LIVE UPDATES
Aktualitet

Eksperti: Sulmet e Iranit në Shqipëri nxjerrin në pah nevojën për ndërtimin e kapaciteteve kibernetike

Parandalimi kibernetik mbështetet si në ruajtjen e aftësive sulmuese kibernetike ashtu edhe në përmirësimin e qëndrueshmërisë së rrjeteve kibernetike. Ky realitet përforcon rëndësinë e ndërtimit të aftësive të mbrojtjes kibernetike të aleatëve të NATO-s.

20 Shtator 2022, 10:25 Nga Mark Montgomery
Eksperti: Sulmet e Iranit në Shqipëri nxjerrin në pah
sulm kibernetik

Nga Mark Montgomery për The chief brief

Shqipëria, një vend anëtar i NATO-s, ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin në fillim të këtij muaji pasi fajësoi Teheranin për një sulm kibernetik kundër rrjeteve të qeverisë shqiptare. Është një përgjigje e paprecedentë ndaj një sulmi kibernetik që nxjerr në pah ndikimin e sulmeve të tilla dhe se si ato mund ta çojnë me shpejtësi NATO-n në një krizë apo emergjencë.

Parandalimi kibernetik mbështetet si në ruajtjen e aftësive sulmuese kibernetike ashtu edhe në përmirësimin e qëndrueshmërisë së rrjeteve kibernetike. Ky realitet përforcon rëndësinë e ndërtimit të aftësive të mbrojtjes kibernetike të aleatëve të NATO-s.

Shqipëria thotë se sulmi ransomware i korrikut shkatërroi të dhënat e qeverisë dhe çaktivizoi përkohësisht shërbimet dixhitale. Përgjegjësinë për sulmin e ka marrë një grup që e quan veten “Drejtësia e Atdheut”, duke pretenduar se janë shtetas shqiptarë. Grupi tha në një mesazh telegrami se ishte i mërzitur për vendimin e qeverisë për të siguruar strehim për rreth 3,000 anëtarë të grupit opozitar iranian Mojahedin-e Khalq (MEK), të cilin Shtetet e Bashkuara e kanë cilësuar si një grup terrorist.

Por, duke shpallur vendimin e vendit të tij për të ndërprerë marrëdhëniet diplomatike, kryeministri shqiptar Edi Rama e quajti sulmin kibernetik "agresion i sponsorizuar nga shteti", duke shpjeguar se hetimet e ndihmuara nga Microsoft dhe FBI dhanë prova "të padiskutueshme" se katër grupe të mbështetura nga qeveria iraniane ishin përgjegjës.

Shtetet e Bashkuara dhe Mbretëria e Bashkuar shprehën dakordësi me atribuimin e Shqipërisë, me Uashingtonin duke u zotuar të “ndërmarrin veprime të mëtejshme për ta mbajtur Iranin përgjegjës për veprimet që kërcënojnë sigurinë e një aleati të SHBA-së”. NATO gjithashtu dënoi sulmin. Pas ndërprerjes së marrëdhënieve diplomatike, Shqipëria përjetoi sulme të mëtejshme kibernetike javën e kaluar, gjoja nga Irani, që ndërprenë policinë shqiptare dhe rrjetet e kontrollit kufitar.

Shqipëria nuk është i vetmi aleat i NATO-s që u sulmua nga grupet e hakerëve të mbështetur nga shteti dhe kriminale. Një grup i pavarur hakerash rus, për shembull, ka shpallur "luftë" kundër 10 vendeve, duke përfshirë Shtetet e Bashkuara dhe disa nga aleatët e saj. Në fillim të këtij muaji, grupi kriminal Kuba Ransomware gjymtoi sistemet qeveritare në Mal të Zi. Ashtu si Shqipëria, Mali i Zi po merr mbështetje hetimore nga Uashingtoni dhe aleatët e tij në NATO.

NATO i merr seriozisht këto sulme të paktën pjesërisht, sepse nëse infrastruktura kritike ose sistemet qeveritare të vendeve anëtare të NATO-s prishen, aftësia e aleancës për të projektuar fuqinë në një kohë konflikti mund të dobësohet. Duke e njohur këtë problem, aleatët e NATO-s u zotuan në qershor të "forcojnë ndjeshëm mbrojtjen tonë kibernetike përmes bashkëpunimit të zgjeruar civilo-ushtarak".

Administrata e Bidenit duhet ta mbështesë këtë premtim duke bërë që Byroja e sapoformuar e Hapësirës Kibernetike dhe Politikave Dixhitale të Departamentit të Shtetit të kryesojë një samit të qëndrueshmërisë me aleatët e NATO-s. Ky takim duhet të ketë qëllim përmirësimin e mbrojtjes kibernetike të shteteve anëtare dhe koordinimin e një përpjekjeje për ndërtimin e kapaciteteve kibernetike në të gjithë aleancën për të forcuar aleatët e pambrojtur të NATO-s. Administrata duhet gjithashtu të punojë me Kongresin për të siguruar burime të plota të programeve të shumta të Departamentit të Shtetit dhe të Mbrojtjes që përmirësojnë mbrojtjen kibernetike të partnerëve amerikanë.

Administrata mund ta financojë këtë mbështetje për ngritjen e kapaciteteve në të paktën pesë mënyra.

Së pari, ai mund të zgjerojë fondet e Departamentit të Shtetit për programin Asistencë për Evropën dhe Euroazinë për të mbështetur programet e sigurisë kibernetike në Evropën Lindore që përmirësojnë reagimin ndaj incidenteve dhe aftësitë e korrigjimit. Këto programe gjithashtu mund të trajnojnë personelin për ligjin ndërkombëtar të hapësirës kibernetike dhe politikat dhe aspektet teknike të atribuimit të incidenteve kibernetike.

Së dyti, ka mundësi financimi për të luftuar krimin ndërkombëtar kibernetik brenda Byrosë së Departamentit të Shtetit për Kontrollin Ndërkombëtar të Narkotikëve dhe Çështjet e Zbatimit të Ligjit (INL). Programet INL ndërtojnë kapacitetin e partnerëve për të luftuar krimin kibernetik duke forcuar aftësinë e tyre për të zhvilluar dhe zbatuar ligjet, politikat dhe procedurat kombëtare për të mbajtur përgjegjës aktorët keqdashës.

Së treti, Uashingtoni mund të përdorë Partneritetin e Lidhshmërisë Dixhitale dhe të Sigurisë Kibernetike. Ky program i Departamentit të Shtetit mbështet përpjekjet ndërkombëtare për ndërtimin e kapaciteteve që nxisin bashkëpunimin qeveri-industri për sigurinë kibernetike dhe që ndërtojnë qëndrueshmëri kibernetike në rrjetet partnere.

Së katërti, Departamenti i Shtetit mund të zgjerojë financimin e huaj ushtarak për përpjekjet për ndërtimin e kapaciteteve të sigurisë kibernetike. Ky financim forcon gatishmërinë e forcave ushtarake partnere dhe inkurajon bashkëpunimin rajonal kundër kërcënimeve kibernetike të shtetit-komb, si ato të demonstruara nga Irani, si dhe nga Rusia, Kina dhe Koreja e Veriut.

Së fundi, Departamenti i Mbrojtjes mund të vazhdojë të zgjerojë fondet për "operacionet e kërkimit përpara" nga Komanda Kibernetike e SHBA (CYBERCOM). Këto operacione lejojnë operatorët e CYBERCOM të vendosur përpara që të ulen në rrjetet partnere dhe të vëzhgojnë dhe identifikojnë aktivitetet keqdashëse që kërcënojnë partnerët. Operatorët mund t'i përdorin më pas këto njohuri për të rritur qëndrueshmërinë e rrjeteve kritike aleate. Që nga maji 2022, CYBERCOM kishte kryer 28 operacione të tilla gjuetie në 16 vende.

Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj të NATO-s duhet të mbështesin partnerët më pak të zhvilluar të aleancës në mbrojtjen e infrastrukturës së tyre kritike nga sulmet kibernetike. Sulmet si ato të Iranit ndaj Shqipërisë kundërshtohen më së miri nga një kombinim i përpjekjeve për imponim të kostos që mbajnë përgjegjës aktorët kibernetikë keqdashës për veprimet e tyre dhe masat proaktive për të forcuar mbrojtjen dhe qëndrueshmërinë e sistemeve të NATO-s. Investimet në përpjekjet për ndërtimin e kapaciteteve kibernetike të theksuara më sipër do të shkojnë shumë në adresimin e kërkesave mbrojtëse.

irani sulmon shqiperine mark montgomery

Sondazh

Poll

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend