LIVE UPDATES
Aktualitet

Eksperti: Sulmet e Iranit në Shqipëri nxjerrin në pah nevojën për ndërtimin e kapaciteteve kibernetike

Parandalimi kibernetik mbështetet si në ruajtjen e aftësive sulmuese kibernetike ashtu edhe në përmirësimin e qëndrueshmërisë së rrjeteve kibernetike. Ky realitet përforcon rëndësinë e ndërtimit të aftësive të mbrojtjes kibernetike të aleatëve të NATO-s.

20 Shtator 2022, 10:25 Nga Mark Montgomery
Eksperti: Sulmet e Iranit në Shqipëri nxjerrin në pah
sulm kibernetik

Nga Mark Montgomery për The chief brief

Shqipëria, një vend anëtar i NATO-s, ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin në fillim të këtij muaji pasi fajësoi Teheranin për një sulm kibernetik kundër rrjeteve të qeverisë shqiptare. Është një përgjigje e paprecedentë ndaj një sulmi kibernetik që nxjerr në pah ndikimin e sulmeve të tilla dhe se si ato mund ta çojnë me shpejtësi NATO-n në një krizë apo emergjencë.

Parandalimi kibernetik mbështetet si në ruajtjen e aftësive sulmuese kibernetike ashtu edhe në përmirësimin e qëndrueshmërisë së rrjeteve kibernetike. Ky realitet përforcon rëndësinë e ndërtimit të aftësive të mbrojtjes kibernetike të aleatëve të NATO-s.

Shqipëria thotë se sulmi ransomware i korrikut shkatërroi të dhënat e qeverisë dhe çaktivizoi përkohësisht shërbimet dixhitale. Përgjegjësinë për sulmin e ka marrë një grup që e quan veten “Drejtësia e Atdheut”, duke pretenduar se janë shtetas shqiptarë. Grupi tha në një mesazh telegrami se ishte i mërzitur për vendimin e qeverisë për të siguruar strehim për rreth 3,000 anëtarë të grupit opozitar iranian Mojahedin-e Khalq (MEK), të cilin Shtetet e Bashkuara e kanë cilësuar si një grup terrorist.

Por, duke shpallur vendimin e vendit të tij për të ndërprerë marrëdhëniet diplomatike, kryeministri shqiptar Edi Rama e quajti sulmin kibernetik "agresion i sponsorizuar nga shteti", duke shpjeguar se hetimet e ndihmuara nga Microsoft dhe FBI dhanë prova "të padiskutueshme" se katër grupe të mbështetura nga qeveria iraniane ishin përgjegjës.

Shtetet e Bashkuara dhe Mbretëria e Bashkuar shprehën dakordësi me atribuimin e Shqipërisë, me Uashingtonin duke u zotuar të “ndërmarrin veprime të mëtejshme për ta mbajtur Iranin përgjegjës për veprimet që kërcënojnë sigurinë e një aleati të SHBA-së”. NATO gjithashtu dënoi sulmin. Pas ndërprerjes së marrëdhënieve diplomatike, Shqipëria përjetoi sulme të mëtejshme kibernetike javën e kaluar, gjoja nga Irani, që ndërprenë policinë shqiptare dhe rrjetet e kontrollit kufitar.

Shqipëria nuk është i vetmi aleat i NATO-s që u sulmua nga grupet e hakerëve të mbështetur nga shteti dhe kriminale. Një grup i pavarur hakerash rus, për shembull, ka shpallur "luftë" kundër 10 vendeve, duke përfshirë Shtetet e Bashkuara dhe disa nga aleatët e saj. Në fillim të këtij muaji, grupi kriminal Kuba Ransomware gjymtoi sistemet qeveritare në Mal të Zi. Ashtu si Shqipëria, Mali i Zi po merr mbështetje hetimore nga Uashingtoni dhe aleatët e tij në NATO.

NATO i merr seriozisht këto sulme të paktën pjesërisht, sepse nëse infrastruktura kritike ose sistemet qeveritare të vendeve anëtare të NATO-s prishen, aftësia e aleancës për të projektuar fuqinë në një kohë konflikti mund të dobësohet. Duke e njohur këtë problem, aleatët e NATO-s u zotuan në qershor të "forcojnë ndjeshëm mbrojtjen tonë kibernetike përmes bashkëpunimit të zgjeruar civilo-ushtarak".

