LIVE UPDATES
Bota

The Lancet: Një në tre njerëz në mbarë botën thith ajër të ndotur në shtëpi

Ajri i ndotur brenda shtëpisë ende vret miliona njerëz çdo vit, edhe pse nivelet e ekspozimit janë në rënie në mbarë botën, ka zbuluar një studim i ri.

19 Mars 2025, 14:19 Nga M.B
The Lancet: Një në tre njerëz në mbarë botën thith
Foto ilustruese

EUROPA- Rreth një në tre njerëz në mbarë botën ishin të ekspozuar ndaj ajrit të ndotur në shtëpi brenda një viti, sipas vlerësimeve të reja. Ajri i ndotur brenda shtëpisë ende vret miliona njerëz çdo vit, edhe pse nivelet e ekspozimit janë në rënie në mbarë botën, ka zbuluar një studim i ri.

Në vitin 2021, ndotja e ajrit brenda shtëpisë – e cila ndodh kur njerëzit gatuajnë me zjarr të hapur ose soba të ushqyera nga vajguri, qymyri, druri, mbeturinat e të korrave ose plehrat e kafshëve – kontribuoi në 3.1 milionë vdekje në mbarë botën, me shumicën e vdekjeve në vendet me të ardhura më të ulëta, sipas analizës së botuar në revistën mjekësore The Lancet.

Ndotja e ajrit në shtëpi përmban grimca të vogla, që mund të hyjnë në sistemin e qarkullimit të gjakut përmes mushkërive. Ajo është e lidhur me një sërë çështjesh shëndetësore, duke përfshirë kancerin e mushkërive, goditjen celebrale, sëmundjet e zemrës, diabetin e tipit 2, çrregullimin kronik obstruktiv pulmonar (COPD), infeksionet e frymëmarrjes, kataraktet dhe çrregullimet neonatale.

Ajri i ndotur gjithashtu mund të ketë pasoja vdekjeprurëse për fëmijët, duke kontribuar në më shumë se 500,000 vdekje në mesin e fëmijëve nën moshën 5 vjeç në 2021, sipas studimit. Shifra përbën rreth 11% e të gjithë vdekshmërisë nën 5 vjeç.

“Niveli i lartë i ndikimit te fëmijët i vlerësuar në këtë studim është shkak kryesor për shqetësim,” thanë autorët e studimit.

Ata shtuan se efektet shëndetësore mund të jenë “fatale dhe afatgjata dhe nuk kanë marrë vëmendjen e duhur nga studiuesit dhe politikëbërësit”.

Ndërmjet viteve 1990 dhe 2021, përqindja e njerëzve të ekspozuar ndaj ajrit të ndotur në shtëpi nga lëndët djegëse të ngurta të gatimit, ra në të gjithë botën nga 56.7% në 33.8%, tregojnë vlerësimet. Por numri aktual i njerëzve të ekspozuar ra vetëm me 10% – ose rreth 350 milionë njerëz – duke arritur në 2.67 miliardë njerëz të ekspozuar në vitin 2021.

Kjo është për shkak të rritjes së popullsisë në vende si Afrika Sub-Sahariane, ku 78.8% e njerëzve ishin të ekspozuar ndaj ajrit të ndotur në shtëpi nga karburantet e ngurta për gatim, thanë autorët e studimit.

Midis 1990 dhe 2021, numri i vdekjeve të lidhura me ndotjen u rrit nga 685,000 në 741,000 në rajon. Azia Jugore kishte shkallën tjetër më të lartë, me 53.2 % të njerëzve të ekspozuar në 2021. Ndërkohë, në Europën Qendrore dhe Lindore dhe në Azinë Qendrore, kjo normë ishte 7.5%. Në vendet me të ardhura të larta, ishte vetëm 0.4%.

Studiuesit thanë se rezultatet nënvizojnë rëndësinë e ndihmës së “komuniteteve me burime të pamjaftueshme” për të kaluar drejt përdorimit të burimeve më të pastra të energjisë. Kjo mund të përfshijë kërkimin dhe zhvillimin për teknologjitë e reja, subvencionimin e pajisjeve që përdorin energji të pastër, zbatimin e kufizimeve të emetimeve, nxitjen e investimeve të sektorit privat dhe fushatat e ndërgjegjësimit publik.

“Iniciativa të tilla janë thelbësore për zbutjen e rreziqeve shëndetësore dhe promovimin e zhvillimit të qëndrueshëm, duke përmirësuar cilësinë e jetës dhe rezultatet shëndetësore për miliona njerëz”, thanë autorët e studimit. /Monitor

the lancet

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje