LIVE UPDATES
Bota

'Bloomberg': Ku ndodhen tregjet amerikane? Ku po shkojnë ato?

Krahasuar me shifrat absolute të mësipërme, grafiku i mëposhtëm jep një perspektivë relative për indeksin S&P 500: Duket qartë se ka mjaftueshëm hapësirë për rënie të mëtejshme.

11 Qershor 2022, 07:07 Nga A.B
'Bloomberg': Ku ndodhen tregjet amerikane? Ku po shkojnë ato?
Foto ilustruese

Nga Les Nemethy, CEO, Euro-Phoenix Financial Advisors Ltd., ish-bankier në Bankën Botërore

Sipas Bloomberg, rënia aktuale e tregut të aksioneve në Nasdaq, ka tejkaluar atë të çdo krize të kohëve të fundit:

Krahasuar me shifrat absolute të mësipërme, grafiku i mëposhtëm jep një perspektivë relative për indeksin S&P 500: Duket qartë se ka mjaftueshëm hapësirë për rënie të mëtejshme.

Rritja e normave të interesit muajin e kaluar, ka shkaktuar një rënie po aq dramatike të pasurisë në portofolat e bonove. Në botën financiare është një dukuri e rrallë kur shkatërrimi i pasurisë është po aq dramatik në bono dhe në aksione. “Nuk ka asnjë vend ku mund të fshihesh”, është ankesa e përgjithshme.

Shkatërrimi i vlerës ndodh për shkak të disa faktorëve: lufta e vazhdueshme në Ukrainë, bllokimet e masave Covid-19 në Kinë, por ndoshta më e rëndësishmja, programi i Shtrëngimit Sasior (QT) i nisur nga Rezerva Federale amerikane. Normat e interesit janë rritur ndjeshëm në javët e fundit, dhe Rezerva vendosi pritshmëri për rritje të mëtejshme të normave.

Në rastet e krizave të mëparshme, Rezerva Federale është përpjekur t’i frenojë ato në mënyrë aktive, ndërsa aktualisht, ajo duket se po e nxit në mënyrë proaktive krizën. Rezerva Federale duket se e sheh shkatërrimin e vlerës si çmimin që duhet paguar për zbutjen e inflacionit (p.sh. me ftohjen e kërkesës). Kjo qasje nuk është parë ndoshta që nga Volcker në vitin 1980.

Ndonëse Rezerva Federale i ka goditur tregjet financiare, ajo nuk e ka ulur aspak inflacionin. Inflacioni është një bishë kokëfortë.

Një ekonomist monetarist do të thoshte se rritja e M2 me më shumë se 40% në dy vitet e fundit, do të vazhdojë të shkaktojë inflacion të lartë për të paktën vitin ose dy vitet e ardhshme. Edhe shumica e ekonomistëve “kejnesianë” do të thoshin se tregjet e punës jashtëzakonisht të shtrënguara me paga në rritje, si dhe pengesat e ofertës (veçanërisht në energji dhe bujqësi), ka të ngjarë të vazhdojnë të shkaktojnë nivele të larta të inflacionit.

Pyetja që ka çdo ekonomist është nëse shtrëngimi sasior do të nxisë një recesion tjetër në SHBA, apo nëse Rezerva Federale amerikane mund të krijojë një “ulje të butë” (soft landing). Për momentin, huamarrja dhe shpenzimet e konsumatorëve në SHBA mbeten të forta (edhe pse këto raportohen gjithmonë me pak vonesë).

Sipas mendimit tim, kjo ulje mund të jetë shumë e vështirë nëse Rezerva Federale ndjek axhendën e saj për të luftuar inflacionin, pasi inflacioni duket se është më pak i ndjeshëm se aktiviteti ekonomik ndaj rritjes së normave të interesit, duke pasur parasysh nivelet rekord të borxhit.

Vetë Powell e ka pranuar së fundmi se, nëse SHBA-ja arrin apo jo një “ulje të butë”, kjo është jashtë kontrollit të Rezervës Federale. Duket sikur vetë Rezerva Federale ka një besim gjithnjë e më të vogël në skenarin e një “uljeje të butë”.

Vini re grafikun e mëposhtëm, që tregon se gjatë 20 viteve të fundit, ka një tendencë rënëse të normave maksimale të interesit që duhen arritur përpara se të nevojitet një lehtësim monetar – çka u atribuohet niveleve gjithnjë e më në rritje të borxhit.

Vini re se rritja e normave të interesit është zakonisht graduale, por atëherë kur godet kriza, Rezerva Federale përpiqet t’i ulë normat e interesit me shpejtësi.

Statistikat e tremujorit të parë të vitit 2022 në SHBA, treguan një rritje ekonomike nominale prej -1.5%, ndërsa inflacioni u rrit në 8.5%. Stagflacioni ka mbërritur tashmë!

Sipas mendimit tim modest, skenari më i mundshëm është që Rezerva Federale të vazhdojë me shtrëngimin monetar (ndoshta dy ose tre rritje të tjera të normave të interesit, jo shtatë siç u parashikua së fundmi nga Rezerva Federale), derisa diçka të prishet – ose Rezerva Federale të vendosë të ndryshojë taktikë.

Duke pasur parasysh nivelet rekord të borxhit, shpëtimi i ekonomisë nga kriza e ardhshme, mund të kërkojë një skenar të lehtësimit sasior (QE) që ua kalon skenarëve të mëparshëm – një tjetër rënie e shpejtë e normave të interesit, ndoshta edhe në territorin negativ. Kjo mund të shkaktojë një rritje të madhe, si në aksione ashtu edhe në bono.

Kjo tingëllon shumë e ngjashme me atë që Ludwig von Mises e quan një bum “krisje”, që më pas pasohet nga një kolaps edhe më i madh:

“Nuk ka asnjë mënyrë për të shmangur kolapsin përfundimtar të një bumi të shkaktuar nga zgjerimi i kredisë. Alternativa lidhet vetëm me opsionin nëse kjo krizë duhet të vijë më shpejt, si rezultat i një braktisjeje vullnetare të zgjerimit të mëtejshëm të kredisë, apo nëse duhet të vijë më vonë me kolapsin përfundimtar dhe total të vetë monedhës.

Duket se forcat ftohëse inflacioniste do të kërkonin një lehtësim sasior të një përmase që do të shkaktonte një recesion mjaft të rëndë, ndërsa Rezerva Federale po synon një “ulje të butë” (p.sh. po përpiqet shumë për të shmangur një recesion).

Duke pasur parasysh pasojat e dhimbshme dhe mungesën e vullnetit politik për të toleruar një recesion, mendoj se është më e mundur që Rezerva Federale do t’i rikthehet lehtësimit sasior sapo të dallojë shenjën e parë të krizës, çka do të thotë se një recesion mund të shmanget ose do të jetë i vogël.

Shpëtimi i ardhshëm i Rezervës Federale mund të ketë kosto të larta, si pamundësia për të ulur inflacionin, dhe më pas problemi më i madh do të jetë besueshmëria e monedhës/MONITOR

tregjet financiare bloomberg

Sondazh

Poll

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!