuk mund të përballonte të mbante një front tjetër nga një perspektivë mbështetjeje diplomatike dhe ushtarake - dhe hierarkia e prioriteteve padyshim do të shkojë në Lindjen e Mesme."

Dhe mund të ketë përfitime ekonomike edhe për Rusinë. Irani e ka mbyllur kryesisht Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon 20% e naftës dhe gazit botëror. Çmimet e naftës dhe gazit janë rritur ndjeshëm që atëherë.

“Nëse çmimet e naftës dhe gazit do të mbeteshin të larta për muaj ose edhe një vit, kjo do të ishte një përfitim i madh për Rusinë, eksportuesen e naftës dhe gazit”, tha Julian Waller i organizatës think-tank CNA, duke shtuar se Kremlini më pas mund të ulte taksat e brendshme që ishin përdorur për të financuar luftën.

Megjithatë, rënia e mundshme e regjimit iranian do të ishte një pengesë e madhe për reputacionin e Rusisë, pasi Moskës i pëlqen ta portretizojë veten si një fuqi e madhe, nënvizoi Roos. "Rusia ka qenë pjesë e një grupi vendesh - përfshirë Iranin, Sirinë dhe Kinën - që synojnë të zëvendësojnë rendin botëror të drejtuar nga Perëndimi me një botë shumëpolare", tha ai.

"Por ky grup nuk është tkurrur kurrë kaq shpejt më parë, që do të thotë një humbje e ndjeshme e ndikimit për Rusinë në të ashtuquajturën zonë euroaziatike të ndikimit."

A do të vazhdojë aleanca Rusi-Iran?
Hashemi beson se mungesa e mbështetjes nga Rusia për Iranin ka të ngjarë të prishë lidhjet e tyre.

"Rusia dhe Kina e kanë përdorur kryesisht Iranin si një monedhë negociuese gjeopolitike me Perëndimin. Nëse regjimi aktual dobësohet më tej , Moska ka të ngjarë të kërkojë siguri nga qeveria e ardhshme iraniane në vend që të investojë në një strukturë që po shembet. Në mënyrë të ngjashme, Kina po kërkon lëshime nga qeveria e ardhshme për të ruajtur të paktën një pjesë të ndikimit të saj. Megjithatë, të dyja e dinë se marrëdhëniet e Iranit me to pas Republikës Islamike do të jenë mjaft të ndryshme", shpjegoi ai.

Ghaedi i Universitetit George Washington është i mendimit se regjimi aktual iranian do të donte ende të mbante lidhje të ngushta me Moskën, duke pasur parasysh lidhjet e saj të tendosura me Perëndimin. "Teherani nuk ka gjasa të rrezikojë humbjen e këtij partneriteti, veçanërisht me Rusinë që ka të drejtë vetoje në Këshillin e Sigurimit të OKB-së."/DW