LIVE UPDATES
Bota

Pasiguri në korporatat amerikane, çfarë po ndodh?

Tregu i aksioneve të Amerikës po lulëzon. Gjatë tre muajve të fundit, treguesi S&P 500 i kompanive më të mëdha në vend është rritur me afro 15%, duke arritur një nivel rekord.

9 Mars 2024, 07:45 Nga M.B
Pasiguri në korporatat amerikane, çfarë po ndodh?
Foto ilustruese

SHBA- Ekonomia e Amerikës po lulëzon. Atëherë pse janë të shqetësuar shefat e kompanive? Tri nga forcat që nxitën fitimet, tani po zbehen, shkruan The Economist Tregu i aksioneve të Amerikës po lulëzon. Gjatë tre muajve të fundit, treguesi S&P 500 i kompanive më të mëdha në vend është rritur me afro 15%, duke arritur një nivel rekord. Të dhënat e fundit ekonomike mbështesin optimizmin e investitorëve. Më 2 shkurt, statisticienët raportuan se në janar, u krijuan plot 353,000 vende pune, shumë më tepër se sa pritej nga ekonomistët.

Ekonomia u rrit me 3.3% (me normë vjetore) në tremujorin e fundit të vitit 2023. Pavarësisht kësaj, inflacioni u ngadalësua në 2.6% sipas Rezervës Federale, jo shumë larg synimit prej 2%. Investitorët parashikojnë se deri në fund të vitit, Rezerva Federale do të ulë normën e interesit bazë nga diapazoni i tanishëm prej 5.25% dhe 5.5%, në 4%, duke nxitur ekonominë amerikane dhe bashkë me të, edhe korporatat e vendit. Sidoqoftë, ky parashikim nuk është aspak i sigurt. Më 31 janar, kryetari i Rezervës Federale Jerome Powell hodhi poshtë shpresat se do të ketë një ulje të menjëhershme të normës së interesit, duke argumentuar se inflacioni ishte “ende tepër i lartë”.

Ndërsa borxhet e lira të epokës së pandemisë po fillojnë të maturohen, fatura prej 21 trilionë dollarësh e borxhit të korporatave jofinanciare të Amerikës, do të vazhdojë të rritet. Fitimet pak a shumë kanë mbetur në vend. Në tremujorin e fundit të vitit të kaluar, fitimet u rritën me një shifër modeste prej 1.6% në bazë vjetore. Për më tepër, tri nga forcat që nxitën fitimet, tani mund të jenë duke u zbehur. Një burim shqetësimi janë konsumatorët e Amerikës. Disa faktorë që kishin rritur konsumin, duke ngatërruar pritshmëritë për recesion në vitin 2023, tashmë po zbehen.

Për shembull, kursimet e tepërta të grumbulluara nga qytetarët amerikanë gjatë pandemisë, pjesërisht falë çeqeve ndihmëse të qeverisë, tani janë shpenzuar në pjesën më të madhe, sipas një studimi të fundit nga Francois de Soyres në Rezervën Federale. Normat e paracaktuara për kartat e kreditit janë rritur në mënyrë të vazhdueshme. Shlyerjet e kredive studentore, që rifilluan tetorin e kaluar pasi Gjykata e Lartë anuloi një moratorium të epokës së pandemisë, po rrisin trysninë mbi xhepat e konsumatorëve.

Shitësit e mallrave jothelbësore, po përgatiten për kohë të vështira

Si rezultat, shitësit e mallrave jothelbësore, po përgatiten për kohë të vështira. Më 23 janar, kompania e mobilieve Wayfair njoftoi se do të pushonte nga puna 13% të stafit, për shkak të  “rënies së vazhdueshme të shitjeve”, vetëm disa javë pasi drejtuesi i kompanisë i dërgoi një memorandum stafit për Krishtlindje, duke lavdëruar gëzimet e “të punuarit me orë të gjata” dhe “të përzierjes së punës dhe jetës private”. Më 25 janar, kompania amerikane e xhinseve Levi Strauss tha se priste që të ardhurat të rriteshin midis 1% dhe 3% këtë vit, nën nivelin që kishin parashikuar analistët dhe njoftoi se do të pushonte 10% deri në 15% të fuqisë punëtore.

Më 30 janar, kompania prodhuese e pajisjeve shtëpiake Whirlpool tha se priste që shitjet të mbeteshin në vend në vitin 2024. Po atë ditë, Mary Barra, shefja e kompanisë General Motors, prodhuesit më të madh të makinave në Amerikë, parashikoi se numri i makinave të shitura në Amerikë do të rritej me 3% këtë vit, një shifër jo e keqe, por shumë më poshtë se rritja prej 12% e vitit të kaluar. Dhe çmimet pritet të bien për të nxitur kërkesën, duke shtrënguar marzhet e fitimit, pikërisht në kohën kur firmat e makinave po rrisin kostot për shkak të një marrëveshjeje të re pagash të arritur me sindikatat, në fund të vitit të kaluar.

Gjithashtu, konsumatorët amerikanë nuk po blejnë aq shpejt sa parashikohej automjete elektrike të shtrenjta. Më 24 janar, Tesla, kompania më e madhe amerikane e automjeteve elektrike, paralajmëroi se rritja e saj “mund të jetë shumë më e ulët” këtë vit. Në përgjigje të këtij lajmi, aksionet e kompanisë ranë me 12%, duke fshirë 80 miliardë dollarë nga vlera e saj e tregut. Edhe shitësit e artikujve kryesorë të konsumit po sinjalizojnë se duhet pasur kujdes. Gjatë dy viteve të fundit, prodhuesit e ushqimeve të paketuara dhe gjërave të domosdoshme për shtëpi kanë arritur të mbrojnë fitimet nga rritja e kostove, duke rritur çmimet, pa shtypur kërkesën. Kjo strategji nuk duket se është më e realizueshme. Më 26 janar, Colgate-Palmolive, një furnizues i pastave të dhëmbëve, tha se priste që shitjet të rriteshin midis 1% dhe 4% këtë vit, nga 8% vitin e kaluar. Më 30 janar, Mondelez, një pastiçer, vlerësoi se në vitin 2024, të ardhurat do të rriteshin me 3-5%, nga 14% në vitin 2023.

Dhe telashet nuk kanë të sosur

Një shqetësim i dytë për disa kompani është shëndeti i konsumatorëve në Kinë. Kriza në sektorin e pronave të vendit ka rënduar shumë konsumatorët. Në dhjetor, çmimi i aksioneve të kompanisë Nike, ra pasi ajo raportoi ngadalësim të rritjes së shitjeve në Kinë, për shkak të “erërave të forta në drejtim të kundërt”. Një urdhër nga një gjykatë e Hong Kongut më 29 janar, që detyronte likuidimin e kompanisë më të madhe kineze të pronave, Evergrande, mund të rëndojë edhe më tej gjendjen. Laxman Narasimhan, shefi i kompanisë Starbucks, një zinxhir kafenesh, paralajmëroi se rritja e kompanisë po pengohej për shkak se “konsumatorët në Kinë janë bërë më të kursyer”.

Edhe pse Apple, prodhuesi i celularëve iPhone, shënoi rritje prej 2% në bazë vjetore në tremujorin e fundit të vitit të kaluar, shitjet e tij në Kinë ranë me plot 13%. Më 5 shkurt, kompania e parfumerisë Estée Lauder tha se do të shkurtonte 3,000 vende pune pjesërisht për shkak të dobësimit të kërkesës kineze. Për firmat perëndimore, forcimi i konkurrencës lokale po ua shton vështirësitë. Edhe në Amerikë, vrulli i prodhimit mund të ngadalësohet. Ky është burimi i tretë i shqetësimit. Në gjysmën e parë të vitit të kaluar, ndërtimi mujor i fabrikave në Amerikë u rrit me 17%, duke u përshtatur me inflacionin.

Në gjysmën e dytë, kjo rritje u ngadalësua në 8% (shih grafikun 2). Prodhuesi tajvanez i çipave, TSMC, muajin e kaluar njoftoi se do të vononte hapjen e një fabrike të dytë të çipave në Arizona, me një ose dy vjet. Të parën e kishte vonuar tashmë. Më 1 shkurt, u raportua se prodhuesi amerikan i çipave, INTEL, do të vononte hapjen e një fabrike në Ohio. Kjo mund të jetë për shkak se subvencionet e premtuara nga administrata e Joe Biden, nuk janë dhënë në kohë ashtu siç ishin premtuar. Nga 52 miliardë dollarë që ishin caktuar në Aktin e Çipave për mbështetjen e prodhimit vendas të çipave, është shpërndarë vetëm një pjesë e vogël parash. Firmat amerikane të makinave po shtyjnë gjithashtu investimet në prodhimin e automjeteve, në përgjigje të kërkesës zhgënjyese. Kjo mund të rëndojë mbi ndërtuesit dhe furnizuesit e fabrikave që kanë përfituar nga lulëzimi i prodhimit.

Inteligjenca Artificiale nuk ndalet

Një fushë që nuk po tregon shenja ngadalësimi, duket se është Inteligjenca Artificiale. Amazon, Alphabet dhe Microsoft (tre gjigantët e teknologjisë në Amerikë), raportuan rritje vjetore prej 13%, 26% dhe 30% në tremujorin e fundit, të mundësuar pjesërisht nga rritja e kërkesës nga klientët për teknologjinë kompjuterike. Të tria kompanitë i thanë investitorëve se ambiciet e larta për inteligjencën artificiale, do të çonin në rritjen e shpenzimeve kapitale në vitin 2024. Më 1 shkurt, kompania Meta, e cila gjithashtu ka ambicie në këtë drejtim, raportoi të ardhura të suksesshme dhe tha se do të shpenzonte deri në 37 miliardë dollarë këtë vit, një pjesë të mirë në qendrat e të dhënave për të krijuar modele të inteligjencës artificiale.

Ndryshe nga nisma e mëparshme e kompanisë në “metaverse” e realitetit virtual, lajmi u prit me kënaqësi nga investitorët. Që të nesërmen pas njoftimit, vlera e tregut e kompanisë Meta u rrit me 200 miliardë dollarë, duke arritur gjithsej në 1.2 trilionë dollarë, rritja më e madhe njëditore në historinë e Wall Street. Megjithatë, mund të kalojë njëfarë kohe derisa pjesa tjetër e korporatave amerikane të përjetojnë rritje si pasojë e Inteligjencës Artificiale. Sipas një sondazhi të fundit nga firma këshillimore BCG, vetëm 5% e kompanive nuk po bëjnë asgjë me teknologjinë e inteligjencës artificiale. Por 71% thjesht “po ndjekin eksperimente të kufizuara në shkallë të vogël”. Mund të nevojiten shumë më tepër eksperimente të tilla në fushën e Inteligjencës Artificiale për të siguruar sukses në të ardhmen./ Monitor

shba ekonomi

Sondazh

Poll

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Berisha: Ky është procesi më i thellë i ripërtëritjes së PD që nga themelimi i saj!

“Neomalsorja” i bashkohet protestës së 49-të para Kryeministrisë: Rezistenca e qytetarëve nuk ndalet

Regjisori krijues i Star Wars mbështet Inteligjencën Artificiale

Rama: Deri në 1 mld euro mbështetje për bizneset, kredi deri në 2 milionë euro me interesa të ulëta

Rama i kthehet biznesmenit: Në Shqipëri ka para të pista, por s'mund t'i veshim këtë kostum vendit

Rama i përgjigjet komentuesve: Ka qeveri që bëjnë punë të mira, ka që bëjnë të këqija

Dyfisho sipërmarrjen tënde/ Rama: Cikël takimesh me bizneset e interesuara

Moment paniku në Theth! Guri bie mbi makinë, turistët shpëtojnë pa lëndime

Përfaqësuesi i Sindikatës së Punonjësve të Universiteteve:Dua të përcjell mbështetjen e profesoratit

Plagosja me thikë te Poliklinika e Shkodrës, dalin pamjet e rënda!

Si po ecën marrëdhënia mes Ariana Grande dhe ish të dashurit të saj pas ndarjes me Ethan Slater?

Nuk më pëlqen ta ekspozoj jetën time, Benny Blanco rrëfen si po mësohet me jetën e Selena Gomez

Edi Rama përmend vrasjen e Martin Canit: E kujtoj çdo ditë, ata që e përdorën për politikë e harruan

Rama: Kemi hyrë në zemër të problemit, djegia e makinës pas krimit nuk mund të ndodh më

Kush është modelja që u bë virale për ngjashmërinë me futbollistin Erling Haaland?

Kujtimet tona do të jetojnë gjithmonë, mesazhi i Donatella Versace për të vëllain Gianni Versace

Berisha: Dënoj heshtjen prej vasali të qeverisë shqiptare ndaj deklaratës së ministres së Vuçiçit

Berisha: Drejtimi i PD është ripërtërirë me personalitete ndër më të shquarit në fushat e tyre

Berisha uron drejtuesit e rinj të PD: Vota e lirë në themel të kësaj force politike

Çfarë detajesh tërhoqën vëmëndjen në festimet e ditëlindjes së Jennifer Lopez në Paris?

Salla: Fermeri do ta shohë prodhimin edhe si aset për financim

Përplasje e ashpër në Kuvend/ Bido: Populizëm që dëmton Kosovën

Tentoi të transportonte pistoleta! Kapet në tunelin e Skërficës, 31-vjeçari

Ndryshimet në "Ligjin për Turizmin", Balla: Pezullohen punimet në bregdet gjatë sezonit turistik

Balla mbron Ramën nga Redi Muçi: Lani gojën kur t'i përmendni emrin

Deklarata diskriminuese e ministres serbe/ Muçi akuzon Ramën për heshtje: Çfarë pret kryeministri?

Spiropali dërgon në Asamblenë e PS mocionin për hapjen e partisë

Kuvendi mblidhet sot në seancë plenare, ‘blindohet’ me autobotë uji dhe forca të shumta policore

Ilirjana Kuçana akuzon lidershipin për shkelje të Statutit dhe "Mulizim" të partisë

Protestuesja: Shqipëria nuk e përmban dot një koncert si të Kanye West, vendi ynë ka marrë fund

Thirrjet për Ramën, protestuesi: Traumë për fëmijët të thonë Rama jep dorëheqjen

Dita 46-të e protestës/ Protestuesi: Sali Berisha dhe Edi Rama të thyejnë qafën

Protesta qytetare bën bashkë shqipëtarë nga çdo krahinë, valëviten flamujt nga diaspora

Protesta e 46-të/ Mbyllen fjalimet para Kryeministrisë, nis marshimi rrugëve të Tiranës

PD ndërpret sinjalin për median/ Anëtarja e Këshillit Kombëtar përplaset me Berishën

Berisha prezanton emrat: PD do të ketë nënkryetar nga diaspora dhe rinia

Berisha: Gjenerata Z dhe qytetarët i hapën varrin narkodiktaturës dhe do ta marrin me vete

Berisha: Protesta 46-ditore që vazhdon është tërësisht antidiktatoriale