Dosja e Erion Veliajt/ Avokati Ndreca nuk u paraqit, gjobitet me 50 mijë lekë! Shtyhet seanca 21 Korrik, 10:54 Dosja...
“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet 21 ...
Plagosja me armë zjarri në Elbasan/ Sherri mes adoleshentëve nisi në një lokal 20 Korrik, 21:14 ...
Dita e 51-të e protestës/ Nis organizimi i protestuesve në sheshin “Skënderbej”: Rama jepe dorëheqjen! 20 ...
Po ashtu në Afrikë janë përhapur në masë grushtet e shtetit të kryera njësitë ushtarake; zona e Sahelit po zhytet gjithnjë e më shumë në anarki; ndërsa vazhdon pa ndërprerje lufta e agresionit të Rusisë kundër Ukrainës.
Nga Stefan Lehne “Carnegie Europe”
Vetëm gjatë muajve të fundit, në Sudan ka shpërthyer një luftë e përgjakshme civile; Azerbajxhani ka pushtuar Nagorno-Karabakun e populluar në shumicë nga armenët, ndërsa një milici serbe është përpjekur të destabilizojë veriun e Kosovës.
Po ashtu në Afrikë janë përhapur në masë grushtet e shtetit të kryera njësitë ushtarake; zona e Sahelit po zhytet gjithnjë e më shumë në anarki; ndërsa vazhdon pa ndërprerje lufta e agresionit të Rusisë kundër Ukrainës.
Ndërkaq, shpërthimi i fundit i dhunës, sulmi terrorist i Hamasit në Izraelin Jugor, i pasuar nga hakmarrja izraelite në Rripin e Gazës, mund të përshkallëzohet ende në një konflikt më të gjerë me pasoja shkatërruese në të gjithë Lindjen e Mesme.
Deri vonë, fillim-shekulli XXI ishte vlerësuar si një nga periudhat më të paqta të historisë njerëzore. Atëherë pse jemi dëshmitarë të një përshkallëzimi të tillë të dhunës? Çfarë ka shkuar keq? Një nga faktorët më të rëndësishëm që nxit zbehjen e sigurisë, është rritja e aktivitetit gjeopolitik në të gjithë globin.
Shpresa për një rend botëror të bazuar tek demokracia dhe sundimi i ligjit, ende e gjallë në fillim të këtij shekulli, tani kryesisht është zhdukur. E përçarë nga brenda dhe duke harxhuar energji në shumë fronte jashtë vendit, Shtetet e Bashkuara e kanë dobësuar udhëheqjen e tyre globale, ndonëse tani me vonesë po përpiqen që të rikthehen në skenë.
Rusia ka nisur tashmë një kurs që synon rindërtimin e perandorisë së saj të dikurshme. Në Kinë, rritja ekonomike nuk solli konvergjencën ideologjike me Perëndimin që prisnin shumë analistë, por më shumë ambicien për të sfiduar epërsinë e Perëndimit dhe për t’u bërë fuqia dominuese në rajonin e Indo-Paqësorit.
Dhe “virusi” tejet ngjitës i politikës së pushtetit, ka infektuar gjithashtu edhe fuqitë e mesme
si Turqia, Irani, Arabia Saudite dhe Etiopia, duke çuar në një sërë betejash për hegjemoni rajonale. Njëkohësisht, u bënë më pak efektive kundërmasat ndaj përdorimit të dhunës të marra nga komuniteti ndërkombëtar gjatë dekadave të fundit.
Meqenëse mbështetja ndërkombëtare ndaj tyre është bërë më e paqartë dhe e dobët, Kombet e Bashkuara, Gjykata Penale Ndërkombëtare dhe organizata të tjera globale dhe rajonale, nuk mund t’i kundërvihen dinamikës së paepur të gjeopolitikës. Kësaj duhet t’i shtojmë edhe rënien relative të fuqisë së Perëndimit.
G7, platforma e saj kryesore e koordinimit, përfaqësonte rreth 70 për qind të PBB-së
botërore në vitin 1989, por vetëm 40 për qind në vitin 2023. Ndikimi diplomatik i vendeve perëndimore, ka rënë së bashku me peshën e tyre ekonomike.
Sanksionet ekonomike - instrumenti i preferuar i Perëndimit prej shumë kohësh - po e humbasin efektivitetin e tyre, sepse shumë vende po fitojnë shumë para duke i anashkaluar ato. Ndërsa po bie dominimi i Evropës dhe i Shteteve të Bashkuara, ka dalë më në pah pakënaqësia e madhe në vendet e Jugut Global ndaj ish-hegjemonëve të dikurshëm.
Refuzimi i shumicës së vendeve në zhvillim, për t’iu bashkuar Perëndimit në sanksionet e vendosura ndaj Rusisë, e pasqyron shumë qartë këtë gjë. Konflikti aktual në Lindjen e Mesme do ta thellojë akoma më tej këtë ndarje, sepse solidariteti perëndimor ndaj Izraelin, bie në kontrast me mbështetjen e gjerë për palestinezët në Jugun Global.
Pesëmbëdhjetë vjet rënie e demokracisë në nivel global, e ka dobësuar ndjeshëm sigurinë ndërkombëtare. Sipas Freedom House, rreth 38 për qind e popullsisë globale jeton aktualisht në vende që nuk janë “të lira”, krahasuar me vetëm 20 për qind që jetojnë në vende “të lira”. Shumë studime kanë treguar se regjimet autoritare, janë më të prirura për t’iu drejtuar dhunës sesa demokracitë, dhe këtë e vërteton përvoja e kohëve të fundit. Së fundmi, më shumë se kurrë më parë, dhuna po ushqehet veten.
Mediat sociale, të tejmbushura me urrejtje dhe informacione të rreme, ushqejnë dhe përhapin vazhdimisht tensionet. Megjithatë, paradoksalisht përhapja e krizave, ka gjithashtu edhe një efekt mpirës. Aftësia jonë për të përpunuar dhe përballur me sfida të shumta paralele, është e kufizuar.
Konfliktet e reja priren që t’i zhvendosin ato ekzistuese nga vetëdija jonë kolektive. E kush po mendon ende për tmerret e luftës civile në Sudan, apo mbi vuajtjet e armenëve që humbën shtëpitë e tyre? Me përhapjen e trazirave në mbarë globin, kufizohet kapaciteti për një reagim kuptimplotë ndaj krizave të veçanta.
Pritshmëria për mosndëshkimin e përgjegjësve po i inkurajon agresorët e mundshëm. A përfaqëson spiralja aktuale e dhunës, vetëm një pengesë të përkohshme, apo bota po rrëshqet sërish tek logjika arkaike e agresionit dhe pushtimit, të cilën ne besuam se e kishim lënë pas? Ekonomitë moderne kanë nevojë për një kornizë të qëndrueshme, që të lehtësojë nivelet e larta të bashkëpunimit ndërkombëtar. Prandaj, shumica e qeverive mbështesin ende sot një sistem ndërkombëtar, në të cilin konfliktet e interesit zgjidhen me mjete paqësore. Por për fat të keq shumica e tyre mbeten shumë pasive përballë sfidave në rritje të sigurisë.
Palët e interesuara mbi stabilitetin global, duhet të kufizojnë në një mënyrë më efektive agresorët aktualë dhe ata të ardhshëm. Vërtetimi se përdorimi i forcës nuk ka efekt, është deri tani mënyra më e mirë për të reduktuar rrezikun e dhunës së re. Prandaj, asgjë nuk është më urgjente sesa parandalimi i përhapjes së konfliktit në Lindjen e Mesme dhe forcimi i mbështetjes për Ukrainën.
Edhe qeveritë duhet të angazhohen sërish përmes instrumenteve të menaxhimit ndërkombëtar të krizave, dhe t’i përdorin ato në mënyrë që t’i përgjigjet më mirë krizave të ardhshme. Presidenti i SHBA-së Joe Biden ka të drejtë kur thotë:”Ne gjendemi në një pikë kthese në histori”.
A mos po rikthehemi tek një botë ku dominojnë politikat e pushtetit, dhe ku “të drejtën e dikton forca”, apo mund të sigurojmë një sistem ndërkombëtar bashkëpunues, ku respektohen rregullat bazë, një sistem që është i aftë të trajtojë sfidat e sotme kryesore transnacionale? Rreziqet që imponon gjendja aktuale, nuk mund të ishin më të larta sesa kaq.
Merkel dhe Olaf Scholz GJERMANI- A do të paguhen dot tani rrogat e nëpunësve dhe pensionet? Kjo pyetje u shfaq në medie pas vendim...
Ura RUSI- Rusia dhe Kina bashkojnë forcat për të krijuar një rrugë nënujore për të lidhur Moskën me Krimen&eum...
Fotoja e shqiptares GREQI-Një shqiptare 18-vjeçare ka humbur si pasojë e një akisdenti të rëndë në Greqi. Ajo ish...
Benjamin Netanyahu IZRAEL- Kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanyahu gjatë një fjalimi të transmetuar në mediat izraelite tha se &ldq...
Permbytje KENIA- Të paktën tetë persona kanë vdekur nga përmbytjet e paprecedenta që kanë goditur Kenian në 24 or&e...
Shkolla ne SHBA SHBA-Një djalë 8-vjeçar amerikan vendas në Kansas u detyrua të priste flokët për të respektuar po...
Kamion GAZA- Kombet e Bashkuara thanë sot se 137 kamionë me mallra humanitare u ngarkuan në Gaza në ditën e parë të pauz...
Ushtria izraelite IZRAEL-Ushtria izraelite tha se “kemi arritur” në zemër të aseteve të Hamasit, grupit palestinez të...
Rishi Sunak ANGLI- Rishi Sunak rrezikon të prishë procesin e paqes në Irlandën e Veriut nëse bllokon ligjet për të drejt...
Foto ilustruese IZRAEL- Një këshilltar i lartë i kryeministrit izraelit, duke folur për BBC, e ka përshkruar lirimin e pengjeve iz...