Administrata e Bidenit duhet ta mbështesë këtë premtim duke bërë që Byroja e sapoformuar e Hapësirës Kibernetike dhe Politikave Dixhitale të Departamentit të Shtetit të kryesojë një samit të qëndrueshmërisë me aleatët e NATO-s. Ky takim duhet të ketë qëllim përmirësimin e mbrojtjes kibernetike të shteteve anëtare dhe koordinimin e një përpjekjeje për ndërtimin e kapaciteteve kibernetike në të gjithë aleancën për të forcuar aleatët e pambrojtur të NATO-s. Administrata duhet gjithashtu të punojë me Kongresin për të siguruar burime të plota të programeve të shumta të Departamentit të Shtetit dhe të Mbrojtjes që përmirësojnë mbrojtjen kibernetike të partnerëve amerikanë.

Administrata mund ta financojë këtë mbështetje për ngritjen e kapaciteteve në të paktën pesë mënyra.

Së pari, ai mund të zgjerojë fondet e Departamentit të Shtetit për programin Asistencë për Evropën dhe Euroazinë për të mbështetur programet e sigurisë kibernetike në Evropën Lindore që përmirësojnë reagimin ndaj incidenteve dhe aftësitë e korrigjimit. Këto programe gjithashtu mund të trajnojnë personelin për ligjin ndërkombëtar të hapësirës kibernetike dhe politikat dhe aspektet teknike të atribuimit të incidenteve kibernetike.

Së dyti, ka mundësi financimi për të luftuar krimin ndërkombëtar kibernetik brenda Byrosë së Departamentit të Shtetit për Kontrollin Ndërkombëtar të Narkotikëve dhe Çështjet e Zbatimit të Ligjit (INL). Programet INL ndërtojnë kapacitetin e partnerëve për të luftuar krimin kibernetik duke forcuar aftësinë e tyre për të zhvilluar dhe zbatuar ligjet, politikat dhe procedurat kombëtare për të mbajtur përgjegjës aktorët keqdashës.

Së treti, Uashingtoni mund të përdorë Partneritetin e Lidhshmërisë Dixhitale dhe të Sigurisë Kibernetike. Ky program i Departamentit të Shtetit mbështet përpjekjet ndërkombëtare për ndërtimin e kapaciteteve që nxisin bashkëpunimin qeveri-industri për sigurinë kibernetike dhe që ndërtojnë qëndrueshmëri kibernetike në rrjetet partnere.

Së katërti, Departamenti i Shtetit mund të zgjerojë financimin e huaj ushtarak për përpjekjet për ndërtimin e kapaciteteve të sigurisë kibernetike. Ky financim forcon gatishmërinë e forcave ushtarake partnere dhe inkurajon bashkëpunimin rajonal kundër kërcënimeve kibernetike të shtetit-komb, si ato të demonstruara nga Irani, si dhe nga Rusia, Kina dhe Koreja e Veriut.

Së fundi, Departamenti i Mbrojtjes mund të vazhdojë të zgjerojë fondet për "operacionet e kërkimit përpara" nga Komanda Kibernetike e SHBA (CYBERCOM). Këto operacione lejojnë operatorët e CYBERCOM të vendosur përpara që të ulen në rrjetet partnere dhe të vëzhgojnë dhe identifikojnë aktivitetet keqdashëse që kërcënojnë partnerët. Operatorët mund t'i përdorin më pas këto njohuri për të rritur qëndrueshmërinë e rrjeteve kritike aleate. Që nga maji 2022, CYBERCOM kishte kryer 28 operacione të tilla gjuetie në 16 vende.

Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj të NATO-s duhet të mbështesin partnerët më pak të zhvilluar të aleancës në mbrojtjen e infrastrukturës së tyre kritike nga sulmet kibernetike. Sulmet si ato të Iranit ndaj Shqipërisë kundërshtohen më së miri nga një kombinim i përpjekjeve për imponim të kostos që mbajnë përgjegjës aktorët kibernetikë keqdashës për veprimet e tyre dhe masat proaktive për të forcuar mbrojtjen dhe qëndrueshmërinë e sistemeve të NATO-s. Investimet në përpjekjet për ndërtimin e kapaciteteve kibernetike të theksuara më sipër do të shkojnë shumë në adresimin e kërkesave mbrojtëse.

irani sulmon shqiperine mark montgomery

Sondazh

Poll

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen